Καιρός: Τι προβλέπει το καναδικό μοντέλο για τον χειμώνα και το ενδεχόμενο πολικού ψύχους στην Ελλάδα
Οι χάρτες του μοντέλου ECCC δείχνουν πιθανό εμποδισμό της Γροιλανδίας, ο οποίος θα μπορούσε να ευνοήσει την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών προς τη Μεσόγειο. Τι αναφέρουν τα μακροπρόθεσμα σενάρια για χιόνια και ψυχρές εισβολές στη χώρα μας.
Το ενδεχόμενο ενός χειμώνα με έντονες καιρικές εναλλαγές επαναφέρει στο προσκήνιο το καναδικό μοντέλο ECCC (Environment and Climate Change Canada), το οποίο δημοσιεύει δεδομένα και μέσω της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus Climate Change Service (C3S).
Οι εποχικοί χάρτες του μοντέλου παρουσιάζουν μια αξιοσημείωτη συγκέντρωση υψηλών πιέσεων πάνω από τη Γροιλανδία, στοιχείο που συνδέεται με το φαινόμενο του λεγόμενου «εμποδισμού της Γροιλανδίας» (Greenland block).
Σύμφωνα με την ανάλυση των συγκεκριμένων δεδομένων, η πιθανότητα εμφάνισης θετικών ανωμαλιών πίεσης στην περιοχή εκτιμάται μεταξύ 70% και 100%. Πρόκειται για μια ατμοσφαιρική διάταξη που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την κυκλοφορία των συστημάτων στον Βόρειο Ατλαντικό, περιορίζοντας τη συνηθισμένη μεταφορά ήπιων αέριων μαζών προς την Ευρώπη.
Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ελλάδα
Όταν αναπτύσσεται ένας ισχυρός αντικυκλώνας πάνω από τη Γροιλανδία, η ατμοσφαιρική κυκλοφορία μπορεί να αλλάξει, δημιουργώντας συνθήκες για την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών από τις πολικές και αρκτικές περιοχές προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη.
Οι χάρτες γεωδυναμικού ύψους στα 500 hPa και θερμοκρασίας στα 850 hPa του καναδικού μοντέλου αποτυπώνουν ένα πιθανό σενάριο μεταφοράς ψυχρού αέρα προς την Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη διάταξη εμφανίζει τη χώρα ανάμεσα σε διαφορετικά βαρομετρικά πεδία. Χαμηλές πιέσεις εκτείνονται στην Κεντρική Ευρώπη, την Ιταλία, την Αδριατική και το Ιόνιο, ενώ υψηλότερες πιέσεις επηρεάζουν την Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτή η διάταξη θα μπορούσε αρχικά να ευνοήσει την επικράτηση νοτιοδυτικών ανέμων, μεταφέροντας υγρασία και προκαλώντας βροχοπτώσεις και καταιγίδες, κυρίως στα δυτικά, τα βόρεια και το Ανατολικό Αιγαίο.
Ωστόσο, η παρουσία ψυχρότερων αέριων μαζών στα Βαλκάνια και η δραστηριότητα βαρομετρικών χαμηλών στην Ιταλία ενδέχεται να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για απότομες μεταβολές.
Σε περίπτωση που οι ψυχρές αέριες μάζες κινηθούν νοτιότερα, δεν αποκλείονται αξιόλογες χιονοπτώσεις στα ορεινά και ημιορεινά, αλλά και κατά διαστήματα σε πεδινές περιοχές της βόρειας και κεντρικής Ελλάδας.
Ο πολικός στρόβιλος και το ενδεχόμενο αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης
Ένας ακόμη παράγοντας που εξετάζεται για τον χειμώνα 2026-2027 είναι η συμπεριφορά του Πολικού Στροβίλου, μιας μεγάλης περιοχής χαμηλών πιέσεων στην ανώτερη ατμόσφαιρα, πάνω από τον Βόρειο Πόλο.
Όταν ο στρόβιλος παραμένει ισχυρός και συμπαγής, οι πολύ ψυχρές αέριες μάζες συγκρατούνται κυρίως στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη. Αντίθετα, όταν αποδυναμώνεται, αυξάνονται οι πιθανότητες μεταφοράς ψυχρού αέρα προς τη βόρεια και κεντρική Ευρώπη.
Στα πιθανά σενάρια περιλαμβάνεται και η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση (SSW), μια διαδικασία κατά την οποία η θερμοκρασία στη στρατόσφαιρα αυξάνεται απότομα. Ένα τέτοιο φαινόμενο μπορεί να αποδυναμώσει ή ακόμη και να διασπάσει τον Πολικό Στρόβιλο σε δύο τμήματα.
Εφόσον συμβεί και ακολουθήσουν οι κατάλληλες ατμοσφαιρικές μεταβολές, μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα ισχυρών ψυχρών εισβολών προς την Ευρώπη. Ωστόσο, η εμφάνιση και οι επιπτώσεις ενός τέτοιου φαινομένου δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένες.
Ο παράγοντας Ελ Νίνιο και οι εναλλαγές του καιρού
Στην εξίσωση του φετινού χειμώνα προστίθεται και το φαινόμενο Ελ Νίνιο (El Niño), που συνδέεται με την ασυνήθιστη αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό.
Η επίδρασή του στην παγκόσμια ατμοσφαιρική κυκλοφορία είναι σύνθετη. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι χειμώνες που συνδέονται με ισχυρό Ελ Νίνιο στην Ευρώπη εμφανίζουν τάση για ηπιότερες και πιο υγρές συνθήκες, χωρίς αυτό να αποτελεί κανόνα για κάθε περιοχή.
Η συνύπαρξη αυτής της κλιματικής επιρροής με έναν πιθανό εμποδισμό της Γροιλανδίας δημιουργεί ένα σύνθετο μετεωρολογικό σκηνικό.
Έτσι, το σενάριο που εξετάζεται δεν αφορά απαραίτητα έναν χειμώνα με διαρκές ψύχος, αλλά μια περίοδο με έντονες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις. Διαστήματα με ήπιο και βροχερό καιρό θα μπορούσαν να εναλλάσσονται με απότομες ψυχρές εισβολές και επεισόδια χιονοπτώσεων.
Γιατί χρειάζεται προσοχή στις μακροπρόθεσμες προβλέψεις
Παρά το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν οι συγκεκριμένοι χάρτες, οι εποχικές προγνώσεις δεν μπορούν να δώσουν βεβαιότητες για τις καιρικές συνθήκες μιας συγκεκριμένης ημέρας ή περιοχής.
Το καναδικό ECCC αποτελεί ένα από τα μοντέλα που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση των μακροπρόθεσμων τάσεων. Για μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα απαιτείται η συνεκτίμηση πολλών διαφορετικών προγνωστικών μοντέλων, όπως το ευρωπαϊκό ECMWF, το αμερικανικό GFS και το βρετανικό Met Office.
Οι εποχικές εκτιμήσεις βασίζονται σε πιθανότητες και όχι σε συγκεκριμένες ημερήσιες προβλέψεις. Επομένως, οι ενδείξεις για πολικό ψύχος και χιονοπτώσεις στην Ελλάδα δεν αποτελούν επιβεβαιωμένη πρόγνωση για τον χειμώνα.
Η εξέλιξη των ατμοσφαιρικών συστημάτων θα πρέπει να αξιολογείται μέσα από τις νεότερες ενημερώσεις των προγνωστικών μοντέλων, όσο πλησιάζουμε στη χειμερινή περίοδο.



