Λιγότερο από το 10% των κοινωνικών δαπανών στις χώρες του ΟΟΣΑ κατευθύνεται σε οικογένειες με παιδιά – Πώς μια ανακατανομή μόλις 1% των πόρων θα μπορούσε να αλλάξει την αποτελεσματικότητα της κοινωνικής πολιτικής.

Ένα εντυπωσιακό παράδοξο αποκαλύπτεται πίσω από τα δισεκατομμύρια που διατίθενται κάθε χρόνο για κοινωνική προστασία: οι κοινωνικές δαπάνες αυξάνονται, αλλά η παιδική φτώχεια εξακολουθεί να αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των ανεπτυγμένων χωρών.

Και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο; Λιγότερο από το 10% των συνολικών κοινωνικών δαπανών στις χώρες του ΟΟΣΑ κατευθύνεται στην κατηγορία στήριξης οικογενειών με παιδιά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται σε νέα έκθεση του Οργανισμού.

Την ώρα που χιλιάδες οικογένειες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις καθημερινές ανάγκες των παιδιών τους, η συζήτηση μετατοπίζεται από το πόσα χρήματα δαπανώνται στο κατά πόσο αυτά αξιοποιούνται αποτελεσματικά.

Το μεγάλο παράδοξο: Περισσότερα χρήματα, αλλά η παιδική φτώχεια επιμένει

Τα τελευταία είκοσι χρόνια, οι κοινωνικές δαπάνες στις χώρες του ΟΟΣΑ έχουν αυξηθεί.

Ωστόσο, η αύξηση αυτή δεν έχει συνοδευτεί από ανάλογη ενίσχυση του ποσοστού που διατίθεται ειδικά για τις οικογένειες με παιδιά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το υπόλοιπο των κοινωνικών δαπανών χάνεται ή ότι δεν ωφελεί έμμεσα τα παιδιά. Μεγάλο μέρος αφορά συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και άλλες μορφές κοινωνικής προστασίας.

Αναδεικνύει, όμως, ένα ουσιαστικό ερώτημα: Επενδύουν οι κοινωνικές πολιτικές αρκετά στην πρόληψη της παιδικής φτώχειας ή περιορίζονται κυρίως στην αντιμετώπιση των συνεπειών της;

Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ, με τίτλο Better Spending for Children through Social Policy, εξετάζει ακριβώς την αποτελεσματικότητα της κατανομής των διαθέσιμων πόρων.

Η αλλαγή του 1% που μπορεί να φέρει μεγάλη ανατροπή

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έκθεσης αφορά την προσχολική εκπαίδευση.

Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάζεται, μια μετατόπιση μόλις 1% των κοινωνικών δαπανών προς την προσχολική εκπαίδευση θα μπορούσε να βελτιώσει κατά 50% την αποτελεσματικότητα των εξεταζόμενων πολιτικών.

Πρόκειται για εκτίμηση που βασίζεται στο αναλυτικό μοντέλο της έκθεσης και όχι για εγγυημένο αποτέλεσμα σε κάθε χώρα.

Το εύρημα, πάντως, αναδεικνύει τη σημασία της επένδυσης στα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού.

Η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες προσχολικής αγωγής μπορεί να ενισχύσει τη μαθησιακή ανάπτυξη, να περιορίσει εκπαιδευτικές ανισότητες και να διευκολύνει τη συμμετοχή των γονέων στην αγορά εργασίας.

Όταν η φτώχεια μπαίνει στο παιδικό δωμάτιο

Η παιδική φτώχεια δεν αφορά μόνο το οικογενειακό εισόδημα.

Μπορεί να σημαίνει περιορισμένη πρόσβαση σε κατάλληλη διατροφή, δυσκολίες θέρμανσης του σπιτιού, έλλειψη εκπαιδευτικών υλικών ή αδυναμία συμμετοχής σε σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες.

Οι συνέπειες μπορούν να επηρεάσουν τη σχολική επίδοση, την υγεία και τις μελλοντικές ευκαιρίες ενός παιδιού.

Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή της δεν εξαντλείται στην καταβολή οικονομικών επιδομάτων.

Χρειάζεται συνδυασμός εισοδηματικής στήριξης, πρόσβασης στην εκπαίδευση, υπηρεσιών υγείας, στέγασης και ουσιαστικής υποστήριξης των οικογενειών.

Γιατί η προσχολική εκπαίδευση βρίσκεται στο επίκεντρο

Η επένδυση στην προσχολική ηλικία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική επειδή οι κοινωνικές και μαθησιακές ανισότητες μπορούν να εμφανιστούν πολύ πριν από την έναρξη της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης.

Ένα παιδί που μεγαλώνει σε συνθήκες οικονομικής ανασφάλειας μπορεί να αντιμετωπίσει εμπόδια τα οποία συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου.

Η ποιοτική προσχολική αγωγή μπορεί να λειτουργήσει αντισταθμιστικά, προσφέροντας ευκαιρίες ανάπτυξης ανεξάρτητα από το εισόδημα της οικογένειας.

Παράλληλα, οι προσιτές υπηρεσίες φροντίδας παιδιών μπορούν να διευκολύνουν τους γονείς να εργάζονται, ενισχύοντας το οικογενειακό εισόδημα.

Η προσχολική εκπαίδευση δεν είναι μόνο εκπαιδευτική πολιτική. Είναι και εργαλείο κοινωνικής προστασίας.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Τα συμπεράσματα του ΟΟΣΑ αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την ελληνική πραγματικότητα, όπου το κόστος στέγασης, οι καθημερινές οικογενειακές δαπάνες και η πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών επηρεάζουν τις οικονομικές δυνατότητες των νοικοκυριών.

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το ύψος των επιδομάτων.

Αφορά επίσης τη διαθεσιμότητα βρεφονηπιακών σταθμών, την πρόσβαση σε ποιοτικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες και τη δυνατότητα των οικογενειών να καλύπτουν βασικές ανάγκες χωρίς να επιβαρύνονται δυσανάλογα.

Ωστόσο, το ποσοστό κάτω του 10% αφορά το σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ και δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως το αντίστοιχο ποσοστό της Ελλάδας.

Για την εξαγωγή ειδικών συμπερασμάτων απαιτούνται αναλυτικά ελληνικά δεδομένα.

Η μεγάλη πρόκληση: Να φτάνει η στήριξη εκεί που χρειάζεται

Η έκθεση εξετάζει επίσης πώς οι κοινωνικές δαπάνες επηρεάζουν την παιδική φτώχεια, την υλική στέρηση, την εκπαίδευση και την υγεία.

Σύμφωνα με το σενάριο συνέχισης της ιστορικής αύξησης των δαπανών που παρουσιάζεται στο δημοσίευμα, η παιδική φτώχεια θα μπορούσε να μειωθεί κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα.

Όμως το κεντρικό μήνυμα είναι ευρύτερο: η αύξηση των κονδυλίων δεν αρκεί από μόνη της, εάν δεν συνοδεύεται από αποτελεσματικό σχεδιασμό και σωστή στόχευση.

Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας μιας κοινωνικής πολιτικής δεν είναι μόνο πόσα δισεκατομμύρια διαθέτει, αλλά πόσα παιδιά καταφέρνει να προστατεύσει από τη φτώχεια.

Γιατί πίσω από κάθε στατιστικό ποσοστό βρίσκεται μια πραγματική παιδική ζωή. Και η επένδυση σε αυτήν δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη δημοσιονομική επιλογή, αλλά επένδυση στο μέλλον ολόκληρης της κοινωνίας.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Πιερία: Ποιοι ήταν οι δύο άνδρες που σκοτώθηκαν στη συντριβή του μονοκινητήριου αεροσκάφους