Γρίπη: Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν φέτος – Οι ομάδες υψηλού κινδύνου και τα διαθέσιμα εμβόλια

Η περίοδος του αντιγριπικού εμβολιασμού έχει ξεκινήσει, με τα εμβόλια να είναι διαθέσιμα στα φαρμακεία από την 1η Οκτωβρίου. Παρότι η κυκλοφορία του ιού παραμένει μέχρι στιγμής σε χαμηλά επίπεδα, οι εισαγωγές στα νοσοκομεία έχουν ήδη αρχίσει, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν για την ανάγκη πρόληψης ενόψει του χειμώνα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν, την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν 15 εισαγωγές σε νοσοκομεία λόγω γρίπης, χωρίς να αναφερθεί κάποιο σοβαρό περιστατικό.

Πότε πρέπει να γίνει το εμβόλιο

Για την περίοδο 2026-2027, οι συστάσεις προβλέπουν τη χρήση τριδύναμων αντιγριπικών εμβολίων, τόσο απλών όσο και ενισχυμένων. Ο εμβολιασμός συνιστάται να πραγματοποιείται από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, καθώς απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την ανάπτυξη ανοσίας.

Η εποχική γρίπη παρουσιάζει συνήθως αυξημένη δραστηριότητα από τον Ιανουάριο, με την κορύφωσή της να καταγράφεται συχνά μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου. Ωστόσο, η ακριβής έναρξη του επιδημικού κύματος δεν μπορεί να προβλεφθεί.

Την προηγούμενη περίοδο, 2025-2026, καταγράφηκαν στην Ελλάδα 164 νοσηλείες σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας λόγω εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης, καθώς και 84 θάνατοι. Η μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών που χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ ή κατέληξαν αφορούσε τον ιό της γρίπης τύπου Α.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι περισσότεροι ασθενείς που νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ ή πέθαναν ανήκαν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου και δεν είχαν εμβολιαστεί, παρότι υπήρχε σχετική σύσταση.

Ποιοι ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται κατά προτεραιότητα στις ακόλουθες ομάδες:

• Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
• Βρέφη και παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών.
• Άτομα με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, όπως άσθμα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
• Ασθενείς με χρόνια καρδιακά νοσήματα, διαβήτη, χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο και άλλες χρόνιες μεταβολικές παθήσεις.
• Άτομα με ανοσοκαταστολή ή ιστορικό μεταμόσχευσης οργάνων ή μυελού των οστών.
• Άτομα με αιμοσφαιρινοπάθειες, νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα και σύνδρομο Down.
• Έγκυες, λεχώνες και γυναίκες που θηλάζουν, ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης.
• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία.
• Παιδιά που λαμβάνουν μακροχρόνια ασπιρίνη.
• Άτομα που φροντίζουν ή διαμένουν με ευάλωτους ανθρώπους, καθώς και όσοι έρχονται σε στενή επαφή με βρέφη κάτω των 6 μηνών.
• Άτομα που διαμένουν ή εργάζονται σε δομές φιλοξενίας, ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες ηλικιωμένων.
• Εργαζόμενοι στον χώρο της υγείας, καθώς και επαγγελματίες που έρχονται συστηματικά σε επαφή με πτηνά ή χοίρους, όπως κτηνοτρόφοι, πτηνοτρόφοι και εργαζόμενοι σε σφαγεία.

Η τελική επιλογή του εμβολίου και ο χρόνος χορήγησής του πρέπει να καθορίζονται με βάση τις επίσημες συστάσεις και τις ανάγκες κάθε ατόμου.

Ποια αντιγριπικά εμβόλια διατίθενται

Για τη φετινή περίοδο προβλέπονται τριδύναμα εμβόλια, τα οποία διακρίνονται σε απλά και ενισχυμένα.

Τα απλά αδρανοποιημένα εμβόλια μπορούν να χορηγηθούν σε ενήλικες και παιδιά, σύμφωνα με τις εγκεκριμένες ενδείξεις τους. Η διάθεση και η χορήγησή τους πραγματοποιούνται βάσει των ισχυουσών οδηγιών.

Τα ενισχυμένα εμβόλια, δηλαδή τα εμβόλια υψηλής δόσης και εκείνα με ανοσοενισχυτικό, συστήνονται για την πρόληψη της γρίπης και των νοσηλειών σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, καθώς και σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών, όπως άτομα 18-64 ετών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου.

Εάν δεν υπάρχει διαθέσιμο ενισχυμένο εμβόλιο, οι σχετικές συστάσεις αναφέρουν ότι ο εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερεί και μπορεί να πραγματοποιείται με άλλο κατάλληλο αντιγριπικό εμβόλιο.

Για παιδιά ηλικίας 2 έως 18 ετών υπάρχει επίσης εμβόλιο σε μορφή ρινικού εκνεφώματος, το οποίο περιέχει ζωντανό εξασθενημένο ιό. Δεν είναι κατάλληλο για όλα τα παιδιά: μεταξύ άλλων, υπάρχουν περιορισμοί για παιδιά με συγκεκριμένο ιστορικό άσθματος ή συριγμού, ανοσοκαταστολή ή μακροχρόνια αγωγή με ασπιρίνη. Η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση τις ιατρικές οδηγίες.

Τι ισχύει για τη γρίπη και την COVID-19

Κατά τη φετινή περίοδο αναμένεται να κυκλοφορούν παράλληλα ο ιός της γρίπης και ο SARS-CoV-2, που προκαλεί την COVID-19.

Το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί την ίδια ημέρα με το εμβόλιο κατά της COVID-19, σε διαφορετικό σημείο του σώματος, σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες.

Άτομα που έχουν εκτεθεί σε επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19, αλλά παραμένουν ασυμπτωματικά και έχουν αρνητικό εργαστηριακό έλεγχο, μπορούν να εμβολιαστούν κανονικά. Αντίθετα, όσοι εμφανίζουν συμπτώματα COVID-19 ή άλλης λοίμωξης του αναπνευστικού θα πρέπει να αναβάλλουν τον εμβολιασμό μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.

Τα μέτρα προστασίας

Πέρα από τον εμβολιασμό, σημαντικό ρόλο στον περιορισμό της μετάδοσης έχουν το συχνό πλύσιμο των χεριών, η αποφυγή στενής επαφής με άλλους όταν υπάρχουν συμπτώματα και η αποφυγή συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους.

Τέλος, όλοι οι αντιγριπικοί εμβολιασμοί πρέπει να καταχωρίζονται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών από τον επαγγελματία υγείας που τους πραγματοποιεί, είτε πρόκειται για γιατρό είτε για φαρμακοποιό.