Από το Χρυσό του 2004 στα Μπετά της «Ανάπτυξης» – Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας έξωσης

Υπήρχε μια εποχή που ο Άγιος Κοσμάς δεν ήταν απλώς ένα σημείο στον χάρτη της αθηναϊκής ριβιέρας, αλλά η «καρδιά» του ελληνικού αθλητισμού. Ήταν το μέρος όπου σμιλεύτηκαν ολυμπιακά μετάλλια, εκεί όπου γενιές αθλητών έφτυσαν αίμα στην προπόνηση, εκεί όπου το γαλάζιο του Σαρωνικού συναντούσε την ελπίδα μιας χώρας που πίστευε ότι αγγίζει την κορυφή του κόσμου.

Σήμερα, η ιστορία γράφεται διαφορετικά. Οι ιαχές των θριάμβων αντικαθίστανται από τον θόρυβο των μπουλντοζών, και ο στίβος που κάποτε φιλοξενούσε τα όνειρα της νεολαίας, ετοιμάζεται να υποδεχθεί τα θεμέλια για πολυτελείς μεζονέτες. Το αφήγημα άλλαξε, όπως αλλάζουν πάντα τα αφηγήματα όταν μπαίνει στη μέση το κατάλληλο αντίτιμο.

Η Εποχή των Μεγαλεπήβολων Υποσχέσεων (2004)

Γυρίζουμε το ρολόι πίσω, στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η Ελλάδα ζει στον αστερισμό του «εκσυγχρονισμού» και της ολυμπιακής προετοιμασίας. Ο Άγιος Κοσμάς αναβαθμίζεται, επεκτείνεται, μεταμορφώνεται σε ένα υπερσύγχρονο αθλητικό κέντρο. Οι πολιτικοί της εποχής συνωστίζονται για μια φωτογραφία με φόντο τις νέες εγκαταστάσεις, μοιράζοντας υποσχέσεις για τη «μεγάλη παρακαταθήκη (legacy)» που θα μείνει στις επόμενες γενιές.

«Ο Άγιος Κοσμάς ανήκει στον ελληνικό λαό και στους αθλητές του», μας έλεγαν.

Το κέντρο έγινε το σπίτι της εθνικής ομάδας στίβου, της πάλης, της πυγμαχίας, της ιστιοπλοΐας. Ήταν ένας δημόσιος πνεύμονας άθλησης, προσβάσιμος σε κάθε πολίτη. Μια ζωντανή απόδειξη ότι οι θυσίες των φορολογουμένων για τους Ολυμπιακούς Αγώνες θα έπιαναν, επιτέλους, τόπο.

Η Μετα-Ολυμπιακή Παρακμή: Το Σενάριο της Απαξίωσης

Μόλις έσβησαν τα φώτα της τελετής λήξης, το αφήγημα άρχισε σιωπηλά να μεταλλάσσεται. Η κρατική μέριμνα εξαφανίστηκε, οι εγκαταστάσεις αφέθηκαν στη φθορά του χρόνου και η συντήρηση έγινε λέξη άγνωστη.

Αυτή η παρακμή, βέβαια, δεν ήταν τυχαία. Στην Ελλάδα, η απαξίωση μιας δημόσιας περιουσίας είναι πάντα το πρώτο, απαραίτητο βήμα για την ιδιωτικοποίησή της. Πρέπει πρώτα να πείσεις τον πολίτη ότι «τίποτα δεν λειτουργεί», ώστε να δεχτεί με ανακούφιση τον επερχόμενο «σωτήρα» επενδυτή. Έτσι, το αθλητικό κέντρο-κόσμημα μετατράπηκε σταδιακά στα μάτια της κοινής γνώμης σε ένα «ρημαδιό», έτοιμο για «αξιοποίηση».

Το Νέο Αφήγημα: Όταν τα Μετάλλια Γίνονται Real Estate

Και φτάνουμε στο σήμερα. Το Ελληνικό αλλάζει πρόσωπο, το real estate καλπάζει, και ο Άγιος Κοσμάς μπαίνει στο εκτελεστικό απόσπασμα της «ανάπτυξης». Οι ανάγκες των αθλητών, που εκδιώχθηκαν κακήν κακώς χωρίς ουσιαστική μέριμνα για τη συνέχεια της προπόνησής τους, κρίθηκαν δευτερεύουσες μπροστά στο real estate profit.

Το αφήγημα πλέον έχει γίνει άκρως κυνικό, ντυμένο με έναν μανδύα δήθεν εκσυγχρονισμού:

• Τότε: Χρειαζόμαστε εθνικά αθλητικά κέντρα για να αναδείξουμε τη χώρα.

• Τώρα: Χρειαζόμαστε VIP μεζονέτες, private villas και high-end μαρίνες για να προσελκύσουμε ξένα κεφάλαια.

Το δικαίωμα της κοινωνίας στην πρόσβαση στη θάλασσα και τον αθλητισμό αντικαθίσταται από το δικαίωμα των λίγων και εκλεκτών στην απόλυτη ιδιωτικότητα με θέα το ηλιοβασίλεμα.

Επίλογος με Θέα το real estate

Η εικόνα του Άγιου Κοσμά, όπως είναι σήμερα, αποτυπώνει την απόλυτη ειρωνεία της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Εκεί που κάποτε έτρεχαν οι μελλοντικοί ολυμπιονίκες, σύντομα θα υψώνονται μαντρότοιχοι πολυτελών κατοικιών.

Το κράτος που κάποτε υπερηφανευόταν για το «ολυμπιακό του όραμα», αποδείχθηκε ένας κοινός μεσίτης, έτοιμος να ξεπουλήσει την αθλητική του μνήμη για μερικά τετραγωνικά μέτρα πολυτέλειας. Ο Άγιος Κοσμάς δεν μετατρέπεται απλώς σε μεζονέτες· μετατρέπεται στο μνημείο μιας χώρας που ξέρει την τιμή των πάντων, αλλά την αξία τίποτα.