Ευρώπη: Διχασμός για το τηλεφώνημα στον Πούτιν από Φινλανδία και Νορβηγία – Ένταση μεταξύ των συμμάχων

Η πρωτοβουλία των Αλεξάντερ Στουμπ και Γιόνας Γκαρ Στόρε προκάλεσε αντιδράσεις σε Δανία, Σουηδία και Βαλτικές χώρες, αναδεικνύοντας τις διαφωνίες για τον ρόλο της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.

Νέες εντάσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης προκαλεί η τηλεφωνική επικοινωνία του προέδρου της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και του πρωθυπουργού της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στόρε, με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στις 27 Οκτωβρίου.

Η πρωτοβουλία των δύο ηγετών άνοιξε έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσίας, αλλά και τον ρόλο που πρέπει να έχει η Ευρώπη στις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Την ίδια στιγμή, η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, έχουν ζητήσει ενιαία ευρωπαϊκή στάση στο ουκρανικό ζήτημα, επισημαίνοντας την ανάγκη συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών.

Πώς ξεκίνησε η αντιπαράθεση

Ο Αλεξάντερ Στουμπ και ο Γιόνας Γκαρ Στόρε αποφάσισαν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον Πούτιν, εκτιμώντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει εκτός των προσπαθειών για την επίλυση του πολέμου.

Σε συνέντευξή του, ο Νορβηγός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η μόνη φωνή που φτάνει σήμερα στη Μόσχα προέρχεται από την Ουάσινγκτον, ενώ ο πόλεμος εξελίσσεται σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Κατά τον ίδιο, η Ευρώπη δεν μπορεί να περιμένει τον τερματισμό της σύγκρουσης χωρίς να διατηρεί δικό της δίαυλο επικοινωνίας με τη ρωσική πλευρά.

Ωστόσο, η πρωτοβουλία προκάλεσε αντιδράσεις από άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες θεωρούν ότι οι απευθείας επαφές με τον Ρώσο πρόεδρο ενδέχεται να αποδυναμώσουν την κοινή ευρωπαϊκή στάση.

Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, δήλωσε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή ούτε να επιχειρεί να ικανοποιήσει τον Ρώσο πρόεδρο.

Η στάση των ΗΠΑ και οι διαφωνίες για τις διαπραγματεύσεις

Πίσω από την αντιπαράθεση βρίσκεται και το ερώτημα για το ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει μεταβάλει τις ισορροπίες, καθώς οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διπλωματικές προσπάθειες, αφήνοντας τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναζητούν τρόπους διατήρησης της επιρροής τους.

Η συνάντηση στο Όσλο, στις 20 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, είχε δημιουργήσει προσδοκίες για επανεκκίνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας.

Ωστόσο, μία ημέρα αργότερα, ο Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη, γεγονός που προκάλεσε νέα έκπληξη στους Ευρωπαίους ηγέτες.

Οι Στουμπ και Στόρε εκτίμησαν ότι δεν θα έπρεπε να είναι αποκλειστικά οι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκείνοι που διατηρούν απευθείας επικοινωνία με το Κρεμλίνο.

Αντιδράσεις από Δανία, Σουηδία και Βαλτικές χώρες

Η ανακοίνωση της τηλεφωνικής επικοινωνίας προκάλεσε εμφανή δυσαρέσκεια σε άλλες σκανδιναβικές χώρες.

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντερικσεν, εξέφρασε επιφυλάξεις για την πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η διατήρηση της ευρωπαϊκής ενότητας και όχι οι μονομερείς κινήσεις.

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, υποστήριξε ότι η ειρήνη πρέπει να επιτευχθεί μέσω της ισχύος και όχι μέσω πολιτικής κατευνασμού.

Αντίστοιχη κριτική διατυπώθηκε και από τη Λιθουανία, ενώ διπλωματικές πηγές εξέφρασαν ανησυχίες ότι η επαναφορά ενός πιο κανονικού διαλόγου με τη Μόσχα μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος του Πούτιν, όσο συνεχίζονται οι ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία.

Οι αντιδράσεις δεν αφορούσαν μόνο την ίδια την επικοινωνία, αλλά κυρίως την έλλειψη προηγούμενου συντονισμού με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους συμμάχους.

«Δεν ζητήσαμε άδεια», απαντά ο Στόρε

Ο Νορβηγός πρωθυπουργός παραδέχθηκε ότι ο ίδιος και ο Φινλανδός πρόεδρος δεν ζήτησαν την έγκριση των υπόλοιπων σκανδιναβικών χωρών ή των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν επικοινωνήσουν με τον Πούτιν.

Όπως εξήγησε, οι χώρες διαβουλεύονται μεταξύ τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πρωτοβουλία απαιτεί την έγκριση όλων των κυβερνήσεων.

Οι δύο ηγέτες υποστήριξαν επίσης ότι είχαν συζητήσει εκτενώς με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι πριν από την τηλεφωνική επικοινωνία και τον ενημέρωσαν εκ νέου μετά την ολοκλήρωσή της.

Ο Ουκρανός πρόεδρος πήρε δημόσια θέση υπέρ τους, δηλώνοντας ότι οι πρωτοβουλίες τους βοηθούν την Ουκρανία.

Από την πλευρά του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε την επικοινωνία σωστή κίνηση, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν ευρωπαϊκές φωνές που επιδιώκουν έναν εποικοδομητικό διάλογο με τη Ρωσία.

Η Ευρώπη αναζητά κοινή γραμμή

Η υπόθεση αναδεικνύει τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν στην Ευρώπη για την αντιμετώπιση της Μόσχας. Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι η απευθείας επικοινωνία είναι απαραίτητη για την επίτευξη ειρήνης και από την άλλη όσοι εκτιμούν ότι τέτοιες επαφές ενδέχεται να νομιμοποιήσουν τη ρωσική στάση.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται παράλληλα να αποφασίσουν ποιος θα εκπροσωπήσει την ήπειρο στις διαπραγματεύσεις, καθώς οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου προχωρούν με πρωταγωνιστικό ρόλο των ΗΠΑ.

Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει και την άτυπη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, χωρίς να θεωρείται δεδομένο ότι θα υπάρξει συμφωνία για μια κοινή στρατηγική.