Βουλγαρικό έγγραφο βάζει φωτιά στους πανηγυρισμούς της Μενδώνη: «Τα αντικείμενα παραμένουν ιδιοκτησία της Βουλγαρίας», δανεικά τα 48 κειμήλια
Έντονες αντιδράσεις και σοβαρά ερωτήματα προκαλεί η αποκάλυψη ότι το «Μνημόνιο Κατανόησης» για την επιστροφή των 48 κειμηλίων από τη Βουλγαρία περιλαμβάνει αυστηρή ρήτρα εμπιστευτικότητας, ενώ βουλγαρικά έγγραφα εμφανίζουν τα αντικείμενα ως «δανεικά» και αποκλείουν την επιστροφή των οστών του Σαμουήλ.
Στο επίκεντρο πολιτικής και επιστημονικής αντιπαράθεσης βρίσκεται τα τελευταία εικοσιτετράωρα η συμφωνία που υπεγράφη στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 στην Αθήνα μεταξύ της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, και του Βούλγαρου ομολόγου της, Evtim Miloshev. Παρά τις πιέσεις της αντιπολίτευσης αλλά και τις αιτήσεις κατάθεσης εγγράφων από βουλευτές, το πλήρες κείμενο του Μνημονίου παραμένει επτασφράγιστο μυστικό, χωρίς να έχει κατατεθεί στη Βουλή προς κύρωση.
Το βουλγαρικό έγγραφο που «ανάβει φωτιές»
Την ώρα που η ελληνική πλευρά αποφεύγει τη δημοσιοποίηση των όρων, τα φώτα της δημοσιότητας τραβά επίσημο έγγραφο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου (ΕΙΜ) της Βουλγαρίας, με ημερομηνία 29 Οκτωβρίου 2026.
Σύμφωνα με το εν λόγω έγγραφο, η μη δημοσιοποίηση της συμφωνίας αποτελεί ρητή απαίτηση της ελληνικής κυβέρνησης. Παράλληλα, αποκαλύπτονται τρεις κομβικοί όροι που ανατρέπουν την εικόνα της «ιστορικής επιστροφής»:
Διατήρηση κυριότητας: Τα 48 κειμήλια δεν διαγράφηκαν από τους καταλόγους του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Βουλγαρίας και θεωρούνται ότι παραμένουν ιδιοκτησία της βουλγαρικής πλευράς.
Καθεστώς παρακαταθήκης: Τα αντικείμενα που παραδόθηκαν στην Ελλάδα δεν μεταβιβάστηκαν ως οριστικά επαναπατρισθέντα, αλλά υπό καθεστώς αμοιβαίας παρακαταθήκης («δανεισμού»).
Μπλόκο στα οστά του Σαμουήλ: Στο έγγραφο ξεκαθαρίζεται ότι η ελληνική πλευρά δεν διατηρεί τη δυνατότητα να αξιώσει την επιστροφή των οστών του τσάρου Σαμουήλ.
Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων: «Ζητάμε άμεσα απαντήσεις»
Με ανακοίνωσή του, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) εξαπολύει βαριές κατηγορίες κατά του Υπουργείου Πολιτισμού, θέτοντας κρίσιμα νομικά και εθνικά ερωτήματα.
Οι αρχαιολόγοι διερωτώνται αν η χώρα παραιτείται από τις διαχρονικές αξιώσεις της —βάσει της Συνθήκης του Νεϊγύ και της Σύμβασης της Χάγης— για τις χιλιάδες αρχαιότητες και εκκλησιαστικά κειμήλια που λεηλατήθηκαν από τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής κατά τον Α΄ και Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα της αποστολής ανασκαφικού οστεολογικού υλικού στη Βουλγαρία, με τον ΣΕΑ να υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε διακρατική συμφωνία δεν έχει κυρωθεί από το Κοινοβούλιο δεν μπορεί να υπερισχύσει του Αρχαιολογικού Νόμου (Ν. 4858/2021).
Ο Σύλλογος ζητά την άμεση δημοσιοποίηση του πλήρους κειμένου του Μνημονίου, δηλώνοντας αποφασισμένος να συνεχίσει τις αλλεπάλληλες παρεμβάσεις του μέχρι να δοθούν σαφείς απαντήσεις.
