Ελ Νίνιο: Το «φαινόμενο της μπαλαρίνας» που αλλάζει ανεπαίσθητα τη διάρκεια της ημέρας στη Γη

Το Ελ Νίνιο είναι γνωστό για την επίδρασή του στις θερμοκρασίες και στα καιρικά φαινόμενα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ωστόσο, η επίδρασή του δεν περιορίζεται στον ωκεανό και στην ατμόσφαιρα, καθώς μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την ταχύτητα περιστροφής της Γης, μεταβάλλοντας ανεπαίσθητα τη διάρκεια της ημέρας.

Όταν η θερμοκρασία των επιφανειακών υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνεται σημαντικά πάνω από τα συνηθισμένα επίπεδα, μεταβάλλεται η ατμοσφαιρική κυκλοφορία και αλλάζουν τα πρότυπα των ανέμων. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν την κατανομή της περιστροφικής ορμής μεταξύ της ατμόσφαιρας και της Γης.

Το αποτέλεσμα είναι μια μικρή επιβράδυνση της περιστροφής του πλανήτη, η οποία μπορεί να κάνει την ημέρα μεγαλύτερη κατά περίπου ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου κατά την κορύφωση ενός ισχυρού επεισοδίου Ελ Νίνιο.

Γιατί το αποκαλούν «φαινόμενο της μπαλαρίνας»

Η εξήγηση βασίζεται σε μια αρχή της φυσικής που γίνεται εύκολα κατανοητή μέσα από την κίνηση μιας μπαλαρίνας.

Όταν μια μπαλαρίνα περιστρέφεται με τα χέρια κοντά στο σώμα της, μπορεί να αυξήσει την ταχύτητα της περιστροφής της. Όταν απλώνει τα χέρια της προς τα έξω, η περιστροφή επιβραδύνεται.

Μια αντίστοιχη αρχή ισχύει και για τη Γη, αν και ο μηχανισμός είναι πολύ πιο σύνθετος. Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, οι αληγείς άνεμοι πάνω από τον τροπικό Ειρηνικό εξασθενούν, ενώ μεταβάλλονται και οι άνεμοι σε άλλα γεωγραφικά πλάτη.

Οι μεταβολές αυτές ανακατανέμουν τη στροφορμή μεταξύ της ατμόσφαιρας και του πλανήτη, επηρεάζοντας ελαφρώς την ταχύτητα περιστροφής του.

Η αλλαγή είναι τόσο μικρή ώστε δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή από τον άνθρωπο, αλλά μπορεί να καταγραφεί με ακριβείς επιστημονικές μετρήσεις.

Τι συμβαίνει όταν εμφανίζεται η Λα Νίνια

Η Λα Νίνια αποτελεί την αντίθετη φάση του κλιματικού κύκλου ENSO, κατά την οποία τα επιφανειακά ύδατα στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό είναι ψυχρότερα από τα συνηθισμένα.

Οι μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία μπορούν τότε να έχουν αντίθετη επίδραση στην περιστροφή της Γης, οδηγώντας σε ελαφρά επιτάχυνσή της και, κατά συνέπεια, σε μικρότερη διάρκεια της ημέρας.

Ωστόσο, η σχέση δεν είναι απόλυτη σε κάθε περίπτωση, καθώς η περιστροφή της Γης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και όχι αποκλειστικά από τις θερμοκρασίες του Ειρηνικού.

Οι υπόλοιποι παράγοντες που επηρεάζουν τον χρόνο

Η ατμόσφαιρα και οι ωκεανοί δεν είναι οι μοναδικοί παράγοντες που μεταβάλλουν την περιστροφή της Γης. Τα ατμοσφαιρικά ρεύματα, η μετακίνηση των υπόγειων υδάτων και το λιώσιμο των πάγων μπορούν επίσης να επηρεάσουν την κατανομή της μάζας του πλανήτη και την περιστροφική του κίνηση.

Οι εποχικές και ημερήσιες μεταβολές του καιρού προκαλούν, επίσης, μικρές διακυμάνσεις στη διάρκεια της ημέρας, οι οποίες μετρούνται σε χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Οι μεταβολές αυτές δεν αλλάζουν αισθητά την καθημερινότητά μας ούτε σημαίνουν ότι τα ρολόγια μας θα αρχίσουν να χάνουν χρόνο. Αποτελούν, όμως, ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι ωκεανοί, η ατμόσφαιρα και η περιστροφή της Γης συνδέονται μεταξύ τους.