«28η Μαρτίου», «Μολών λαβέ» και… «Ιμπραήμ μακαρονά»: Όταν η Ιστορία γίνεται ένας μεγάλος γρίφος για τους μαθητές!

Πόσα γνωρίζουν πραγματικά οι μαθητές για την 25η Μαρτίου, την 28η Οκτωβρίου και το Πολυτεχνείο; Παλαιότερα ερευνητικά στοιχεία αποκαλύπτουν σημαντικές δυσκολίες στην κατανόηση ιστορικών γεγονότων, προκαλώντας προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο διδάσκεται η Ιστορία στα σχολεία.

Η «28η Μαρτίου» και το ευφάνταστο «Μολών λαβέ, Ιμπραήμ, μακαρονά» αποτελούν ένα σατιρικό ανακάτεμα ιστορικών εποχών, προσώπων και επετείων. Δεν πρόκειται για καταγεγραμμένες μαθητικές απαντήσεις, αλλά για έναν χαρακτηριστικό τρόπο να περιγραφεί ένα πραγματικό εκπαιδευτικό πρόβλημα.

Πολλοί μαθητές μπορούν να θυμηθούν ονόματα, ημερομηνίες και συνθήματα, αλλά δυσκολεύονται να εξηγήσουν τι συνέβη, πότε και γιατί.

Και το ερώτημα που προκύπτει είναι ουσιαστικό: Μαθαίνουν τα παιδιά Ιστορία ή απλώς απομνημονεύουν πληροφορίες για τις εξετάσεις και τις σχολικές γιορτές;

Τουφέκια στην αρχαία Ελλάδα και πυρηνικές βόμβες στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!

Παλαιότερη έρευνα των Κωνσταντίνου Αγγελάκου και Ελένης Σάρρου, από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, ανέδειξε εντυπωσιακές ιστορικές συγχύσεις.

Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, μαθητές τοποθετούσαν:

Τουφέκια στους Περσικούς και στον Πελοποννησιακό Πόλεμο.
Πυρηνικές βόμβες στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τη μακεδονική σάρισα στα χέρια των Σταυροφόρων.

Πίσω από τις παράδοξες αυτές απαντήσεις κρύβεται μια σοβαρή δυσκολία: η αδυναμία σύνδεσης των ιστορικών γεγονότων με την εποχή στην οποία συνέβησαν.

Τι έδειξε καταγραφή σε 750 μαθητές

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν στοιχεία καταγραφής που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2021, με τη συμμετοχή 750 μαθητών Γυμνασίων και ΕΠΑΛ από εννέα περιοχές.

Ιστορικό γεγονός	Καμία απάντηση	Ελάχιστα ή μπερδεμένα στοιχεία	Ικανοποιητική απάντηση
25η Μαρτίου 1821	16%	60%	24%
28η Οκτωβρίου 1940	14%	61%	25%
Πολυτεχνείο 1973	25%	53%	22%

Μόλις ένας στους τέσσερις μαθητές περίπου έδωσε ικανοποιητική απάντηση για την 25η Μαρτίου και την 28η Οκτωβρίου, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη καταγραφή.

Τα ποσοστά αφορούν το δείγμα του 2021 και δεν αποτελούν σημερινή πανελλαδική μέτρηση.

Γιατί μπερδεύονται οι μαθητές;

Το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα ότι οι μαθητές δεν έχουν ακούσει για την Επανάσταση του 1821, το Έπος του 1940 ή την εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Είναι ότι συχνά γνωρίζουν μεμονωμένες πληροφορίες, χωρίς να μπορούν να τις εντάξουν σε μια ολοκληρωμένη ιστορική αφήγηση.

Οι σχολικές γιορτές, τα ποιήματα και τα τραγούδια συμβάλλουν στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Δεν αρκούν, όμως, από μόνα τους για να εξασφαλίσουν την κατανόηση των γεγονότων.

Η Ιστορία δεν είναι μόνο ημερομηνίες και ονόματα. Είναι η κατανόηση των αιτιών, των συνεπειών και των ανθρώπινων επιλογών που διαμόρφωσαν τον κόσμο.

Το ζητούμενο δεν είναι να γελάμε με τα λάθη των παιδιών

Μια λανθασμένη μαθητική απάντηση μπορεί εύκολα να γίνει αντικείμενο χλευασμού. Όμως το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι γιατί ένα παιδί μπέρδεψε δύο εποχές.

Είναι γιατί, ύστερα από χρόνια διδασκαλίας, εξακολουθεί να δυσκολεύεται να τις ξεχωρίσει.

Χρονογραμμές, ιστορικοί χάρτες, φωτογραφίες, μαρτυρίες και συζήτηση μέσα στην τάξη μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές να κατανοήσουν την αλληλουχία των γεγονότων.

Λίγο πριν από την 28η Οκτωβρίου, το μεγάλο στοίχημα για το σχολείο δεν είναι μόνο να πραγματοποιήσει μια όμορφη γιορτή, αλλά να βοηθήσει τα παιδιά να καταλάβουν πραγματικά τι τιμούν.