Από το πλεόνασμα στην κατάρρευση: Πώς ο καύσωνας και η μείωση της παραγωγής απειλούν την ευρωπαϊκή αγορά πατάτας

Η φετινή καλλιεργητική περίοδος στα ευρωπαϊκά απουσιολόγια παραγωγής καταγράφει μια θεαματική ανατροπή. Μετά την περσινή υπερπαραγωγή του 2025, η οποία οδήγησε σε κατάρρευση των τιμών και ανάγκασε πολλούς αγρότες να χαρίσουν τις σοδειές τους, η αντίδραση της αγοράς ήταν η άμεση περίστολη των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

Ωστόσο, η απόφαση αυτή συνέπεσε με ένα παρατεταμένο κύμα καύσωνα και ανομβρίας. Η έλλειψη νερού αποδείχθηκε καταστροφική για την καλλιέργεια, με τον Γιαν Βαν Λούχεν της βελγικής Bruwier Potatoes να περιγράφει την κατάσταση ως μια «τέλεια καταιγίδα» που έπληξε καίρια τις ήδη περιορισμένες εκτάσεις.

Ζημιά 800 εκατομμυρίων ευρώ και ράλι στις τιμές

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Energy and Climate Intelligence Unit που δημοσίευσε το Bloomberg, η συνολική παραγωγή σε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται μειωμένη κατά 3,5 εκατομμύρια τόνους. Αυτή η απώλεια μεταφράζεται σε οικονομική «τρύπα» άνω των 800 εκατομμυρίων ευρώ για τον αγροτικό τομέα.

Οι αποδόσεις καταγράφουν σημαντική βουτιά στις βασικές χώρες παραγωγής:

• Βέλγιο: Πτώση παραγωγής κατά 21%

• Γαλλία: Μείωση κατά 13%

• Γερμανία: Υποχώρηση κατά 10%

Η έλλειψη διαθέσιμου προϊόντος οδήγησε σε άμεση ανατίμηση της βιομηχανικής πατάτας, με τις τιμές στη Γερμανία να σκαρφαλώνουν στα 240 ευρώ ανά τόνο, ενώ ανάλογες πιέσεις καταγράφονται σε Βέλγιο, Γαλλία και Βρετανία.

Αλλαγές στη μορφολογία του προϊόντος και οι επιπτώσεις στη βιομηχανία

Η παρατεταμένη ξηρασία δεν επηρέασε μόνο τον όγκο της σοδειάς, αλλά άλλαξε και το τελικό μέγεθος του προϊόντος. Η βιομηχανία επεξεργασίας απαιτεί πατάτες άνω των 50 χιλιοστών για τη δημιουργία της κλασικής τηγανητής πατάτας, ωστόσο στο Βέλγιο εκτιμάται ότι μόλις το 50% της παραγωγής θα πιάσει αυτό το όριο, οδηγώντας σε μικρότερες και πιο κοντές κοπές.

Έρχονται αυξήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ

Το έλλειμμα στην πατάτα συνδυάζεται με την κάμψη στη σοδειά των σιτηρών και την αύξηση του κόστους μεταφοράς λόγω των διεθνών αναταράξεων στη Μαύρη Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ.

Όπως προειδοποιεί ο Σκοτ Γουόκερ της GB Potatoes, τα αποθέματα μετά τη συγκομιδή θα είναι ιδιαίτερα περιορισμένα. Παράλληλα, ο οικονομολόγος της ING, Τάις Γκάιερ, επισημαίνει ότι οι πιέσεις στην παραγωγή και τα αυξημένα καλλιεργητικά κόστη θα μετακυλιστούν γρήγορα στις τελικές τιμές λιανικής, επιβαρύνοντας απευθείας τους καταναλωτές.