ΜΠΑΧΑΛΟ ΣΤΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ! ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΕΥΡΩ ΧΩΡΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ!

Αποκλίσεις στις απογραφές, ελλιπής ψηφιακή παρακολούθηση και αδύναμοι ελεγκτικοί μηχανισμοί καταγράφονται στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, τα οποία διαχειρίστηκαν φάρμακα αξίας περίπου 2,3 δισ. ευρώ το 2024 και 2,6 δισ. ευρώ το 2025. Το Ελεγκτικό Συνέδριο εντοπίζει προβλήματα στην οργάνωση, στις παραλαβές και στην εποπτεία, την ώρα που χιλιάδες ασθενείς εξαρτώνται από την έγκαιρη και ασφαλή διάθεση θεραπειών υψηλού κόστους. Ο ΕΟΠΥΥ περιγράφει παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, όμως η αποτελεσματικότητά τους θα φανεί μόνο όταν εφαρμοστούν σε όλο το δίκτυο και ελεγχθούν στην πράξη.

Έλεγχος σε 14 φαρμακεία

Η έκθεση 1/2026 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τη λειτουργία των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ κατά το 2024 και έως τις 30 Απριλίου 2025. Δώδεκα Υπηρεσίες Επιτρόπου εξέτασαν 14 φαρμακεία και παρακολούθησαν τη διαδρομή επιλεγμένων φαρμάκων, από την παραλαβή τους έως τη διάθεσή τους στους δικαιούχους.

Το δίκτυο αριθμούσε τότε 39 φαρμακεία και στη συνέχεια περιορίστηκε σε 37. Οι ελεγκτές κατέγραψαν ελλείψεις στην παρακολούθηση των αποθεμάτων και των ημερομηνιών λήξης, διαφορές ανάμεσα στην ηλεκτρονική εικόνα και τη φυσική αποθήκη, καθώς και καθυστερήσεις στις απογραφές και στην ενεργοποίηση των ελέγχων.

Τα ποσά αφορούν την αξία των φαρμάκων που διακινήθηκαν. Δεν αποτελούν υπολογισμό ζημίας για το Δημόσιο. Το Ελεγκτικό Συνέδριο διευκρινίζει ότι από τον έλεγχο δεν προέκυψαν στοιχεία σκόπιμης αφαίρεσης ή φθοράς υλικού από αμέλεια. Τα ευρήματα, ωστόσο, αναδεικνύουν συστημικές και οργανωτικές αδυναμίες σε έναν κρίσιμο τομέα της δημόσιας υγείας.

Οργανωτικές εκκρεμότητες και πίεση στο προσωπικό

Μία από τις βασικές εκκρεμότητες είναι η μη έκδοση του Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας του ΕΟΠΥΥ, παρότι προβλέπεται από τον νόμο 4238/2014. Χωρίς σαφή οργανωτική διάρθρωση, δυσκολεύει ο καθορισμός των αναγκών κάθε φαρμακείου, η κατανομή των θέσεων και ο προσδιορισμός των καθηκόντων.

Σε ορισμένες μονάδες έλειπαν ειδικότητες που προβλέπονται από τον κανονισμό. Έτσι, εργαζόμενοι αναλάμβαναν διαφορετικά στάδια της ίδιας διαδικασίας, από την παραλαβή έως την απογραφή. Όταν οι αρμοδιότητες συγκεντρώνονται, περιορίζεται ο αμοιβαίος έλεγχος και γίνεται δυσκολότερη η απόδοση ευθυνών.

Ο ΕΟΠΥΥ αναφέρει ότι το σχέδιο του Οργανισμού έχει υποστεί επεξεργασίες, εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο τον Απρίλιο του 2025 και διαβιβάστηκε στο υπουργείο Υγείας τον Μάιο. Επικαλείται επίσης παράταση έως τις 24 Δεκεμβρίου 2026 για την υποβολή τεκμηρίων συμμόρφωσης σε σχετικό εύρημα προηγούμενου ελέγχου. Η προθεσμία, όμως, δεν σημαίνει ότι η οργανωτική εκκρεμότητα έχει ήδη λυθεί.

Ο Οργανισμός αναφέρει ακόμη ότι εγκρίθηκαν 128 θέσεις επικουρικού προσωπικού, στις οποίες περιλαμβάνονται και φαρμακοποιοί. Η ενίσχυση της στελέχωσης είναι αναγκαία, αλλά δεν υποκαθιστά τη σταθερή οργάνωση και τις σαφείς διαδικασίες που χρειάζεται ένα δίκτυο με τόσο κρίσιμη αποστολή.

Παραλαβές και αποθέματα με χειροκίνητες διαδικασίες

Σύμφωνα με τους ελεγκτές, σε αρκετές περιπτώσεις η παραλαβή των φαρμάκων δεν συνοδευόταν από επαρκή τεκμηρίωση του ελέγχου των ποσοτήτων και των ποιοτικών χαρακτηριστικών. Δεν είχε συγκροτηθεί πάντοτε η προβλεπόμενη τριμελής επιτροπή, ενώ δεν εκδιδόταν αυτοτελές πρωτόκολλο παραλαβής ή έλειπαν οι υπογραφές όλων των μελών.

Κενά υπήρχαν και στην καταγραφή των παρτίδων και των ημερομηνιών λήξης. Η σάρωση των συσκευασιών δεν γινόταν κατά την εισαγωγή τους στην αποθήκη, με αποτέλεσμα το προσωπικό να βασίζεται σε βοηθητικά αρχεία και φυσικές απογραφές για να παρακολουθεί τις λήξεις.

Το πληροφοριακό σύστημα δεν επέτρεπε επίσης τον καθορισμό ελάχιστου αποθέματος ασφαλείας ανά φάρμακο ούτε την αυτόματη ειδοποίηση πριν από την εξάντλησή του. Οι εργαζόμενοι υπολόγιζαν τις ανάγκες με βάση τις προηγούμενες χορηγήσεις και τη μέση κατανάλωση. Την ίδια ώρα, οι ελεγκτές εντόπισαν περιπτώσεις παραγγελιών ενώ υπήρχαν ήδη αποθέματα, χωρίς καταγεγραμμένη κατανάλωση τους προηγούμενους μήνες.

Όταν ένα φάρμακο έλειπε από μια μονάδα, οι εργαζόμενοι δεν μπορούσαν να ελέγξουν απευθείας σε πραγματικό χρόνο αν υπήρχε διαθέσιμο σε άλλο φαρμακείο. Η αναζήτηση γινόταν μέσω της κεντρικής Διεύθυνσης Φαρμάκου, τηλεφωνικών επικοινωνιών ή διαδικτυακών ομάδων. Έτσι περιοριζόταν και η δυνατότητα μεταφοράς φαρμάκων που πλησίαζαν στη λήξη τους προς μονάδες με αυξημένη ανάγκη.

Το νέο σύστημα «Διοσκουρίδης» και όσα μένει να αποδειχθούν

Ο ΕΟΠΥΥ αναφέρει ότι το νέο πληροφοριακό σύστημα «Διοσκουρίδης» λειτουργούσε ήδη σε 22 φαρμακεία, με τη σταδιακή εφαρμογή του να έχει ξεκινήσει τον Νοέμβριο του 2025. Η επέκταση στο σύνολο των φαρμακείων και των λειτουργιών είχε προγραμματιστεί έως τον Οκτώβριο του 2026.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό, το σύστημα επιτρέπει την καταχώριση παρτίδας και ημερομηνίας λήξης κατά την παραλαβή, την παρακολούθηση των ορίων αποθέματος και τον υπολογισμό προτεινόμενων ποσοτήτων παραγγελίας. Έχει επίσης δρομολογηθεί δυνατότητα κεντρικής αναζήτησης διαθέσιμων ποσοτήτων μεταξύ φαρμακείων.

Η αναβάθμιση μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από χειροκίνητες καταχωρίσεις και τηλεφωνήματα. Η έκθεση, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνει ότι το σύστημα έχει εγκατασταθεί παντού ή ότι έχουν εξαλειφθεί τα προβλήματα. Χρειάζεται απολογισμός με σαφή στοιχεία για το ποια φαρμακεία το χρησιμοποιούν, ποιες λειτουργίες έχουν ενεργοποιηθεί και αν τα δεδομένα αποθέματος συμφωνούν με την πραγματική εικόνα στις αποθήκες.

Απογραφές με διαφορές και ελλιπής εποπτεία

Οι ελεγκτές κατέγραψαν ασυμφωνίες μεταξύ φυσικών και ηλεκτρονικών αποθεμάτων, καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση απογραφών και εκκρεμότητες στην αιτιολόγηση διαφορών. Σε δύο φαρμακεία μεγάλου όγκου εργασιών δεν υπήρχε στο πληροφοριακό σύστημα το υπόλοιπο έναρξης της προηγούμενης χρονιάς, γεγονός που δυσκόλευε τον υπολογισμό του τελικού αποθέματος.

Ο ΕΟΠΥΥ αναφέρει ότι ολοκληρώθηκαν φυσικές απογραφές φαρμάκων και παγίων και στις 37 εγκαταστάσεις, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη ενέργειες για την τακτοποίηση παλαιών εκκρεμοτήτων. Η αξιοπιστία αυτών των παρεμβάσεων θα κριθεί από το αν οι διαφορές αιτιολογούνται και διορθώνονται εγκαίρως και αν οι απογραφές αποτυπώνουν με ακρίβεια την πραγματική ποσότητα και αξία των φαρμάκων.

Παράλληλα, μέχρι το πέρας του ελέγχου η λειτουργία των φαρμακείων δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου από τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Στην πλειονότητα των μονάδων του δείγματος δεν προέκυψε έλεγχος από επιτελικά όργανα κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Ως τελευταίος διοικητικός έλεγχος αναφέρεται εκείνος του 2015.

Ο ΕΟΠΥΥ δηλώνει ότι έχει αναθέσει την κατάρτιση εγχειριδίου διαδικασιών και αξιολόγησης κινδύνων, με ολοκλήρωση που προβλέπεται για τον Δεκέμβριο του 2026. Αναφέρει επίσης ότι θα προγραμματιστούν έλεγχοι με βάση τους διαθέσιμους ανθρώπινους πόρους. Τα χρονοδιαγράμματα και οι εξαγγελίες δεν αρκούν χωρίς τακτικούς ελέγχους και δημοσιοποιημένα αποτελέσματα.

Αναμονή έξω, εμπόδια στην πρόσβαση και τεχνικά κενά

Η έκθεση καταγράφει προβλήματα σε χώρους αναμονής και αποθήκευσης. Σε ορισμένα φαρμακεία οι ασθενείς αναγκάζονταν να περιμένουν έξω, ακόμη και με αντίξοες καιρικές συνθήκες. Σε συγκεκριμένη μονάδα, επτά σκαλοπάτια χωρίς ράμπα ή αναβατόριο δυσκόλευαν την πρόσβαση ανθρώπων με κινητικές δυσκολίες, ενώ δεν υπήρχε κατάλληλος χώρος υγιεινής για χρήστες αμαξιδίου.

Εντοπίστηκαν επίσης μεμονωμένες ελλείψεις στην πυρανίχνευση, στη σύνδεση ψυγείων και κλιματιστικών με γεννήτριες, στην ειδοποίηση για αποκλίσεις θερμοκρασίας και στη συντήρηση του εξοπλισμού. Σε χώρους φύλαξης αναφέρθηκαν ακόμη προβλήματα υγρασίας και διαρροή νερού από οροφή, χωρίς να διαπιστωθεί αλλοίωση των φαρμάκων.

Ο ΕΟΠΥΥ επικαλείται παλαιές ή μισθωμένες εγκαταστάσεις και περιγράφει ανακαινίσεις, μεταστεγάσεις και αναζήτηση νέων χώρων. Το ζήτημα, όμως, αφορά την καθημερινή πρόσβαση ασθενών και την ασφαλή φύλαξη θεραπειών. Οι λύσεις πρέπει να είναι συγκεκριμένες, με χρονοδιάγραμμα και έλεγχο ολοκλήρωσης.

Οι επτά συστάσεις και η ευθύνη για την εφαρμογή τους

Το Ελεγκτικό Συνέδριο διατυπώνει επτά συστάσεις για την οργάνωση και τη στελέχωση, την ψηφιακή παρακολούθηση, τις απογραφές, τους εσωτερικούς και διοικητικούς ελέγχους, τους χώρους και τη συντήρηση του εξοπλισμού.

Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι ότι έχει αποδειχθεί οικονομική ζημία, αλλά ότι κρίσιμες διαδικασίες βασίζονταν για καιρό στην εμπειρία και στην πρόσθετη προσπάθεια των εργαζομένων, χωρίς σταθερές δικλίδες και συστηματική εποπτεία. Η ευθύνη για την άρση αυτών των αδυναμιών δεν μπορεί να μετακυλίεται διαρκώς στο προσωπικό των φαρμακείων ούτε να εξαντλείται σε χρονοδιαγράμματα.

Το επόμενο μετρήσιμο βήμα είναι να παρουσιαστούν ποιες συστάσεις εφαρμόστηκαν, πού λειτουργεί πλήρως το νέο σύστημα, ποιες απογραφικές διαφορές έχουν τακτοποιηθεί και πόσοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν.