Αποβιομηχάνιση της Ευρώπης: Χάνει η Γηραιά Ήπειρος την παραγωγική της δύναμη;

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σύνθετη πρόκληση: το υψηλό ενεργειακό κόστος, τον αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό και την εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες και τεχνολογικά προϊόντα. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη μείωση της παραγωγής, αλλά και τη σταδιακή απώλεια ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων απέναντι σε οικονομίες όπως η Κίνα και οι ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τη Eurostat, η αξία της βιομηχανικής παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε σταθερές τιμές, μειώθηκε κατά 1,5% το 2023 και κατά 1,9% το 2024, προτού παρουσιάσει αύξηση 2,9% το 2025. Η ανάκαμψη αυτή αποτελεί θετική εξέλιξη, ωστόσο δεν αναιρεί τις πιέσεις που έχουν συσσωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια.

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες είναι το ενεργειακό κόστος. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία καλείται να παράγει υπό δυσμενέστερες συνθήκες σε σχέση με βασικούς διεθνείς ανταγωνιστές της, καθώς οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου παραμένουν υψηλότερες από εκείνες σε άλλες μεγάλες οικονομίες. Παράλληλα, οι αυστηρότερες παραγωγικές προδιαγραφές, το κόστος χρηματοδότησης και οι διοικητικές επιβαρύνσεις δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες για τις επιχειρήσεις.

Την ίδια στιγμή, η Κίνα ενισχύει τη θέση της στην παγκόσμια παραγωγή, προσφέροντας ανταγωνιστικότερα προϊόντα σε κρίσιμους κλάδους, όπως οι μπαταρίες, οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και ο εξοπλισμός. Η Ευρώπη κινδυνεύει έτσι να βρεθεί σε μια θέση όπου θα καταναλώνει προϊόντα που προηγουμένως μπορούσε να παράγει η ίδια.

Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία. Η περιορισμένη βιομηχανική της βάση, το ενεργειακό κόστος και οι δυσκολίες χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων καθιστούν αναγκαία μια ουσιαστική παραγωγική στρατηγική. Η ενίσχυση της εγχώριας μεταποίησης δεν αφορά μόνο την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και τη δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας, την αύξηση των εξαγωγών και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα αναπτύσσεται η ευρωπαϊκή οικονομία, αλλά αν διαθέτει την παραγωγική ικανότητα να στηρίξει την ανάπτυξή της. Χωρίς ανταγωνιστική βιομηχανία, προσιτή ενέργεια και ισχυρή εγχώρια παραγωγή, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει έδαφος στην παγκόσμια οικονομία.

Γιώργος Καλτσίδης, πτυχιούχος Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής – Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας