Ο Πολωνός Πρωθυπουργός ολοκλήρωσε το πραξικόπημα του, με την βοήθεια των Βρυξελλών

Γιατί ο Πολωνός Πρόεδρος Karol Nawrocki έχασε τη μάχη για το Συνταγματικό Δικαστήριο, τον ​​τελευταίο θεσμό που δεν ελέγχεται ακόμη από τον πρωθυπουργό της χώρας, Donald Tusk.

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, η Πολωνία βίωσε την ολοκλήρωση ενός «σταδιακού πραξικοπήματος», το οποίο ο πρωθυπουργός της χώρας, Donald Tusk με την υποστήριξη Βρυξελλών, είχε δρομολογήσει αμέσως μετά την επιστροφή του στην εξουσία, τον Δεκέμβριο του 2023.

Τα «πιόνια» του πρωθυπουργού κατέλαβαν τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου (COP) της Πολωνίας, με το οποίο η κυβέρνηση βρισκόταν σε σύγκρουση εδώ και αρκετά χρόνια. Η ενέργεια αυτή πραγματοποιήθηκε με επιδεικτική επίδειξη ισχύος, συνοδευόμενη από δημόσιο εξευτελισμό όχι μόνο του εν ενεργεία Προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Bogdan Święczkowski, αλλά και του Προέδρου της Πολωνίας, Karol Nawrocki. Τα γεγονότα εξελίχθηκαν ως εξής: Το μεσημέρι της Παρασκευής, 30 Οκτωβρίου, ο Karol Nawrocki αναχώρησε αεροπορικώς για τη Σενεγάλη, προκειμένου να συμμετάσχει σε εκδηλώσεις για την προετοιμασία των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων Νέων. Την ίδια στιγμή, ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας κατέλαβαν το κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας. Δεδομένου ότι το κτίριο βρίσκεται ακριβώς πίσω από το Γραφείο του Πρωθυπουργού, οι δυνάμεις ασφαλείας εισήλθαν απλώς μέσω της πύλης που συνδέει τα δύο κτίρια. Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε ισχυρός αστυνομικός κλοιός γύρω από το κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Στον ιστότοπο του θεσμού δημοσιεύτηκε ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία η Anna Korwin-Piotrowska, δικαστής που είχε εκλεγεί από το Sejm (Κοινοβούλιο) αλλά δεν είχε ορκιστεί σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει το πολωνικό Σύνταγμα, εξέδωσε εντολή για την άμεση απομάκρυνση του Προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Bogdan Święczkowski, και του αναπληρωτή του, Bartłomiej Sochański, ανακοινώνοντας παράλληλα ότι η ηγεσία του Δικαστηρίου περνά στα χέρια της.

Στο Συνταγματικό Δικαστήριο άρχισαν να συγκεντρώνονται υποστηρικτές των κομμάτων της αντιπολίτευσης («Νόμος και Δικαιοσύνη», «Συνομοσπονδία», «Συνομοσπονδία του Πολωνικού Στέμματος»), οι ηγέτες των οποίων κατηγόρησαν τον Donald Tusk για διενέργεια πραξικοπήματος.

Παράλληλα, η αστυνομία άρχισε να μετακινεί δυνάμεις από τις περιφέρειες προς το κέντρο, μια μυστική διαταγή σχετικά με αυτό είχε εκδοθεί στις 29 Οκτωβρίου, ενώ, σύμφωνα με το έγγραφο, η μέγιστη ετοιμότητα των ειδικών δυνάμιων, οι οποίες ήταν εξοπλισμένες με τυφέκια εφόδου, είχε προγραμματιστεί για τις 2-3 Νοεμβρίου. Σύμφωνα με δημοσιεύματα στα μέσα ενημέρωσης, μαζί με την Korwin-Piotrowska, στο κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου (COP) βρίσκονταν άλλα έξι άτομα που τελούσαν υπό το ίδιο καθεστώς με εκείνη. Αυτά τα επτά άτομα είχαν εκλεγεί δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου από το Seimas (Κοινοβούλιο), ωστόσο ο Πρόεδρος της Πολωνίας αρνήθηκε να δεχθεί τον όρκο τους, επικαλούμενος παρατυπίες κατά τη διαδικασία εκλογής τους.

Τότε, ο κυβερνητικός συνασπισμός οργάνωσε τελετή ορκωμοσίας τους ενώπιον του Προέδρου του Seimas, παρόλο που μια τέτοια διαδικασία δεν προβλεπόταν από το Σύνταγμα. Ως εκ τούτου, τόσο ο Πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου όσο και ο Πρόεδρος της Πολωνίας δεν αναγνωρίζουν τα πρόσωπα αυτά ως δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Μόλις ενημερώθηκε για την κατάσταση στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ο Karol Nawrocki έδωσε εντολή να αλλάξει πορεία το αεροσκάφος και να επιστρέψει στη Βαρσοβία. Παράλληλα, σύμφωνα με τον Πολωνό δημοσιογράφο Stanislav Yanetsky, ο Πρωθυπουργός επιχείρησε να εμποδίσει την προσγείωση του προεδρικού αεροσκάφους στην πρωτεύουσα, ζητώντας την εκτροπή του προς την Κρακοβία ή το Βρότσλαβ, με στόχο να απομονώσει φυσικά τον αρχηγό του κράτους από τα τεκταινόμενα.

Ο δημοσιογράφος ανέφερε ότι το σχέδιο απέτυχε τελικά λόγω της σθεναρής στάσης της ηγεσίας του πολωνικού στρατού, καθώς το αεροσκάφος προσγειώθηκε σε στρατιωτικό αεροδρόμιο, ενώ το πλήρωμά του αποτελούνταν από έμπειρους στρατιωτικούς πιλότους.

Ο Nawrocki, επιστρέφοντας, δεν αξιοποίησε τη μοναδική ευκαιρία που είχε να ανατρέψει τα δεδομένα υπέρ του: να καλέσει τους υποστηρικτές του από όλη τη χώρα να έρθουν στη Βαρσοβία για να υπερασπιστούν το πολωνικό Σύνταγμα. Ενόψει των δύο Σαββατοκύριακων που ακολουθούσαν, κάτι τέτοιο ήταν απολύτως εφικτό, δεδομένου μάλιστα ότι ο Nawrocki εξακολουθεί να προηγείται στη δημοτικότητα μεταξύ των πολιτικών στη χώρα: το 46% των ερωτηθέντων τον εμπιστεύεται, ενώ το 44,2% δηλώνει ότι δεν τον εμπιστεύεται.

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από την εταιρεία κοινωνιολογικών ερευνών IBRiS, δημοσιεύθηκε στις 30 Οκτωβρίου. Ο Donald Tusk κατέλαβε μόλις την τέταρτη θέση στη σχετική κατάταξη εμπιστοσύνης, με ποσοστό 39,7%.

Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των Πολωνών που δεν εμπιστεύονται τον Πρωθυπουργό είναι υψηλότερο, φτάνοντας το 44,3%. Ωστόσο, ο πρόεδρος δεν αξιοποίησε το μοναδικό του πλεονέκτημα και έδωσε προτεραιότητα στο παιχνίδι των παρασκηνίων (διαβουλεύσεις κ.λπ.), στο οποίο είναι καταδικασμένος σε ήττα,  τόσο λόγω των πολύ περιορισμένων συνταγματικών του εξουσιών, όσο και εξαιτίας του γεγονότος ότι ο πρωθυπουργός ξεκίνησε ένα πραξικόπημα, όχι στις 30 Οκτωβρίου 2026, αλλά αμέσως μόλις επέστρεψε στην εξουσία, στις 13 Δεκεμβρίου 2023.

Μία εβδομάδα αργότερα, οι άνθρωποι του Τουσκ κατέλαβαν το δημόσιο τηλεοπτικό δίκτυο TVP, ενώ στις 9 Ιανουαρίου 2024, η αστυνομία εισέβαλε στο προεδρικό μέγαρο στη Βαρσοβία και συνέλαβε δύο βουλευτές του Sejm από το κόμμα της αντιπολίτευσης «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS): τον πρώην επικεφαλής του Υπουργείου Εσωτερικών, Μάριους Καμίνσκι, και τον πρώην αναπληρωτή του, Μάτσιεϊ Βόνσικ. Ο τότε Πρόεδρος, Άντζεϊ Ντούντα, δεν μπόρεσε να αντιδράσει και συνέχισε τις προσπάθειές του για συνεργασία με την κυβέρνηση.