Διευθυντές σχολείων σε «24ωρη υπηρεσία»: Όταν το Σαββατοκύριακο γίνεται… εργάσιμη ημέρα

«Το σχολείο δεν κλείνει ποτέ»: Διευθυντές με το laptop ανοιχτό και το Σαββατοκύριακο – Η αόρατη δουλειά πίσω από το κουδούνι

Το κουδούνι χτυπά την Παρασκευή, αλλά η δουλειά συνεχίζεται στο σπίτι – mySchool, e-mails, ωρολόγια προγράμματα, κενά, πίνακες και ασφυκτικές προθεσμίες δημιουργούν μια «αόρατη» υπερεργασία για τα στελέχη των σχολείων

Οι μαθητές φεύγουν, οι αίθουσες αδειάζουν και η πόρτα του σχολείου κλείνει. Θεωρητικά, κάπου εκεί τελειώνει και η σχολική εβδομάδα.

Για πολλούς διευθυντές και προϊσταμένους σχολικών μονάδων, όμως, η Παρασκευή δεν σηματοδοτεί απαραίτητα το τέλος της δουλειάς. Συχνά σημαίνει απλώς τη μεταφορά της από το γραφείο του σχολείου στο σπίτι.

Το laptop ανοίγει ξανά, τα υπηρεσιακά e-mails περιμένουν απάντηση και μια δεύτερη –σχεδόν αόρατη– βάρδια ξεκινά.

Καταχωρίσεις στο mySchool, μαθητικά στοιχεία, μεταβολές τμημάτων, ωρολόγια προγράμματα, κενά εκπαιδευτικών, υπηρεσιακά έγγραφα, πρακτικά, πίνακες και προθεσμίες συνθέτουν, σύμφωνα με το άρθρο του Χρήστου Κάτσικα, μια διοικητική καθημερινότητα που δεν χωρά πάντοτε μέσα στις ώρες λειτουργίας του σχολείου.

Όταν κλείνει το σχολείο, ανοίγει ο υπολογιστής

Κανένα επίσημο έγγραφο δεν χρειάζεται να γράφει «εργαστείτε το Σάββατο».

Η πίεση δημιουργείται διαφορετικά: από τον όγκο των εκκρεμοτήτων και τις στενές προθεσμίες.

Μέσα στην εβδομάδα ο διευθυντής καλείται να διαχειριστεί μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς, τηλεφωνήματα, έκτακτα περιστατικά, διοικητικές υποχρεώσεις και προβλήματα της σχολικής μονάδας.

Έτσι, οι εργασίες που απαιτούν χρόνο και συγκέντρωση είναι εύκολο να μεταφερθούν για αργότερα.

Και το «αργότερα» καταλήγει πολλές φορές να είναι το βράδυ της Παρασκευής, το Σάββατο το πρωί ή ακόμη και η Κυριακή.

Το σπίτι μετατρέπεται με αυτόν τον τρόπο σε ένα άτυπο δεύτερο γραφείο του σχολείου.

Διευθυντής, εκπαιδευτικός, διαχειριστής και… άνθρωπος για όλα

Η θέση του διευθυντή δεν περιορίζεται πλέον σε έναν αποκλειστικά διοικητικό ή παιδαγωγικό ρόλο.

Καλείται ταυτόχρονα να διαχειρίζεται προσωπικό, πληροφοριακά συστήματα και υπηρεσιακή αλληλογραφία, να συντονίζει προγράμματα, να αντιμετωπίζει συγκρούσεις και έκτακτες καταστάσεις, να επικοινωνεί με γονείς και υπηρεσίες και να διαχειρίζεται ζητήματα που αφορούν ακόμη και τις υποδομές του σχολείου.

Και σε αρκετές περιπτώσεις, παράλληλα με όλα αυτά, εξακολουθεί να έχει διδακτικό ωράριο.

Το πρόβλημα που αναδεικνύεται δεν είναι η ύπαρξη ψηφιακών εργαλείων ή η ανάγκη συλλογής αξιόπιστων στοιχείων. Είναι το ενδεχόμενο η ψηφιοποίηση, αντί να περιορίζει τη γραφειοκρατία, να προσθέτει διαρκώς νέες υποχρεώσεις καταχώρισης, ελέγχου και επικαιροποίησης.

Το «άμεσα» που φτάνει στα σχολεία

Μια απαίτηση επανέρχεται συνεχώς στη διοικητική λειτουργία των σχολείων: τα στοιχεία πρέπει να είναι σωστά, πλήρη και άμεσα ενημερωμένα.

Και αυτό έχει πραγματική σημασία.

Από αυτά τα δεδομένα μπορεί να εξαρτώνται η αποτύπωση των κενών, οι τοποθετήσεις εκπαιδευτικών, τα τμήματα και άλλες υπηρεσιακές αποφάσεις.

Το ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν μαζί με την απαίτηση για ταχύτητα και ακρίβεια παρέχονται ο απαιτούμενος χρόνος και η αντίστοιχη διοικητική υποστήριξη.

Διαφορετικά, δημιουργείται μια ιδιότυπη «αόρατη υπερεργασία»: δουλειά που πραγματοποιείται όταν το σχολείο έχει ήδη κλείσει και ο προσωπικός χρόνος του εργαζομένου έχει θεωρητικά αρχίσει.

Το Σαββατοκύριακο γίνεται «ρεζέρβα» της εβδομάδας

Κάπως έτσι το Σαββατοκύριακο κινδυνεύει να μετατραπεί σε εφεδρικό διοικητικό χρόνο.

Ό,τι δεν ολοκληρώθηκε επειδή προέκυψε ένα περιστατικό με μαθητές, μια συνεδρίαση, ένα πρόβλημα στο πρόγραμμα ή μια νέα επείγουσα απαίτηση, μεταφέρεται στο σπίτι.

Το κρίσιμο σημείο είναι η συχνότητα.

Όταν αυτό συμβαίνει περιστασιακά, αποτελεί μια έκτακτη κατάσταση. Όταν επαναλαμβάνεται κάθε εβδομάδα, αρχίζει να μετατρέπεται σε πάγιο τρόπο λειτουργίας.

Και τότε το ερώτημα γίνεται πολύ μεγαλύτερο από το εάν ένας διευθυντής άνοιξε για δύο ώρες τον υπολογιστή του την Κυριακή.

Είναι κατά πόσο ένα διοικητικό σύστημα μπορεί να βασίζεται συστηματικά στην προθυμία των ανθρώπων του να διαθέτουν προσωπικό χρόνο για να παραμένει λειτουργικό.

Γιατί το τελευταίο κουδούνι μπορεί να χτυπά την Παρασκευή.

Για τον διευθυντή, όμως, το σχολείο μπορεί να μην κλείνει ποτέ πραγματικά.