“Η επίθεση στις Μαίες είναι επίθεση στις γυναίκες”, Αυτή η φράση δεν είναι σύνθημα, είναι διαπίστωση.

23 Ιανουαρίου 2026 έγινε καταγγελία από το Σύλλογο Επιστημόνων Μαιών – Μαιευτών Αθήνας για το προτεινόμενο από το Υπουργείο Υγείας Καθηκοντολόγιο των Μαιών. Το συγκεκριμένο Καθηκοντολόγιο δεν αποτελεί μια ουδέτερη διοικητική ρύθμιση, αποτελεί πολιτική επιλογή, με άμεσες και μετρήσιμες συνέπειες στη ζωή των γυναικών: στον τρόπο που γεννούν, στον τρόπο που θηλάζουν, στον τρόπο που έχουν ή δεν έχουν πρόσβαση σε μαιευτική φροντίδα.

Όταν περιορίζεται ο ρόλος της Μαίας, μειώνονται οι επιλογές μαιευτικής φροντίδας, υποβαθμίζεται η αυτοδιάθεση εγκύων και επιτόκων και ενισχύεται ένα μοντέλο πλήρους ιατρικοποίησης του τοκετού, αυτό δεν είναι θεωρητικό, είναι ήδη ορατό.

Στο παρόν άρθρο αναφέρουν στοιχεία 2 Μαίες, η Παρασκευή Μαντοπούλου και η Ευγενία Μπελέγρη, εκτός της έρευνας που έγινε από τον Βασίλειο Ζομπανάκη, που έχει γράψει και συντάξει το κείμενο.

Η Παρασκευή Μαντοπούλου είναι Μαία και Εκπαιδεύτρια, με μεταπτυχιακές σπουδές στην Προηγμένη και Τεκμηριωμένη Μαιευτική Φροντίδα και στις Επιστήμες της Αγωγής. Έχει εργαστεί τόσο σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα όσο και σε δομές φιλοξενίας προσφύγων, παρέχοντας μαιευτική και γυναικολογική φροντίδα, υποστήριξη εγκύων και συμβουλευτική θηλασμού σε συνθήκες αυξημένης ευαλωτότητας.

Η Ευγενία Μπελέγρη είναι Μαία με πολυετή εμπειρία στη συμβουλευτική θηλασμού και στη συνεχή υποστήριξη γυναικών κατά την εγκυμοσύνη, τη λοχεία και τη μητρότητα. Το έργο της εστιάζει στη μη παρεμβατική μαιευτική φροντίδα και στη διασφάλιση ότι οι γυναίκες έχουν πρόσβαση σε έγκυρη, επιστημονικά τεκμηριωμένη καθοδήγηση. Η εμπειρία της στη συμβουλευτική θηλασμού αναδεικνύει τον ρόλο της Μαίας ως βασικού πυλώνα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας για τις γυναίκες και τα νεογνά.

Λιγότερες και πιο ανίσχυρες Μαίες σημαίνει περισσότερες επιπλοκές.

Σύμφωνα με όσα καταγράφονται και από τις ίδιες τις Μαίες, η αποδυνάμωση του επαγγελματικού τους ρόλου τις τελευταίες δεκαετίες οδηγεί:

1) Σε αύξηση των καισαρικών τομών,

2) Σε περισσότερους πρόωρους τοκετούς,

3) Σε περισσότερα νεογνά στις Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας,

4) Τελικά σε μεγαλύτερη επιβάρυνση του ΕΣΥ και των οικογενειών.

Η Μαία δεν «αντικαθιστά» τον γιατρό, αλλά λειτουργεί πριν, κατά και μετά τον τοκετό, εκεί όπου το σύστημα υγείας σήμερα αφήνει κενά, σε όλους τους τομείς του, χρησιμοποιώντας την Μαία σε έναν βοηθητικό ρόλο, ιδιαίτερα στα Νοσοκομεία, παραγκωνίζοντας το πραγματικό ρόλο και τη φύση του επαγγέλματος της Μαίας.

Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας χωρίς Μαίες σημαίνει γυναίκες εκτεθειμένες.

Είναι γνωστό ότι σε πολλές περιοχές της χώρας, η Μαία είναι:

Η μόνη επαγγελματίας υγείας με πρόσβαση στις γυναίκες,
Η μόνη συνεχής παρουσία σε κύηση, λοχεία και θηλασμό,
Η μόνη γραμμή άμυνας σε επείγοντα μαιευτικά και γυναικολογικά ζητήματα.

Ο περιορισμός των αρμοδιοτήτων της δεν «τακτοποιεί» το σύστημα, αλλά περιορίζει το ρόλο και εν δυνάμει το αριθμό των Μαιών, γιατί καταργεί το σκοπό της Μαίας, αφήνοντας γυναίκες ακάλυπτες, από το βίωμα της διαδικασίας στη κύηση ως το τοκετό.

Το προτεινόμενο Καθηκοντολόγιο δεν φέρνει βελτίωση, αλλά παραγκώνιση έως και κατάργηση της Μαίας, είναι τεκμηριωμένο από έρευνες του παγκόσμιου οργανισμού υγείας, της παγκόσμιας συνομοσπονδίας Μαιών.

Η Μαία έχει παγκοσμίως κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα, ο ρόλος της Μαίας δεν αποτελεί εθνική ιδιομορφία ούτε επαγγελματική διεκδίκηση χωρίς θεμέλιο. Είναι παγκόσμια κατοχυρωμένος ρόλος υγείας, με σαφώς ορισμένες αρμοδιότητες, όπως αυτές αναγνωρίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Ο ΠΟΥ αναγνωρίζει τη Μαία ως, αυτόνομο επαγγελματία υγείας για τη φυσιολογική κύηση, τον τοκετό και τη λοχεία, βασικό πυλώνα της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, κρίσιμο παράγοντα για τη μείωση της μητρικής και νεογνικής νοσηρότητας και θνησιμότητας.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του, η παρουσία και η ενεργός συμμετοχή της Μαίας:

1) Μειώνει τις περιττές ιατρικές παρεμβάσεις,

2) Μειώνει τα ποσοστά καισαρικών τομών,

3) Βελτιώνει την εμπειρία τοκετού,

4) Ενισχύει τον επιτυχή θηλασμό,

5) Συμβάλλει στη βιωσιμότητα των δημόσιων συστημάτων υγείας.

Η αποδυνάμωση του ρόλου της Μαίας δεν συνιστά μεταρρύθμιση, συνιστά απόκλιση από διεθνώς αποδεκτές πρακτικές.

Σε όλα τα σύγχρονα, τεκμηριωμένα μοντέλα μαιευτικής φροντίδας, η Μαία στον τοκετό δεν έχει επικουρικό ρόλο, αλλά κεντρικό.

Ο φυσιολογικός τοκετός αποτελεί πεδίο ευθύνης της Μαίας, η ιατρική παρέμβαση ενεργοποιείται όταν υπάρχει ένδειξη και η γυναίκα παραμένει ενεργό υποκείμενο, όχι παθητικός αποδέκτης πράξεων.

Αυτό που είδαμε στις προηγούμενες ενότητες αύξηση των καισαρικών, περισσότερες επιπλοκές, επιβάρυνση του ΕΣΥ στο Ιατρικό προσωπικό, αλλά και οικονομικά, με την έλλειψη γιατρών που θα έπρεπε να είναι σε άλλα περιστατικά και όχι σε φυσιολογικούς τοκετούς δεν είναι τυχαίο. Είναι το αποτέλεσμα ενός συστήματος που έχει κάνει εμπόρευμα την γέννηση του ανθρώπου και τη μετατροπή της χαράς της γυναίκας, σε ανησυχία για τη κύηση:

Μετατοπίζει τον τοκετό αποκλειστικά στο ιατρικό μοντέλο, απομακρύνει τη συνεχή φροντίδα και περιορίζει τον ρόλο της Μαίας σε βοηθητικό προσωπικό.

Ο ΠΟΥ είναι σαφής: η ασφαλής γέννα δεν ταυτίζεται με τη μέγιστη παρέμβαση, αλλά με την κατάλληλη φροντίδα, στον κατάλληλο χρόνο, από τον κατάλληλο επαγγελματία.

Αυτοδιάθεση της γυναίκας: θεμελιώδες δικαίωμα, όχι «επιλογή πολυτελείας» Η δυνατότητα μιας γυναίκας να αποφασίζει πώς θα γεννήσει, με ποιον επαγγελματία υγείας, σε ποιο περιβάλλον και με ποιο βαθμό παρέμβασης, δεν είναι προσωπική απαίτηση. Είναι θεμελιώδες δικαίωμα υγείας της γυναίκας.

Η υποβάθμιση της Μαίας περιορίζει στην πράξη την αυτοδιάθεση της γυναίκας. Όταν δεν υπάρχει ισχυρός θεσμικά κατοχυρωμένος ρόλος Μαίας, οι επιλογές συρρικνώνονται και η φυσιολογική γέννα υποχωρεί. Έτσι η γυναίκα καλείται να «προσαρμοστεί» στο σύστημα.

Η συζήτηση για το Καθηκοντολόγιο των Μαιών δεν αφορά ένα επάγγελμα. Αφορά:

1) Τη δημόσια υγεία,

2) Τη βιωσιμότητα του ΕΣΥ,

3) Το δικαίωμα των γυναικών να γεννούν με ασφάλεια, γνώση και επιλογή.

Όπως αποδεικνύεται διεθνώς, η ενίσχυση της Μαίας δεν είναι επιστροφή στο παρελθόν, είναι προϋπόθεση για ένα σύγχρονο, ανθρώπινο και αποτελεσματικό σύστημα υγείας.

Σήμερα θα έπρεπε να μιλάμε για το πως θα είναι ακόμη πιο κεντρικός ο ρόλος της Μαίας και όχι το αντίθετο.