Ενεργειακός εφιάλτης προ των πυλών: Γιατί η «τρύπα» στα γερμανικά αποθέματα φυσικού αερίου απειλεί την Ευρώπη

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Σε τροχιά νέας αβεβαιότητας εισέρχεται η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς η Γερμανία —η μεγαλύτερη οικονομία της γηραιάς ηπείρου— εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο με τα αποθέματα φυσικού αερίου σημαντικά χαμηλότερα από τους θεσμοθετημένους στόχους. Η εξέλιξη αυτή αφήνει ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση ευάλωτη σε νέες αναταράξεις και εκτίναξη των τιμών, την ώρα που οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς ξεπέρασαν ήδη τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα για πρώτη φορά από τα τέλη του 2022.

Το «κενό» των γερμανικών αποθηκών και η ευρωπαϊκή εικόνα

Η πληρότητα στις γερμανικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης, συνολικής χωρητικότητας 250 TWh, βρίσκεται μόλις στο 62%. Το ποσοστό αυτό απέχει παρασάγγας από τη νομοθετική υποχρέωση που προβλέπει κάλυψη τουλάχιστον 80% πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης.

Η εικόνα δεν είναι ενθαρρυντική ούτε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς τα συνολικά αποθέματα βρίσκονται λίγο κάτω από το 75%, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τα ιστορικά δεδομένα της εποχής.

Περιοχή / ΦορέαςΤρέχουσα ΠληρότηταΝομοθετικός / Ιστορικός Στόχος
Γερμανία62%80%
Ευρωπαϊκή Ένωση< 75%Υψηλότερα ιστορικά επίπεδα
Ιταλία91%Πλήρης κάλυψη (300 εκατ. € κόστος)

Πώς το Βερολίνο παρασύρει τις τιμές για όλους

Ως ο μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου στην ΕΕ και κάτοχος των μεγαλύτερων υποδομών αποθήκευσης, η Γερμανία διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό τους κανόνες της αγοράς. Η ανάγκη της να καταφύγει τώρα σε αγορές άμεσης παράδοσης (spot markets) για να καλύψει τις ελλείψεις της, δημιουργεί αυξημένη ζήτηση που συμπαρασύρει τις τιμές για το σύνολο των κρατών-μελών.

Η σημασία της αποθήκευσης είναι κομβική, καθώς τα αποθέματα καλύπτουν παραδοσιακά έως και το ένα τρίτο της συνολικής ζήτησης της ΕΕ κατά τους χειμερινούς μήνες.

Αν και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των Βρυξελλών επιμένουν ότι δεν υφίσταται άμεσος κίνδυνος φυσικής έλλειψης, οι αγορές αντέδρασαν βίαια. Την Τετάρτη, οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς ξεπέρασαν τα 100 ευρώ/MWh, επαναφέροντας μνήμες από τη μεγάλη κρίση του 2022.

Ο Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς την ασφάλεια του εφοδιασμού, παραδεχόμενος ωστόσο ότι «για τους πολίτες που δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους, αυτό μπορεί να μην έχει τόσο μεγάλη σημασία». Την ίδια στιγμή, η υπουργός Ενέργειας της Σουηδίας, Έμπα Μπους, προειδοποίησε ότι η αντικατάσταση του ρωσικού αερίου από το αμερικανικό δεν εξαλείφει τους κινδύνους στο σημερινό ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η οργή της Ιταλίας και το λάθος της γερμανικής τακτικής

Το ζήτημα έχει προκαλέσει έντονες τριβές στο εσωτερικό της ΕΕ. Η Ιταλία, η οποία δαπάνησε 300 εκατομμύρια ευρώ για να φτάσει την πληρότητα των αποθηκών της στο 91%, κατηγορεί ευθέως το Βερολίνο για ανευθυνότητα.

«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με διπλή επιβάρυνση: πληρώσαμε 300 εκατ. ευρώ για να γεμίσουμε τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και τώρα πληρώνουμε ακριβότερα το φυσικό αέριο επειδή οι Γερμανοί αγοράζουν τώρα. Αυτό είναι κάτι που πραγματικά με εξοργίζει», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Alessandro Noce, ανώτατος Ιταλός αξιωματούχος στον τομέα της ενέργειας.

Τι πήγε όμως λάθος στη Γερμανία;

  • Εμπιστοσύνη στην αγορά: Σε αντίθεση με άλλες χώρες, το Βερολίνο δεν υποχρέωσε τους διαχειριστές να γεμίσουν τις αποθήκες το καλοκαίρι, προσδοκώντας ότι οι μηχανισμοί της αγοράς θα έδιναν τη λύση.

  • Ακραίες συνθήκες: Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι θερινοί καύσωνες στην Ευρώπη διατήρησαν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, αποτρέποντας την έγκαιρη αγορά.

Το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας παραδέχθηκε την αδυναμία επίτευξης του στόχου, αποδίδοντας την εξέλιξη στις διεθνείς τιμές και στις αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ, ενώ καθησύχασε ότι οι υποδομές LNG και το διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό δίκτυο αποτρέπουν το ενδεχόμενο black out.

Η επόμενη μέρα: Υψηλό κόστος και η ελληνική πρόταση

Παρά το γεγονός ότι η συνολική ζήτηση στην Ευρώπη έχει υποχωρήσει κατά 20% σε σχέση με το 2021, το ράλι των τιμών επιβαρύνει άμεσα τους καταναλωτές. Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει από το πλάνο πλήρους απαγόρευσης του ρωσικού LNG από τις αρχές του 2027.

Η πρόσφατη σύνοδος των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ ανέδειξε εκ νέου το βαθύ χάσμα μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς οι συνομιλίες έληξαν χωρίς κοινή γραμμή για την ανάσχεση του κόστους.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Έλληνας Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατέθεσε πρόταση για κοινή συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας και Οικονομίας (ECOFIN/Eurogroup). Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ευέλικτου ευρωπαϊκού πλαισίου για τη χρηματοδότηση στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

«Η παρούσα κατάσταση απαιτεί επειγόντως μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση. Θέλουμε ευελιξία για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής», υπογράμμισε ο κ. Παπασταύρου, λαμβάνοντας τη στήριξη της Μάλτας, της Βουλγαρίας, της Σλοβακίας και της Ρουμανίας.