Η διαπλοκή, οι εκλογικές εξαρτήσεις και η αντίσταση στη λογοδοσία βρίσκονται στον πυρήνα της κρίσης. Η αντοχή του Rama, η προοπτική του Këlliçi και οι προϋποθέσεις μιας πραγματικής πολιτικής αλλαγής.
Στην Αλβανία έχει ήδη οριστεί μία ημερομηνία εκλογών: η 9η Μαΐου 2027, για την αυτοδιοίκηση. Για πρόωρες βουλευτικές εκλογές δεν έχει ανακοινωθεί αντίστοιχη απόφαση. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς όσοι ζητούν την αποχώρηση του Edi Rama αντιμετωπίζουν ένα σύστημα εξουσίας που διατηρεί ισχυρά στηρίγματα.
Η αντοχή του, όμως, πρέπει να εξεταστεί μαζί με τον τρόπο που διατηρείται η εξουσία του. Η διαφθορά, οι σχέσεις πολιτικών στελεχών με εγκληματικά δίκτυα και η χρήση του κράτους για κομματικό όφελος έχουν συγκεκριμένες συνέπειες. Βοηθούν να εξηγηθεί τόσο η κυβερνητική κυριαρχία όσο και η δυσπιστία όσων ζητούν την ανατροπή της.
Η διαπλοκή στον πυρήνα της κρίσης
Το ODIHR του ΟΑΣΕ χαρακτήρισε τις εκλογές του Μαΐου 2025 ανταγωνιστικές και επαγγελματικά οργανωμένες. Διαπίστωσε άνισους όρους ανταγωνισμού και κυβερνητικό πλεονέκτημα από τη χρήση κρατικών πόρων. Κατέγραψε επίσης αναφορές για πιέσεις σε δημόσιους υπαλλήλους και καταγγελίες για εξαγορά ψήφων και δεσμούς κομμάτων με το οργανωμένο έγκλημα. Οι καταγγελίες χρειάζονται δικαστική διερεύνηση. Η σύγχυση κράτους και κυβερνώντος κόμματος, ωστόσο, αποτελεί ήδη διαπιστωμένο πρόβλημα.
Υπάρχουν και υποθέσεις που έχουν οδηγήσει σε καταδίκες. Τον Απρίλιο του 2026 επικυρώθηκε σε δεύτερο βαθμό η καταδίκη του πρώην βουλευτή των Σοσιαλιστών Jurgis Çyrbja. Αφορούσε εκλογική διαφθορά, υπόθαλψη δράστη και αποκάλυψη κρατικών μυστικών. Σύμφωνα με το δικαστικό ρεπορτάζ του BIRN, η έρευνα αποκάλυψε συγκεκριμένο αντάλλαγμα: απόρρητες αστυνομικές πληροφορίες προς μέλη εγκληματικών ομάδων, έναντι ψήφων και εκλογικής υποστήριξης. Ο μηχανισμός αυτός υπονομεύει ταυτόχρονα τη δημόσια ασφάλεια και την ελεύθερη ψήφο.
Οι υποθέσεις ναρκωτικών έχουν επίσης αγγίξει υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη. Ο πρώην υπουργός Εσωτερικών του Rama, Saimir Tahiri, καταδικάστηκε το 2022 για κατάχρηση δημόσιου αξιώματος. Η υπόθεση αφορούσε σχέσεις με δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών. Η καταδίκη περιορίστηκε στην κατάχρηση του αξιώματος και δεν αφορούσε την ίδια τη διακίνηση. Η υπόθεση παραμένει ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου, με την εξέτασή της προγραμματισμένη για τον Δεκέμβριο.
Για την πρώην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Belinda Balluku, οι εισαγγελείς οριστικοποίησαν τον Οκτώβριο κατηγορίες που περιλαμβάνουν παραβιάσεις στους δημόσιους διαγωνισμούς, διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος. Η ίδια έχει αρνηθεί ότι παρανόμησε. Ο Rama την απομάκρυνε τον Φεβρουάριο. Τον Μάρτιο, όμως, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με τη συνδρομή του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, απέρριψε το αίτημα άρσης της ασυλίας της που θα επέτρεπε τη σύλληψή της. Η έρευνα συνεχίστηκε, αλλά η προστασία από τη σύλληψη διατηρήθηκε.
Η αποπομπή, με πρόταση του Rama, της επικεφαλής της κρατικής υπηρεσίας πληροφοριών SHISH, Vlora Hyseni, στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, μετά τη δικαστική παρέμβαση για υποψίες διαρροής διαβαθμισμένων πληροφοριών, διευρύνει τα ερωτήματα για την επιλογή και τον έλεγχο στελεχών έως τον ίδιο τον μηχανισμό εθνικής ασφάλειας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση για το κράτος δικαίου του Ιουλίου 2026, αναγνωρίζει την πρόοδο της ειδικής δομής κατά της διαφθοράς SPAK. Καταγράφει, όμως, και απόπειρες αθέμιτης επιρροής στη Δικαιοσύνη από πολιτικούς, ακόμη και στα ανώτατα επίπεδα. Αναφέρεται επίσης σε επιθέσεις της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας κατά της SPAK και άλλων δικαστικών θεσμών.
Τα στοιχεία αυτά επιβάλλουν να εξεταστεί η διαπλοκή ως δομικό πρόβλημα διακυβέρνησης. Η ποινική ευθύνη κρίνεται ξεχωριστά για κάθε πρόσωπο στα δικαστήρια. Η πολιτική ευθύνη του Rama αφορά την επιλογή και τον έλεγχο των στελεχών του, καθώς και τη χρήση του κρατικού μηχανισμού. Αφορά επίσης τη στάση της πλειοψηφίας του απέναντι στη λογοδοσία. Η απομάκρυνση ενός συνεργάτη δεν απαντά από μόνη της στο πώς απέκτησε πρόσβαση, προστασία και επιρροή. Και μια εκλογική νίκη δεν προσφέρει πολιτική ασυλία για όσα ακολουθούν.
Η αντοχή του Rama και οι πρόωρες κάλπες
Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις της 13ης Οκτωβρίου έδωσαν νέα ένταση στις διαμαρτυρίες. Το κόστος της εκπαίδευσης, οι περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές και η διαφθορά τροφοδοτούν μια κοινή δυσπιστία. Αυτή συνδέεται με την πεποίθηση ότι η πρόσβαση σε ευκαιρίες εξαρτάται υπερβολικά από τις σχέσεις με την εξουσία. Η κυβερνητική απάντηση σε αυτή την κρίση δεν μπορεί να περιορίζεται στην αστυνόμευση των διαδηλώσεων.
Ο Rama διαθέτει, πάντως, θεσμικά στηρίγματα. Τα στοιχεία των αρχών Οκτωβρίου εμφάνιζαν το Σοσιαλιστικό Κόμμα με 82 βουλευτές σε σύνολο 140. Στις 9 Οκτωβρίου εξασφάλισε την έγκριση της διοικητικής μεταρρύθμισης με 85 ψήφους, χάρη και στις τρεις ψήφους του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Η ψηφοφορία προηγήθηκε της κλιμάκωσης των φοιτητικών κινητοποιήσεων. Δείχνει, όμως, την κοινοβουλευτική ισχύ που διέθετε όταν άρχισε να τις αντιμετωπίζει.
Στις 19 Οκτωβρίου επικαλέστηκε δημόσια τη θητεία του έως το 2029. Οι κυβερνητικές πράξεις της 28ης Οκτωβρίου προβλέπουν πρόστιμα έως 500.000 λεκ για συγκεκριμένες παραβάσεις στις συγκεντρώσεις. Το ανώτατο πρόστιμο αφορά ανυπακοή στην προβλεπόμενη εντολή διάλυσης, όταν το πρόσωπο κρύβει και την ταυτότητά του. Δεν αφορά αδιακρίτως κάθε διαδηλωτή. Ο Rama απηύθυνε επίσης προσκλήσεις διαλόγου και ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται υπερδιπλασιασμός της ενίσχυσης για φοιτητές από οικογένειες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Ο Rama έστησε μπροστά στο πρωθυπουργικό μέγαρο ένα πέτρινο τραπέζι με καθίσματα και την ένδειξη Διάλογος. Η κίνηση αυτή αποτυπώνει την αντίφαση της κυβερνητικής στάσης. Ο πρωθυπουργός προσφέρει διάλογο στους διαδηλωτές, ενώ η πλειοψηφία του έχει προστατεύσει την πρώην αντιπρόεδρό του από τη σύλληψη που ζητούσαν οι εισαγγελείς.
Η χειρονομία καλής θέλησης απαιτεί μια δυσκολότερη συνέχεια. Χρειάζονται απαντήσεις για την πολιτική προστασία στελεχών, αποδοχή ανεξάρτητου ελέγχου και δεσμεύσεις που περιορίζουν την κυβερνητική αυθαιρεσία. Χωρίς αυτά, το τραπεζάκι κινδυνεύει να μείνει σκηνικό μιας εξουσίας που εμφανίζεται πρόθυμη να ακούσει, διατηρώντας άθικτους τους μηχανισμούς που προκαλούν την οργή. Η πρόσκληση σε συζήτηση αποκτά αξιοπιστία όταν η κυβέρνηση δέχεται ότι μπορεί να χρειαστεί να αλλάξει και η ίδια.
Το κράτος οφείλει να αντιμετωπίζει επιθέσεις, εμπρησμούς και καταστροφές. Οφείλει εξίσου να ελέγχει τη συμπεριφορά των οργάνων του. Ο Συνήγορος του Πολίτη δημοσιοποίησε στις 20 Οκτωβρίου προκαταρκτικά ευρήματα για καταγγελίες κακομεταχείρισης ανηλίκων, διαπιστωμένα σημάδια τραυματισμού και παραλείψεις στις εγγυήσεις κράτησης. Η επίκληση της δημόσιας τάξης δεν απαντά σε αυτά τα ευρήματα.
Η εικόνα παραμένει μεταβαλλόμενη. Οι διαδηλώσεις της εβδομάδας ήταν κυρίως ειρηνικές, όμως η αποκλιμάκωση της βίας δεν σημαίνει αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Για να οδηγήσει η κρίση σε πρόωρες εκλογές, χρειάζεται συγκεκριμένη θεσμική διαδικασία ή πολιτική συμφωνία. Το αλβανικό Σύνταγμα επιτρέπει στην υφιστάμενη πλειοψηφία να αντικαταστήσει τον πρωθυπουργό. Επομένως, η παραίτηση του Rama δεν συνεπάγεται αναγκαστικά προσφυγή στις κάλπες. Αν οι μηχανισμοί πίεσης και κομματικής χρήσης του κράτους διατηρηθούν, η επίσπευση της ψηφοφορίας μπορεί να αναπαραγάγει το ίδιο πρόβλημα. Οι εγγυήσεις ισότιμου εκλογικού ανταγωνισμού έχουν τουλάχιστον το ίδιο βάρος με την ημερομηνία των εκλογών.
Η άνοδος του Këlliçi και το πρόβλημα της εκπροσώπησης
O Belind Këlliçi διαθέτει ισχυρή στήριξη, κυρίως από αμερικανικούς κύκλους επιρροής και λόμπινγκ, για την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος, ως βασικός διάδοχος του Sali Berisha. Η προοπτική αυτή τον καθιστά και πιθανό διεκδικητή της πρωθυπουργίας, εφόσον η αντιπολίτευση εξασφαλίσει την αναγκαία εκλογική και κοινοβουλευτική στήριξη.
Η δημόσια διαδρομή του δείχνει ότι ο ρόλος του διευρύνεται. Τον Ιούλιο εξελέγη ένας από τους τρεις νέους αντιπροέδρους του Δημοκρατικού Κόμματος,. Στις 22 Οκτωβρίου ζήτησε στη Βουλή την άμεση παραίτηση της κυβέρνησης και τη συγκρότηση μεταβατικού σχήματος για πρόωρες, ελεύθερες εκλογές. Ο Berisha, πάντως, παραμένει αρχηγός, μετά την επανεκλογή του τον Μάιο χωρίς αντίπαλο.
Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα των πιθανών συμμαχιών. Ενδεχόμενη στήριξη από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, του Tom Doshi, θα σήμαινε αλλαγή της πρόσφατης στάσης του. Το κόμμα έχει στηρίξει την κυβερνητική πλειοψηφία σε σημαντικές ψηφοφορίες. Ωστόσο, μία ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ ηγεσιών δεν σημαινει οτι θα εξασφαλιστει αυτομάτως η εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων.
Το PD διαθέτει οργάνωση και εκλογικούς μηχανισμούς. Για να κερδίσει ομως ευρύτερη εμπιστοσύνη, χρειάζεται δεσμεύσεις που θα περιορίζουν και τη δική του μελλοντική εξουσία. Αυτές αφορούν ανεξάρτητη δικαιοσύνη, διαφανείς αναθέσεις, ελεύθερα μέσα ενημέρωσης και ίσους εκλογικούς όρους. Η υπόσχεση ανατροπής του Rama αποκτά περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από συγκεκριμένο σχέδιο για να σπάσουν οι εξαρτήσεις που συντηρούν το σημερινό σύστημα.
Το διακύβευμα για την Αθήνα
Η ευρωπαϊκή πορεία προσφέρει στον Rama σημαντικό πολιτικό επιχείρημα. Στις 13 Οκτωβρίου η Αλβανία έκλεισε προσωρινά ένα ακόμη διαπραγματευτικό κεφάλαιο, φτάνοντας τα τέσσερα. Η πρόοδος αυτή έχει αξία, αλλά η αξιοπιστία της θα κριθεί στην εφαρμογή των κανόνων. Η καταμέτρηση κεφαλαίων δεν αρκεί όταν η Δικαιοσύνη δέχεται πολιτικές πιέσεις και η πρόσβαση στο κράτος επηρεάζεται από κομματικές εξαρτήσεις.
Για την Ελλάδα, τα περιουσιακά, εκπαιδευτικά και γλωσσικά δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας εξαρτώνται από μια διοίκηση που εφαρμόζει κανόνες. Η προστασία τους απαιτεί επίσης δικαιοσύνη ικανή να ελέγχει την εξουσία. Η Αθήνα έχει λόγο να ζητά συγκεκριμένα αποτελέσματα στην ενταξιακή διαδικασία και να διατηρεί διαύλους με διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις. Η προσωπική σχέση με έναν ηγέτη δεν εξασφαλίζει θεσμική προστασία.
Υπάρχει ήδη και συγκεκριμένο οικονομικό διακύβευμα. Η Aktor ανακοίνωσε τον Απρίλιο εικοσαετή συμφωνία της θυγατρικής της με την κρατική Albgaz για αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο. Τον Οκτώβριο ο Këlliçi ζήτησε διαφάνεια και εισαγγελική διερεύνηση της συμφωνίας, επικαλούμενος αμερικανικά συμφέροντα. Η παρέμβασή του δεν αποδεικνύει παρανομία. Τα αμερικανικά στηρίγματα που του αποδίδουν οι πληροφορίες του συντάκτη δεν αποκλείουν την αμφισβήτηση συνεργασιών ελληνικών επιχειρήσεων.
Το ελληνικό συμφέρον βρίσκεται στην ασφάλεια δικαίου, στην προστασία των δικαιωμάτων και στην προβλεψιμότητα των συμφωνιών. Η ανοχή στη διαπλοκή στο όνομα της σταθερότητας υπονομεύει και τα τρία.
Ο Rama εξακολουθεί να διαθέτει μέσα για να παραμείνει στην εξουσία, ενώ φέρει βαριά πολιτική ευθύνη για την κρίση εμπιστοσύνης. Ο Këlliçi αποκτά προοπτική που φτάνει έως την πρωθυπουργία. Η αλλαγή θα κριθεί από το αν η επόμενη κυβέρνηση δεχθεί να περιορίσει τους μηχανισμούς που μετατρέπουν το δημόσιο αξίωμα σε πρόσβαση, προστασία και εκλογικό πλεονέκτημα.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
