Πανελλαδικές: «Δεύτερη πόρτα» στα Πανεπιστήμια για χιλιάδες υποψηφίους; Το σχέδιο των Πρυτάνεων για τις κενές θέσεις

Νέα δεδομένα στο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ζητούν οι Πρυτάνεις, προτείνοντας δεύτερη ευκαιρία εισαγωγής για την κάλυψη των κενών θέσεων στα ΑΕΙ. Στο τραπέζι μπαίνουν επίσης αλλαγές στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, στον αριθμό εισακτέων και στους όρους πρόσβασης στα μη κρατικά πανεπιστήμια.

Μια πρόταση που θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο καλύπτονται οι κενές θέσεις στα ελληνικά Πανεπιστήμια φέρνουν στο προσκήνιο οι Πρυτάνεις των δημόσιων ΑΕΙ.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα να προσφέρεται δεύτερη ευκαιρία εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ώστε θέσεις που παραμένουν αδιάθετες μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας εισαγωγής να μπορούν ενδεχομένως να καλυφθούν.

Η πρόταση συζητήθηκε κατά την πρώτη προπαρασκευαστική συνεδρίαση ενόψει της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον Φεβρουάριο του 2027.

Πρόκειται για μια παρέμβαση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους υποψηφίους και τις οικογένειές τους, καθώς επαναφέρει τη συζήτηση για τις κενές πανεπιστημιακές θέσεις και τον ρόλο της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.

Προς το παρόν, ωστόσο, δεν υπάρχει απόφαση για εφαρμογή νέου συστήματος. Πρόκειται για πρόταση των πανεπιστημιακών διοικήσεων και όχι για θεσμοθετημένη αλλαγή στις Πανελλαδικές.

Δεύτερη ευκαιρία εισαγωγής: Τι ακριβώς προτείνουν οι Πρυτάνεις

Η σημαντικότερη πρόταση που αφορά άμεσα τους υποψηφίους είναι η δημιουργία δυνατότητας δεύτερης ευκαιρίας για την κάλυψη θέσεων που παραμένουν κενές σε πανεπιστημιακές Σχολές και Τμήματα.

Η συζήτηση αφορά ένα διαχρονικό πρόβλημα του συστήματος εισαγωγής: την ύπαρξη διαθέσιμων θέσεων οι οποίες, για διαφορετικούς λόγους, δεν καλύπτονται κατά την αρχική διαδικασία.

Με την πρότασή τους, οι Πρυτάνεις θέτουν το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί ένας πρόσθετος μηχανισμός εισαγωγής.

Ωστόσο, δεν έχουν αποσαφηνιστεί ακόμη οι όροι με τους οποίους θα λειτουργούσε αυτή η δεύτερη ευκαιρία.

Ειδικότερα, από τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί δεν προκύπτει:

Αν θα προβλέπεται συμπληρωματική διαδικασία επιλογής.
Ποιοι υποψήφιοι θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής.
Με ποια κριτήρια θα καλύπτονται οι διαθέσιμες θέσεις.
Πώς θα συνδέεται η διαδικασία με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής.
Από ποιο ακαδημαϊκό έτος θα μπορούσε να εφαρμοστεί μια ενδεχόμενη αλλαγή.

Επομένως, η πρόταση δεν σημαίνει ότι καθιερώνεται δεύτερη εξέταση Πανελλαδικών ούτε ότι οι υποψήφιοι αποκτούν αυτομάτως δικαίωμα εισαγωγής σε σχολές με κενές θέσεις.

Το ακριβές περιεχόμενο ενός τέτοιου μηχανισμού θα απαιτούσε περαιτέρω επεξεργασία και, εφόσον προχωρούσε, τις αναγκαίες θεσμικές αποφάσεις.

Αλλαγές στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής

Οι Πρυτάνεις δεν περιορίζονται στην πρόταση για τις κενές θέσεις.

Ζητούν παράλληλα να αποκτήσουν τα ίδια τα Πανεπιστήμια μεγαλύτερη αρμοδιότητα στον καθορισμό των όρων εισαγωγής.

Συγκεκριμένα, προτείνουν:

Πρώτον, ο αριθμός των εισακτέων ανά Σχολή ή Τμήμα να καθορίζεται από τα ίδια τα ΑΕΙ.

Δεύτερον, τα Πανεπιστήμια να έχουν την αρμοδιότητα καθορισμού της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής για τα Τμήματά τους.

Τρίτον, να διευρυνθεί το επιτρεπόμενο εύρος διακύμανσης της ΕΒΕ, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη ευχέρεια προσαρμογής της.

Η συζήτηση αυτή συνδέεται με το ευρύτερο αίτημα των πανεπιστημιακών διοικήσεων για ενίσχυση της αυτοδιοίκησης των ιδρυμάτων.

Οι Πρυτάνεις υποστηρίζουν ότι τα Πανεπιστήμια πρέπει να διαθέτουν μεγαλύτερη δυνατότητα λήψης αποφάσεων για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την ακαδημαϊκή λειτουργία τους.

Μη κρατικά Πανεπιστήμια: Ίδια ΕΒΕ ζητούν οι Πρυτάνεις

Ξεχωριστή θέση στις προτάσεις καταλαμβάνει και το ζήτημα της εισαγωγής στα μη κρατικά πανεπιστημιακά ιδρύματα.

Οι διοικήσεις των δημόσιων ΑΕΙ ζητούν να ισχύουν αντίστοιχα κριτήρια εισαγωγής για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ) και τα δημόσια Πανεπιστήμια.

Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η εφαρμογή της ίδιας Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.

Το αίτημα εντάσσεται στη συζήτηση για τους όρους λειτουργίας και πρόσβασης στη δημόσια και τη μη κρατική Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Σύμφωνα με τις θέσεις που παρουσιάστηκαν στην Προσύνοδο, οι Πρυτάνεις θεωρούν αναγκαίο να εξεταστούν οι διαφορετικοί περιορισμοί που ισχύουν για τα δημόσια ΑΕΙ σε σύγκριση με τα μη κρατικά ιδρύματα.

Πανεπιστημιακό αυτοδιοίκητο: Περισσότερες εξουσίες ζητούν οι διοικήσεις

Πέρα από τις Πανελλαδικές, στην Προσύνοδο συζητήθηκε εκτενώς το ζήτημα της πανεπιστημιακής αυτοδιοίκησης.

Οι Πρυτάνεις υποστήριξαν ότι η πλήρης αυτοδιοίκηση των Πανεπιστημίων, την οποία συνδέουν με τη συνταγματική τους αποστολή, δεν έχει υλοποιηθεί επαρκώς στην πράξη.

Κατά την εκτίμησή τους, η εκτεταμένη νομοθετική ρύθμιση περιορίζει τη δυνατότητα των δημόσιων ιδρυμάτων να αποφασίζουν για κρίσιμες λειτουργίες τους.

Στο πλαίσιο αυτό, τέθηκαν προτάσεις για μεγαλύτερη ευχέρεια στη στελέχωση, στην οικονομική διαχείριση και στον ακαδημαϊκό σχεδιασμό.

Ειδικότερα, συζητήθηκαν η δυνατότητα ίδρυσης νέων Τμημάτων με αποφάσεις των αρμόδιων πανεπιστημιακών οργάνων και η δυνατότητα θεσμοθέτησης Πρυτανικού Συμβουλίου μέσω των Εσωτερικών Κανονισμών των ιδρυμάτων.

Αλλαγές στις εκλογές καθηγητών και στη διαχείριση ερευνητικών κονδυλίων

Στην ατζέντα βρέθηκαν επίσης ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία των Πανεπιστημίων.

Μεταξύ άλλων, προτάθηκαν τροποποιήσεις στο νομοθετικό πλαίσιο για τις διαδικασίες εκλογής μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ).

Παράλληλα, τέθηκε το αίτημα εξαίρεσης από το Δημόσιο Λογιστικό συγκεκριμένων ερευνητικών προγραμμάτων των Ειδικών Λογαριασμών Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ), τα οποία δεν χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς ή εθνικούς πόρους.

Οι προτάσεις αυτές συνδέονται με την επιδίωξη των πανεπιστημιακών διοικήσεων για μεγαλύτερη διοικητική και οικονομική ευελιξία.

Αντίθεση στην «ποινικοποίηση» ακαδημαϊκών διαδικασιών

Οι Πρυτάνεις εξέφρασαν ακόμη την έντονη αντίθεσή τους σε αυτό που χαρακτηρίζουν «ποινικοποίηση» ακαδημαϊκών διαδικασιών που συνδέονται με την πιστοποίηση προγραμμάτων σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ).

Το ζήτημα εντάσσεται στη γενικότερη συζήτηση για τα όρια της διοικητικής ευθύνης, της ακαδημαϊκής αυτονομίας και του ελέγχου των πανεπιστημιακών διαδικασιών.

Πότε θα συζητηθούν οι προτάσεις

Η πρώτη προπαρασκευαστική συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε ενόψει της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων.

Στις εργασίες συμμετείχαν οι πανεπιστημιακές διοικήσεις, με τον προεδρεύοντα της Συνόδου και Πρύτανη του ΕΚΠΑ, Γεράσιμο Σιάσο, καθώς και τον Πρύτανη του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Σταμάτη Αγγελόπουλο.

Κατόπιν πρόσκλησης συμμετείχε επίσης ο πρόεδρος του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, Μιχαήλ Σφακιανάκης.

Οι προτάσεις που διαμορφώθηκαν στην πρώτη Προσύνοδο πρόκειται να τεθούν προς συζήτηση στην κύρια 113η Σύνοδο Πρυτάνεων, τον Φεβρουάριο του 2027.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους υποψηφίους των Πανελλαδικών

Η πρόταση για δεύτερη ευκαιρία εισαγωγής είναι αναμφίβολα το σημείο με το μεγαλύτερο άμεσο ενδιαφέρον για τους μαθητές και τις οικογένειές τους.

Εάν στο μέλλον θεσμοθετηθεί ένας μηχανισμός κάλυψης κενών θέσεων, θα μπορούσε να προσθέσει μια νέα δυνατότητα στο σύστημα πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Για να αξιολογηθεί, όμως, η πραγματική του σημασία, θα πρέπει πρώτα να διευκρινιστούν οι προϋποθέσεις συμμετοχής, τα κριτήρια επιλογής και η σχέση του με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής.

Το βέβαιο είναι ότι οι Πρυτάνεις ανοίγουν εκ νέου τη συζήτηση για το ποιος αποφασίζει πόσοι φοιτητές εισάγονται στα Πανεπιστήμια και τι συμβαίνει όταν οι διαθέσιμες θέσεις δεν καλύπτονται.

Η συνέχεια αναμένεται στη Σύνοδο του Φεβρουαρίου 2027, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι προτάσεις θα τεθούν αυτομάτως σε εφαρμογή.