Οι νέοι στην Ευρώπη στρέφονται στα λαϊκά δεξιά κόμματα

Διαδηλώσεις νέων ανήμερα του Halloween: Από τη Γαλλία στη Γερμανία, καθώς το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο παρουσιάζει ρωγμές.

Διαδηλώσεις με πρωταγωνιστές τους νέους σάρωσαν την Ευρώπη ανήμερα του Halloween. Στη Γαλλία, σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, 320.000 άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους για τρίτο συνεχόμενο Σαββατοκύριακο, ενώ η αναταραχή επεκτάθηκε και σε δεκάδες γερμανικές πόλεις. Το γαλλικό Υπουργείο Εσωτερικών εκτίμησε τη συμμετοχή στις 31 Οκτωβρίου σε 320.000 άτομα, εκ των οποίων τα 70.000 στο Παρίσι, ενώ ένας συνασπισμός νεανικών οργανώσεων και φοιτητικών ενώσεων έκανε λόγο για σχεδόν μισό εκατομμύριο διαδηλωτές.

Οι πορείες ξεκίνησαν ειρηνικά, αλλά κατέληξαν σε συγκρούσεις στα ανατολικά προάστια του Παρισιού, όπου διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα ξήλωσαν πλάκες πεζοδρομίου και τις εκτόξευσαν εναντίον της αστυνομίας. Οι αστυνομικές δυνάμεις απάντησαν με χρήση δακρυγόνων και επιθέσεις με γκλομπ. Δακρυγόνα χρησιμοποιήθηκαν επίσης στη Λυών, ενώ, σύμφωνα με το Υπουργείο, μέχρι το βράδυ είχαν πραγματοποιηθεί περίπου 290 συλλήψεις σε όλη τη χώρα.

Στη Γερμανία, η συμμαχία μαθητών και φοιτητών «Gen Z regelt» («Η Gen Z αναλαμβάνει δράση») ανέφερε ότι 120.000 άτομα διαδήλωσαν κατά των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, της κατάστασης των σχολικών υποδομών, του κόστους ζωής και της επαναφοράς της στρατιωτικής θητείας. Η αστυνομία έκανε χρήση εκτοξευτήρων νερού (αύρες) στη Φρανκφούρτη, την Κολωνία και το Αμβούργο.

Στη Φρανκφούρτη, η αστυνομία έκανε λόγο για «βίαιες ταραχές», με περιστατικά λεηλασιών και ρίψη βομβών μολότοφ εναντίον των δυνάμεων ασφαλείας. Στο Αμβούργο, σύμφωνα με την αστυνομία, οι αστυνομικοί δέχθηκαν «επανειλημμένες επιθέσεις με πέτρες, πυροτεχνήματα και άλλα αντικείμενα», γεγονός που οδήγησε τους διοργανωτές στον πρόωρο τερματισμό της πορείας, όπως μετέδωσε το Al Jazeera.

Αν και οι άμεσες αιτίες διαφέρουν από χώρα σε χώρα, οι διαδηλώσεις έχουν μια κοινή ρίζα: μια γενιά που δεν πιστεύει πλέον ότι θα ζήσει καλύτερα από τους γονείς της. Οι νέοι βρίσκονται «στριμωγμένοι» από μια κρίση κόστους ζωής, η οποία ξεκίνησε με το ενεργειακό σοκ και επιδεινώνεται καθώς οι κυβερνήσεις διοχετεύουν τους περιορισμένους πόρους στον επανεξοπλισμό και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Πρόκειται, επομένως, για μια δομική και όχι κυκλική κρίση, ενώ την οργή που συσσωρεύεται εκμεταλλεύεται ήδη η λαϊκιστική Δεξιά.

Το κίνημα στη Γαλλία ξεκίνησε στις 17 Σεπτεμβρίου από τα λύκεια, με αφορμή την κακή κατάσταση των σχολικών κτιρίων, τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια «Parcoursup». Στην πορεία, το κίνημα εξελίχθηκε στις σοβαρότερες ταραχές που έχει γνωρίσει η χώρα εδώ και χρόνια.

Στις 17 Οκτωβρίου, η κυβέρνηση εκτίμησε τη συμμετοχή σε περισσότερα από 500.000 άτομα, ενώ στο Παρίσι σημειώθηκαν λεηλασίες καταστημάτων. Το κύμα διαμαρτυριών εξαπλώθηκε έκτοτε στο Βέλγιο, την Ιταλία, όπου υπήρξαν συγκρούσεις στο Μιλάνο, το Τορίνο και τη Μπολόνια, και την Ισπανία, όπου η καταλανική αστυνομία αύξησε το επίπεδο συναγερμού στο μέγιστο, μετά από ταραχές στη Βαρκελώνη στις 24 Οκτωβρίου που οδήγησαν σε περίπου 130 συλλήψεις, οι περισσότερες εκ των οποίων αφορούσαν ανηλίκους.

Στη Γερμανία, ήδη από τον Σεπτέμβριο, μαθητές είχαν προχωρήσει σε κινητοποιήσεις σε περισσότερες από 100 πόλεις, αντιδρώντας στη σταδιακή επαναφορά της στρατιωτικής θητείας.

Στην Αλβανία, όπου οι φοιτητές βρίσκονται στους δρόμους από τις 13 Οκτωβρίου ζητώντας την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, η γιορτή του Χάλοουιν έφερε στο προσκήνιο πλακάτ με το σύνθημα: «Τα πραγματικά τέρατα φορούν κοστούμια!». Σε αυτά, ο Ράμα και ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Σαλί Μπερίσα απεικονίζονταν ως βρικόλακες βουτηγμένοι στο αίμα, πάνω από ένα κιβώτιο που έγραφε «Διαφθορά».

Το Δημοκρατικό Κόμμα του Μπερίσα είχε καλέσει σε πανεθνική συγκέντρωση στις 31 Οκτωβρίου προς υποστήριξη των φοιτητών, οι οποίοι έχουν απορρίψει τις προτάσεις του Ράμα για διάλογο, ωστόσο, σύμφωνα με τον λογαριασμό ειδήσεων «Tirana Report» στο X, το αίτημα που ακούγεται όλο και πιο έντονα στους δρόμους είναι να αποχωρήσουν και οι δύο άνδρες. Η κυβέρνηση απάντησε επιβάλλοντας πρόστιμα σε όποιον παραμένει σε πλήθος που εκδηλώνει βίαιη συμπεριφορά. «Πρόκειται για τις διαδηλώσεις μιας γενιάς που πιστεύει ότι της έχουν κλέψει το μέλλον», έγραψε ο Τόμας Φάζι στο UnHerd την 1η Νοεμβρίου.

Οι αφορμές ποικίλλουν: τα εκπαιδευτικά ζητήματα στη Γαλλία και το Βέλγιο, το στεγαστικό στην Ισπανία και την Πορτογαλία, το κόστος ζωής στην Ιταλία και η διαφθορά στη Σερβία. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Φάζι, το κοινωνικό συμβόλαιο που γνώρισαν οι γονείς τους, «δούλεψε σκληρά και θα αποκτήσεις σπίτι, θα συντηρήσεις οικογένεια και θα ζήσεις καλύτερα από την προηγούμενη γενιά», έχει καταρρεύσει. Μια δεκαετία «ποσοτικής χαλάρωσης» οδήγησε σε αύξηση της αξίας των ακινήτων και των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που κατέχουν οι παλαιότερες γενιές, ενώ οι μισθοί παρέμειναν στάσιμοι, εμποδίζοντας τους νέους να αποκτήσουν δική τους κατοικία.

Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, όπως οι νόμοι «Hartz» στη Γερμανία, το «Jobs Act» στην Ιταλία και ο νόμος «El Khomri» στη Γαλλία, προστάτευσαν όσους ήταν ήδη εργαζόμενοι, ενώ ώθησαν τους νεοεισερχόμενους σε έναν φαύλο κύκλο προσωρινών συμβάσεων. Επιπλέον, μετά το 2010, τα μέτρα λιτότητας έπληξαν σφοδρότερα την εκπαίδευση, τις υπηρεσίες για τη νεολαία και τις δημόσιες επενδύσεις.

Στη συνέχεια ήρθαν η πανδημία, η ραγδαία άνοδος του πληθωρισμού και μια ενεργειακή κρίση «την οποία οι ηγέτες της Ευρώπης προκάλεσαν, σε μεγάλο βαθμό, οι ίδιοι στον εαυτό τους», κατά τον Φάζι. Τώρα, ζητείται από τους νέους να αποδεχθούν περαιτέρω περικοπές, «προκειμένου να βρεθούν πόροι για επανεξοπλισμό και έναν πόλεμο χωρίς ορίζοντα λήξης».

Στη Γαλλία, τα άτομα άνω των 60 ετών, που αποτελούν περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού, κατέχουν γύρω στο 60% του εθνικού πλούτου, σύμφωνα με τη Φάζι, και οι πολιτικές συνέπειες είναι ήδη ορατές: το ένα τρίτο των Γάλλων κάτω των 25 ετών στήριξε το ακροδεξιό κόμμα «Εθνική Συσπείρωση» (Rassemblement National) το 2024, ενώ περισσότεροι από το ένα τέταρτο των νεαρών Γερμανών ψήφισαν το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD).