Ουκρανία: Αρχίζουν οι τριμερείς συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι – Η πρόταση των ΗΠΑ για «οριστικό τέλος» στον πόλεμο.

Τις πρώτες απευθείας διαπραγματεύσεις έπειτα από μήνες στασιμότητας εγκαινιάζουν στο Άμπου Ντάμπι η Ουάσινγκτον, η Μόσχα και το Κίεβο, με την κυβέρνηση Τραμπ να προκρίνει ένα ευρύτερο πλαίσιο εκεχειρίας, με στόχο το «οριστικό τέλος» του πολέμου.

Η αμερικανική πρόταση
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι επιδιώκουν ένα «οριστικό τέλος» στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ξεκινώντας με τις τριμερείς συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι.

Πρόκειται για τις πρώτες ουσιαστικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών από τον Φεβρουάριο, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ενώ προηγήθηκαν αυτών και οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ που εξασθένησαν πολιτικά τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας του.

Μέρος της πρότασης της κυβέρνησης Τραμπ, σύμφωνα με τον Guardian, περιλαμβάνει τη διαμόρφωση μιας νέας «μακροπρόθεσμης αρχιτεκτονικής ασφαλείας» μεταξύ της Ρωσίας και της Ευρώπης, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι της αμερικανικής διοίκησης.

Ωστόσο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες ότι η Ρωσία ενδέχεται να εμμείνει στις σκληρές απαιτήσεις της για περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη. Μια τέτοια εξέλιξη θα απειλούσε να αφήσει τους συμμάχους ευάλωτους στην επιρροή της Μόσχας, σε μια περίοδο ιστορικής έντασης με τη Δύση.

Από την πρώτη δεκαετία της παρουσίας του στην εξουσία, ο Ρώσος ηγέτης Βλαντίμιρ Πούτιν διαμαρτύρεται για την ανατολική διεύρυνση του ΝΑΤΟ και επιδιώκει την επαναδιαπραγμάτευση της ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας.

Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά που αυτά τα αιτήματα υιοθετούνται από μια αμερικανική κυβέρνηση, η οποία καθιστά σαφές ότι επιθυμεί διακαώς την επίτευξη μιας συμφωνίας.

Δίνοντας το στίγμα των συζητήσεων, αξιωματούχος της αμερικανικής διοίκησης δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «χρειαστούν την Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων» για να τερματιστεί ο πόλεμος.

Ο ίδιος ανέφερε ότι οι διαπραγματευτές θα μπορούσαν να αναβιώσουν το Συμβούλιο ΝΑΤΟ-Ρωσίας, το οποίο ανεστάλη μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022, καθώς και να άρουν ενδεχομένως τις κυρώσεις κατά της Μόσχας προκειμένου να φτάσουν σε συμφωνία.

Εγγυήσεις ασφαλείας
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν επίσης ότι έχουν συζητήσει με τη Ρωσία πιθανές εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία, αντίστοιχες με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προστατεύει τα κράτη-μέλη σε περίπτωση επίθεσης.

Η Ρωσία αντιτίθεται σθεναρά στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ ή στην τοποθέτηση στρατευμάτων δυτικών χωρών στο ουκρανικό έδαφος.

«Αυτό που θα λάμβαναν θα ήταν ουσιαστικά πολύ παρόμοιο με το ΝΑΤΟ», δήλωσε αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης.

«Η εξασφάλιση μιας αμερικανικής εγγύησης ασφαλείας είναι μια πολύ μεγάλη υπόθεση», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι η τελική απόφαση εναπόκειται στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

«Και αν εκείνος επιθυμεί να το κάνει αυτό, πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη όσον αφορά τους πόρους, τη χρηματοδότηση και τη στρατιωτική υποστήριξη».

Εντούτοις, επικριτές εκφράζουν σκεπτικισμό σχετικά με το τι θα μπορούσε να ενεργοποιήσει αυτές τις εγγυήσεις ασφαλείας.

Επισημαίνουν ότι το Άρθρο 5 δεν υποχρεώνει ρητά τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να υπερασπιστούν στρατιωτικά άλλα μέλη, ενώ οι κυβερνοεπιθέσεις και άλλες μορφές υβριδικού πολέμου θολώνουν τα όρια για το τι απαιτεί στρατιωτική απάντηση.

Από την πλευρά του, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ και εκ των βασικών διαπραγματευτών των ΗΠΑ, περιέγραψε τη Δευτέρα το πιθανό νέο πλαίσιο για την Ευρώπη σε γενικές γραμμές, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν «ισχυρότερες διαβουλεύσεις, αξιόπιστες επικοινωνίες διαχείρισης κρίσεων, μεγαλύτερη στρατιωτική διαφάνεια και αμοιβαία μέτρα για τη μείωση των κινδύνων κλιμάκωσης, σεβόμενοι πλήρως την κυριαρχία και την ανεξάρτητη λήψη αποφάσεων κάθε έθνους».

Έμπειροι διαπραγματευτές
Οι αντιπροσωπείες της Ρωσίας και της Ουκρανίας περιλαμβάνουν ανώτερους αξιωματούχους που συμμετείχαν σε προηγούμενους γύρους συνομιλιών, αναφέρει το Associated Press.

Επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας είναι ο σύμβουλος του Πούτιν, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, ο οποίος ηγείται της ομάδας της Μόσχας από τις πρώτες απευθείας ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία στην Κωνσταντινούπολη της Τουρκίας τον Μάρτιο του 2022.

Στην ρωσική αντιπροσωπεία συμμετέχουν επίσης οι υφυπουργοί Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ και Μιχαήλ Γκαλουζίν, ο επικεφαλής των στρατιωτικών πληροφοριών Ιγκόρ Κοστιούκοφ και ο υποδιοικητής της επιχειρησιακής διεύθυνσης του Γενικού Επιτελείου, Γιούρι Ζιγκαρλόφσκι.

Επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας είναι ο Ρουστέμ Ουμέροφ, επικεφαλής της Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών της χώρας, ο οποίος είχε επίσης παραστεί σε προηγούμενες συνομιλίες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στην ομάδα περιλαμβάνονται επίσης ο διευθυντής του γραφείου του Ζελένσκι, Κύριλο Μπουντάνοφ, ο αναπληρωτής του Σεργκίι Κισλίτσια και ο Νταβίντ Αραχαμία, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος «Υπηρέτης του Λαού» του Ζελένσκι.

Ευρωπαϊκές επιφυλάξεις και ρωσικό τελεσίγραφο
Ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες από τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία και την Ευρωπαϊκή Ένωση θα συναντηθούν με Αμερικανούς διαπραγματευτές στο Άμπου Ντάμπι για να συζητήσουν τη «μακροπρόθεσμη αρχιτεκτονική ασφαλείας μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης, προκειμένου να βρεθεί τρόπος μείωσης μελλοντικών συγκρούσεων».

Όπως αναφέρει ο Guardian, ευρωπαίος αξιωματούχος ασφαλείας από χώρα που συμμετέχει στις συνομιλίες ανέφερε ότι η αμερικανική πρόταση δεν είναι ακόμη σαφής και ότι προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να θέσουν σοβαρές υποχωρήσεις προς τη Ρωσία κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων.

«Έχουμε ήδη μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας σε ισχύ», δήλωσε η επικεφαλής της διπλωματίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας, κατά τη διάρκεια της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της G7 τη Δευτέρα.

«Αυτή περιλαμβάνει διεθνείς συμφωνίες βάσει των οποίων η Ρωσία έχει αναλάβει υποχρεώσεις, μεταξύ άλλων όσον αφορά την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα. Το πρόβλημα είναι ότι η Ρωσία δεν σέβεται αυτές τις συμφωνίες».

Ο Τραμπ έχει επίσης δηλώσει ότι αναμένεται από την Ουκρανία να παραχωρήσει εδάφη σε μια τελική συμφωνία, η οποία θα καταλήξει σε ένα κράτος με «λίγο διαφορετική μορφή».

Ο Πούτιν απαιτεί από την Ουκρανία να αποσύρει τα στρατεύματά της από το Ντονέτσκ, το Λουχάνσκ, τη Ζαπορίζια και τη Χερσώνα — τις τέσσερις περιοχές που η Μόσχα προσάρτησε παράνομα τον Σεπτέμβριο του 2022, χωρίς ωστόσο να τις καταλάβει ποτέ πλήρως.

Ο Ζελένσκι απορρίπτει τις απαιτήσεις του Πούτιν να παραχωρήσει οικειοθελώς εδάφη που η Ρωσία δεν κατάφερε να καταλάβει στο πεδίο της μάχης.

Απορρίπτει επίσης οποιουσδήποτε περιορισμούς στον στρατό της Ουκρανίας ή στις διευθετήσεις της με τους Δυτικούς εταίρους, τις οποίες το Κίεβο θεωρεί ουσιαστικές εγγυήσεις ασφαλείας για να εμποδίσει τη Μόσχα να εισβάλει ξανά.

Την περασμένη εβδομάδα, μετά τη συνάντηση με τον σύμβουλο του Κρεμλίνου, Κίριλ Ντμίτριεφ, ο Τραμπ είπε ότι επιδιώκει μια «μεγάλη, όμορφη συμφωνία» που «μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη».

Αναλυτές και επικριτές ανησυχούν ότι ο Τραμπ και ο Πούτιν ενδέχεται να προσπαθήσουν να παρακάμψουν τους Ευρωπαίους ηγέτες προκειμένου να διαπραγματευτούν μια ειρήνη που θα προσφέρει σημαντικές παραχωρήσεις στη Μόσχα.

«Υπάρχει μεγάλο ιστορικό βάρος που φέρουν οι άνθρωποι στην Ευρώπη σχετικά με αυτή την ιδέα», ανέφερε αξιωματούχος της αμερικανικής διοίκησης, αναφερόμενος συγκεκριμένα στην πρόταση της Ρωσίας το 2021, η οποία θεωρήθηκε τελεσίγραφο προς το ΝΑΤΟ να αποχωρήσει από την Ανατολική Ευρώπη.

Το 2021, η Ρωσία είχε υποβάλει κατάλογο αιτημάτων προς το ΝΑΤΟ που περιλάμβανε την απαγόρευση επέκτασης σε νέες χώρες —συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας—, την αποσύνδεση και υποχώρηση στρατευμάτων στα σύνορα προ του 1997, καθώς και όρια στην τοποθέτηση πυραύλων.

Το ΝΑΤΟ απέρριψε την πρόταση και η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία λιγότερο από έναν μήνα αργότερα.

«Πρέπει να οικοδομήσουμε κάτι νέο που να λειτουργεί σήμερα… Επειδή αν όλη η παλιά αρχιτεκτονική λειτουργούσε καλά, τότε δεν θα βρισκόμασταν σε αυτόν τον μακροχρόνιο πόλεμο. Επομένως, προφανώς κάτι δεν λειτουργεί και πρέπει να βρούμε έναν τρόπο ώστε, όταν τελειώσουμε αυτόν τον πόλεμο, να πρόκειται πραγματικά για ένα οριστικό τέλος», κατέληξε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Αν και το περιεχόμενο των προτάσεων δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ισχυρίστηκε τη Δευτέρα ότι «έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος όσον αφορά τη μορφή που θα πρέπει να έχει αυτή η αρχιτεκτονική».

«Προφανώς πρέπει να ξεπεράσουμε τη σύγκρουση για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο», πρόσθεσε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ.