Από την Κυριακή, η Μέση Ανατολή πέρασε από την κλιμάκωση του πολέμου στην εύθραυστη κατάπαυση του πυρός. Η εκεχειρία φαίνεται να ισχύει και αυτό που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποκάλεσε «Πόλεμο 12 ημερών» μεταξύ Ισραήλ και Ιράν φαίνεται να έχει τελειώσει – προς το παρόν.
Εν τω μεταξύ, ο Τραμπ, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και οι ηγέτες του Ιράν ισχυρίστηκαν ότι η παύση της σύγκρουσης έγινε με τους δικούς τους όρους.
Ποια είναι λοιπόν η αλήθεια; Τι πέτυχε το Ισραήλ; Κατάφερε το Ιράν να υπερασπιστεί τα στρατηγικά του περιουσιακά στοιχεία; Και είναι η εκεχειρία ένας δρόμος προς την ειρήνη;
Πώς εξελίχθηκαν τα γεγονότα;
Αργά το βράδυ του Σαββάτου, με εντολή του Ισραήλ, οι ΗΠΑ εισήλθαν στον ισραηλινο-ιρανικό πόλεμο με πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν στο Fordow, το Natanz και το Isfahan, «εξαφανίζοντάς τες εντελώς», σύμφωνα με τα λόγια του Trump.
Τη Δευτέρα, το Ιράν αντεπιτέθηκε, εκτοξεύοντας πυραύλους στη μεγαλύτερη αμερικανική αεροπορική βάση στη Μέση Ανατολή, την Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ.
Φαινόταν ότι η Μέση Ανατολή ήταν έτοιμη για έναν ευρύτερο, μακρύτερο πόλεμο.
Αλλά μέσα σε λίγες ώρες, ο Τραμπ ανακοίνωσε στο Truth Social, την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης που διαθέτει: «Έχει συμφωνηθεί πλήρως από και μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν ότι θα υπάρξει ένα πλήρες και ολοκληρωτικό CEASEFIRE».
Ο Τραμπ έκανε λόγο για «τον πόλεμο των 12 ημερών … που θα μπορούσε να συνεχιστεί για χρόνια και να καταστρέψει τη Μέση Ανατολή».
Τέσσερις ώρες αφότου επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός, το Ισραήλ εξαπέλυσε πλήγμα κατά του Ιράν σε αντίποινα για δύο, όπως είπε, βαλλιστικούς πυραύλους που εισήλθαν στον εναέριο χώρο του και εκτοξεύθηκαν από το Ιράν. Και οι δύο αναχαιτίστηκαν. Τα αντίποινα του Ισραήλ κατέστρεψαν έναν σταθμό ραντάρ κοντά στην Τεχεράνη.
Ο Τραμπ έγινε έξαλλος. «Είμαι πραγματικά δυσαρεστημένος που το Ισραήλ βγήκε έξω σήμερα το πρωί», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
«Έχουμε δύο χώρες που πολεμούν τόσο σκληρά και για τόσο πολύ καιρό, που δεν ξέρουν τι στο διάολο κάνουν».
Το Ιράν δήλωσε ότι δεν εκτόξευσε αυτούς τους πυραύλους. Μέχρι τις 11:30 ώρα Ελλάδας η εκεχειρία ήταν και πάλι σε ισχύ. Ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου.
“Το ΙΣΡΑΗΛ δεν πρόκειται να επιτεθεί στο Ιράν. Όλα τα αεροπλάνα θα γυρίσουν πίσω και θα κατευθυνθούν στην πατρίδα τους, ενώ θα κάνουν ένα φιλικό “Plane Wave” προς το Ιράν. Κανείς δεν θα πάθει κακό, η κατάπαυση του πυρός είναι σε ισχύ!” έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social.
Τι πέτυχε το Ισραήλ;
Το Ισραήλ ισχυρίζεται εδώ και καιρό ότι το Ιράν είναι η υπ’ αριθμόν ένα υπαρξιακή απειλή του, αλλά δεν έχει χτυπήσει ποτέ στο παρελθόν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης.
Στις 13 Ιουνίου, πέρασε αυτή την κόκκινη γραμμή, βομβαρδίζοντας τις επιφανειακές εγκαταστάσεις του εργοστασίου εμπλουτισμού καυσίμων Νατάνζ και του πυρηνικού τεχνολογικού συγκροτήματος Ισφαχάν. Το Ιράν ανταπέδωσε με την εκτόξευση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων κατά του Ισραήλ.
Το Ισραήλ είχε χτυπήσει πυρηνικές εγκαταστάσεις στη Συρία και το Ιράκ στο παρελθόν, αλλά τώρα απέδειξε ότι μπορεί να εκτελέσει μια πολύπλοκη αποστολή πολύ πιο μακριά.
Αντιστάθηκε επίσης στις διεθνείς κατηγορίες ότι η αποστολή του δεν ήταν νόμιμη. Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι επρόκειτο για προληπτική αυτοάμυνα, αλλά δεν συμφωνούν όλοι ότι το Ιράν αναπτύσσει πυρηνική βόμβα ή ότι σχεδίαζε να τη χρησιμοποιήσει κατά του Ισραήλ άμεσα.
«Μιλάω με παγκόσμιους ηγέτες και είναι πολύ εντυπωσιασμένοι από την αποφασιστικότητά μας και τα επιτεύγματα των δυνάμεών μας», δήλωσε ο Νετανιάχου στις 18 Ιουνίου.
Τέλος, το Ισραήλ απέδειξε ότι μπορεί να πείσει τις ΗΠΑ να συμμετάσχουν σε μια περιορισμένη μεσανατολική επίθεση που έχει ξεκινήσει. Σε προηγούμενους πολέμους το 1967 και το 1973, οι ΗΠΑ είχαν παράσχει υλική υποστήριξη στο Ισραήλ όταν δέχθηκε επίθεση, αλλά δεν το είχαν βοηθήσει με άμεση επιχειρησιακή εμπλοκή.
Ο Νετανιάχου ευχαρίστησε τον Τραμπ που «στέκεται στο πλευρό μας».
Η επιχείρηση Rising Lion κατά του Ιράν πραγματοποιήθηκε στον απόηχο των συγκρούσεων που έχει διεξάγει το Ισραήλ κατά των περιφερειακών συμμάχων του Ιράν – των Χούτι στην Υεμένη, της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Η Χαμάς και η Χεζμπολάχ έχουν αποδυναμωθεί τα τελευταία δύο χρόνια.
Κατάφερε το Ιράν να υπερασπιστεί το πυρηνικό του πρόγραμμα;
Το Ισραήλ κατάφερε να προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε επιφανειακούς στόχους στο Ιράν και οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι κατέστρεψαν υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Αλλά ενώ οι δορυφορικές φωτογραφίες δείχνουν ότι οι πύραυλοί τους πέτυχαν το στόχο τους, δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση για να επαληθευτεί τι καταστράφηκε. Αυτό θα χρειαστεί επιτόπιες επιθεωρήσεις.
«Αυτή τη στιγμή, κανείς -συμπεριλαμβανομένου του ΙΑΕΑ- δεν είναι σε θέση να έχει αξιολογήσει πλήρως τις υπόγειες ζημιές στο Φορντόου», δήλωσε ο Ραφαέλ Γκρόσι, διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, του παρατηρητή των πυρηνικών του ΟΗΕ, τη Δευτέρα, μετά τα αμερικανικά πλήγματα. «Δεδομένου του εκρηκτικού ωφέλιμου φορτίου που χρησιμοποιήθηκε και της εξαιρετικά ευαίσθητης στους κραδασμούς φύσης των φυγοκεντρωτών, αναμένεται να έχουν προκληθεί πολύ σημαντικές ζημιές», είπε.
Άγνωστο είναι επίσης το πού βρίσκονται τα 400 κιλά (880 λίβρες) εξαιρετικά εμπλουτισμένου ουρανίου που, σύμφωνα με την ΙΑΕΑ, διαθέτει πλέον το Ιράν.
Ο Μοχαμάντ Εσλάμι, επικεφαλής του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας του Ιράν, εκτίμησε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα θα βγει αλώβητο. «Οι προετοιμασίες για την ανάκαμψη είχαν ήδη προβλεφθεί και το σχέδιό μας είναι να αποτρέψουμε οποιαδήποτε διακοπή της παραγωγής ή των υπηρεσιών», ανέφερε την Τρίτη σε δήλωσή του που μεταδόθηκε από το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr.
Εν τω μεταξύ, παραμένει η σύγχυση σχετικά με την πηγή των δύο βαλλιστικών πυραύλων που έπληξαν το Ισραήλ το πρωί της Τρίτης, τρεισήμισι ώρες μετά την έναρξη της εκεχειρίας. Η κυβέρνηση του Ιράν αρνήθηκε επισήμως ότι εκτόξευσε τους πυραύλους.
Ποιος το έκανε λοιπόν; Και εκτοξεύτηκαν κατά λάθος – όπως ο ιρανικός πύραυλος που κατέρριψε κατά λάθος ένα ουκρανικό επιβατικό αεροπλάνο το 2021, σκοτώνοντας 176 ανθρώπους;
Πόσο πιθανό είναι ένα νέο χτύπημα στο Ιράν;
Αυτό στο οποίο συμφώνησαν το Ισραήλ και το Ιράν είναι η κατάπαυση του πυρός. Δεν έχουν συνάψει ειρήνη.
Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι ειδικοί λένε ότι υπάρχουν -σε γενικές γραμμές- δύο πιθανές μελλοντικές πορείες.
Οι ανανεωμένες επιθεωρήσεις του ΟΗΕ στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και μια νέα συνθήκη με το Ιράν, που ίσως μοιάζει με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης του 2015 του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Τεχεράνη να χαλαρώσει την παγκόσμια πίεση στο πρόγραμμά της, αν και ο Τραμπ ήταν αυτός που αποχώρησε από το JCPOA, όχι το Ιράν.
Σε αυτό το σημείο οι ευρωπαϊκές δυνάμεις μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο. Τρεις από αυτές, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία, συναντήθηκαν με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Abbas Araghchi στις 20 Ιουνίου, μαζί με τον επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Kaja Kallas, σε μια προσπάθεια να αποτρέψουν τα αμερικανικά πλήγματα. Η προσπάθεια αυτή απέτυχε, αλλά παρόλο που η ΕΕ δεν μπορεί μόνη της να ωθήσει το Ιράν σε συμβιβασμό, μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στη σκληρή δύναμη των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
«Το Ιράν θα προσπαθήσει να εμπλέξει τους Ευρωπαίους διπλωματικά, προτείνοντας ενισχυμένη παρακολούθηση και αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα», δήλωσε στο Al Jazeera ο Ιωάννης Κωτούλας, αναπληρωτής καθηγητής γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
“Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποδεχθούν ένα ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα – [ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο] Ρούμπιο το έχει ήδη πει. Το πιθανότερο είναι ότι οι ΗΠΑ δεν θα προσπαθήσουν να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος”, είπε. “Η Ευρώπη είναι τώρα η μόνη διέξοδος του Ιράν. Η Ρωσία είναι αναξιόπιστη”.
Αλλά το Ισραήλ έχει προσπαθήσει στο παρελθόν να καταστρέψει οποιαδήποτε πυρηνική συμφωνία μεταξύ της Δύσης και του Ιράν και είναι απίθανο να δεχτεί μια νέα συμφωνία.
Και θα είναι το Ιράν ακόμη και ανοιχτό σε έναν συμβιβασμό, αφού οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν από την προηγούμενη πυρηνική συμφωνία τους με την Τεχεράνη, στη συνέχεια άλλαξαν τα γκολπόστ κατά τη διάρκεια των πρόσφατων συνομιλιών και τελικά ενώθηκαν με το Ισραήλ στο βομβαρδισμό των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, ενώ υποτίθεται ότι διαπραγματεύονταν μια συμφωνία;
«Αυτό εξαρτάται πραγματικά από τη δυναμική στο εσωτερικό της χώρας και από το πώς θα διατυπωθεί η όποια υποχώρηση, αλλά έχουν ήδη υπάρξει εκκλήσεις για παύση του εμπλουτισμού ουρανίου από ακτιβιστές στο εσωτερικό της χώρας», δήλωσε στο Al Jazeera ο Ali Ansari, καθηγητής ιρανικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο St Andrews.
Μέχρι στιγμής, το Ιράν ακούγεται ανυποχώρητο στην επιδίωξη του πυρηνικού του προγράμματος.
Τη Δευτέρα, η επιτροπή εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου ενέκρινε νομοσχέδιο που ωθεί στην πλήρη αναστολή της συνεργασίας της Τεχεράνης με τον ΔΟΑΕ, εφόσον εγκριθεί από την ολομέλεια.
Εν τω μεταξύ, ο Τραμπ τόνισε την Τρίτη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι δεν θα επιτρέψει την επανάληψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Εάν αυτή η θεμελιώδης ένταση παραμείνει άθικτη, ένας άλλος γύρος χτυπημάτων και αντεπιθέσεων που απορροφούν τις ΗΠΑ μπορεί να είναι μόνο θέμα χρόνου.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
