Η ΚΙΝΑ ΚΑΙ Η ΡΩΣΙΑ ΥΠΟΤΙΜΗΣΑΝ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΩΝ ΤΑΛΙΜΠΑΝ – Η ΚΙΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕ ΑΘΟΡΥΒΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΙΣΛΑΜΙΚΟ ΕΜΙΡΑΤΟ ΤΟΥ ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ

Πηγές εντός του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ) ανέφεραν στο γαλλικό μέσο ενημέρωσης «Intelligence Online», ότι το ΚΚΚ υποβάθμισε το Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν σε «συνήθη εμπορικό εταίρο», χωρίς ωστόσο να έχει δημοσιοποιήσει ακόμη αυτή την απόφαση.

Η κίνηση αυτή αποτελεί απάντηση σε μακροχρόνια παράπονα του Πεκίνου έναντι της Καμπούλ. Κυριότερο εξ αυτών είναι η άρνηση της Καμπούλ να παραδώσει Ουιγούρους πρόσφυγες που βρίσκονται στο Αφγανιστάν. Το ΚΚΚ ενοχλήθηκε επίσης έντονα από την απόφαση του καθεστώτος των Ταλιμπάν, τα τελευταία χρόνια, να διακόψει τους δεσμούς με αρκετούς Κινέζους επενδυτές, των οποίων η απόδοση κρίθηκε κατώτερη των προσδοκιών σε σχέση με τις συμβατικές τους υποχρεώσεις.

Για παράδειγμα, τον Ιούνιο του 2025, η Καμπούλ κατήγγειλε τη 25ετή σύμβαση που είχε υπογραφεί με την εταιρεία Xinjiang Central Asia Petroleum and Gas (CAPEIC). Η εν λόγω σύμβαση, ύψους 540 εκατομμυρίων δολαρίων, αφορούσε την εξόρυξη πετρελαίου στη λεκάνη του ποταμού Αμού Ντάρια, στο βόρειο τμήμα της χώρας. Παράλληλα, ενώ η Ρωσία έγινε η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα το καθεστώς των Ταλιμπάν τον Ιούλιο του 2025, πηγές του «Intelligence Online» επιβεβαιώνουν ότι ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν εξετάζει το ενδεχόμενο να ανακαλέσει αυτή την αναγνώριση, κατόπιν αιτήματος του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, προκειμένου να ενταθεί η πίεση προς την Καμπούλ.

Τόσο ο Πούτιν όσο και ο Σι συμμερίζονται πλέον την άποψη ότι οι Ταλιμπάν εξυπηρετούν αποκλειστικά τα δικά τους συμφέροντα και ότι τίποτα δεν μπορεί να τους αναγκάσει να ενεργήσουν αντίθετα με τη θέλησή τους. Τους τελευταίους μήνες, το ΚΚΚ και το κινεζικό Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας (MSS ή Guoanbu) έχουν δρομολογήσει διάφορες προσπάθειες για τριμερή διάλογο με την Καμπούλ και το Ισλαμαμπάντ, με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών, στρατιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων.

Οι προσπάθειες αυτές περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, διαδικτυακές συναντήσεις σε περιπτώσεις όπου η δια ζώσης επικοινωνία δεν ήταν εφικτή. Επιπλέον, από την 1η έως τις 7 Απριλίου, το ΚΚΚ συγκάλεσε συνάντηση μεταξύ των αντιπροσωπειών του Πακιστάν και του Αφγανιστάν στο Ουρούμτσι, την πρωτεύουσα της επαρχίας Σιντζιάνγκ. Τις συνομιλίες συντόνισαν ο Λιου Τζινσόνγκ, τότε Γενικός Διευθυντής του Τμήματος Ασιατικών Υποθέσεων στο Υπουργείο Εξωτερικών, και ο ειδικός απεσταλμένος για τις υποθέσεις του Αφγανιστάν, Γιουέ Σιαογιόνγκ.

Ωστόσο, σύμφωνα με διάφορες αφγανικές και πακιστανικές πηγές, η Κίνα δεν χαίρει φήμης ως αποτελεσματικός διαμεσολαβητής στην περιοχή. Οι εκκλήσεις της χώρας για αρμονική συνύπαρξη και αμοιβαία κατανόηση δεν συνοδεύονται από τα οικονομικά κίνητρα που απαιτούνται για να δικαιολογήσουν σημαντικές προσπάθειες. Παράλληλα, μόλις τον Μάρτιο, ο Υπουργός Εξωτερικών Wang Yi αναφερόταν ακόμη στους Αφγανούς και τους Πακιστανούς ως «αχώριστα αδέλφια», μια ρητορική που αρχίζει πλέον να θεωρείται αντιπαραγωγική στην περιοχή.

Η περίπτωση του Διαδρόμου Βαχάν (Wakhan Corridor), μιας λωρίδας γης στο άκρο βορειοανατολικό τμήμα του Αφγανιστάν, υπήρξε καθοριστική για την τροφοδότηση αυτού του αδιεξόδου μεταξύ των δύο πλευρών.

Για το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ), ο δρόμος αυτός που οδηγεί στο Σιντζιάνγκ δεν αποτέλεσε ποτέ απλώς ένα έργο υποδομής, αλλά ένα μέσο για την εξασφάλιση παραχωρήσεων σε ζητήματα ασφαλείας. Ήδη από τον Φεβρουάριο του 2025, η κινεζική κυβέρνηση έθετε ως προϋπόθεση για τις επενδύσεις της τρεις όρους: νέα δικαιώματα εξόρυξης, προστασία των Κινέζων υπηκόων από δικές της δυνάμεις και επαναπατρισμό των Ουιγούρων. Οι Ταλιμπάν αρνήθηκαν να υποχωρήσουν σε οποιοδήποτε από αυτά τα σημεία, περιοριζόμενοι απλώς στην παροχή πληροφοριών σχετικά με τον αριθμό των Ουιγούρων που βρίσκονται στη χώρα.

Ελλείψει συμφωνίας, η Καμπούλ επέλεξε να προχωρήσει μόνη της στην υλοποίηση του έργου. Στις 4 Οκτωβρίου, το καθεστώς εγκαινίασε έναν δρόμο μήκους 121 χιλιομέτρων, μεταξύ του Sarhad-e Broghil και του περάσματος Wakhjir, χρηματοδοτώντας τον με ίδιους πόρους ύψους 5,5 εκατομμυρίων ευρώ. Από την κινεζική πλευρά, δεν υπήρξε καμία περαιτέρω εξέλιξη. Με άλλα λόγια, το ΚΚΚ αρνείται να ανοίξει την εμπορική οδό εωσότου ικανοποιηθούν οι όροι του για την ασφάλεια, με αποτέλεσμα ο δρόμος να καταλήγει, ουσιαστικά, στα σύνορα.

Το Πακιστάν επωφελείται από την επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Πεκίνου και Καμπούλ και, πλέον, προτρέπει διακριτικά τους Κινέζους να έρθουν σε επαφή με το «Μέτωπο Ελευθερίας του Αφγανιστάν» (Afghanistan Freedom Front – AFF), υπό τον πρώην Υπουργό Άμυνας και Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου του Αφγανιστάν, Yasin Zia. Το AFF είναι γνωστό ότι δραστηριοποιείται στην επαρχία Μπανταχσάν, η οποία συνορεύει με την Κίνα.