Να αναγνωρίζει το λάθος, να κρατά το μάθημα και να αφήνει πίσω την ενοχή – Η «επιλεκτική λήθη» ως εργαλείο αυτοκριτικής, συναισθηματικής διαχείρισης και παιδαγωγικής εξέλιξης

Στην εκπαίδευση μαθαίνουμε να δίνουμε τεράστια σημασία στη μνήμη. Να θυμόμαστε τι συνέβη, να αξιολογούμε, να συγκρίνουμε, να καταγράφουμε και να αξιοποιούμε την εμπειρία.

Υπάρχουν όμως στιγμές όπου ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να κάνει και το ακριβώς αντίθετο: να ξέρει πότε πρέπει να αφήσει κάτι πίσω του.

Αυτή είναι η «μνήμη χρυσόψαρου» που περιγράφει ο εκπαιδευτικός Φίλιππος Αυξεντίου: όχι ως αδιαφορία ή επιπολαιότητα, αλλά ως συνειδητή ικανότητα να κρατάς από μια δύσκολη εμπειρία το μάθημα και όχι το βάρος της.

Έκανες λάθος στην τάξη; Διόρθωσέ το και προχώρα

Κανένας εκπαιδευτικός δεν περνά ολόκληρη την επαγγελματική του ζωή χωρίς λάθη.

Μια άδικη παρατήρηση. Μια λανθασμένη εκτίμηση για έναν μαθητή. Μια διδακτική προσέγγιση που δεν λειτούργησε. Μια αντίδραση που, εκ των υστέρων, θα ήθελε να είχε χειριστεί διαφορετικά.

Το κρίσιμο, σύμφωνα με το κείμενο, δεν είναι να προσπαθήσει κανείς να εμφανιστεί ως αλάνθαστος. Είναι να μπορεί να αναστοχαστεί, να αναγνωρίσει τι πήγε στραβά, να διορθώσει τη συμπεριφορά ή την πρακτική του και στη συνέχεια να προχωρήσει.

Γιατί η διαρκής επιστροφή στο ίδιο λάθος μπορεί να εγκλωβίσει τον εκπαιδευτικό στην ενοχή και στην αυτοαμφισβήτηση.

Η λήθη αποκτά τότε διαφορετικό νόημα:

Κρατώ το μάθημα – αφήνω το βάρος.

Το δύσκολο μάθημα της αυτοκριτικής

Η διδασκαλία δεν είναι μόνο μετάδοση γνώσεων. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, απαιτεί και μια συνεχή εσωτερική εργασία από τον ίδιο τον εκπαιδευτικό.

Να εξετάζει τις αντιδράσεις του, να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, να αναγνωρίζει προκαταλήψεις και να είναι διατεθειμένος να αλλάξει συμπεριφορές που δεν λειτουργούν.

Κανείς, άλλωστε, δεν μπαίνει για πρώτη φορά σε μια σχολική αίθουσα ως ολοκληρωμένος εκπαιδευτικός.

Η επαγγελματική ωρίμανση χτίζεται μέσα από εμπειρίες, αστοχίες, διορθώσεις και αναθεωρήσεις. Και αυτή η διαδικασία, όπως υποστηρίζει το άρθρο, απαιτεί θάρρος, ειλικρίνεια και συνέπεια.

Η φράση που δεν μειώνει το κύρος του εκπαιδευτικού

Υπάρχουν δύο λέξεις που μπορεί να είναι δύσκολες για όποιον βρίσκεται απέναντι σε μια τάξη:

«Έκανα λάθος».

Κι όμως, το άρθρο υποστηρίζει ότι η παραδοχή ενός λάθους ή ακόμη και μια ειλικρινής συγγνώμη προς τους μαθητές δεν αποδυναμώνει αναγκαστικά το κύρος του εκπαιδευτικού.

Μπορεί να λειτουργήσει ως πρακτικό μάθημα υπευθυνότητας και αυτογνωσίας.

Ο εκπαιδευτικός ζητά καθημερινά από τους μαθητές του να αναγνωρίζουν τα λάθη τους, να μαθαίνουν από αυτά και να προσπαθούν ξανά. Όταν εφαρμόζει την ίδια αρχή στον εαυτό του, διδάσκει μέσα από το προσωπικό παράδειγμα.

Η απολογία, ωστόσο, δεν αποτελεί το τέλος της διαδικασίας. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι:

Τι θα κάνω διαφορετικά την επόμενη φορά;

Να θυμάσαι αυτό που σε εξελίσσει και να ξεχνάς αυτό που σε καθηλώνει

Αυτή είναι τελικά η ουσία της «μνήμης χρυσόψαρου» όπως χρησιμοποιείται μεταφορικά στο άρθρο.

Δεν σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός ξεχνά τις ευθύνες, τους μαθητές ή όσα συνέβησαν στην τάξη. Σημαίνει ότι διαχωρίζει το χρήσιμο μάθημα από το συναισθηματικό φορτίο που δεν του προσφέρει πλέον τίποτα.

Θυμάται ό,τι μπορεί να τον κάνει καλύτερο.

Αλλά δεν επιτρέπει σε κάθε προηγούμενη αποτυχία να καθορίζει την επόμενη σχολική ημέρα.

Σε ένα επάγγελμα που απαιτεί καθημερινά προσαρμογή, ενσυναίσθηση και διαχείριση ανθρώπινων σχέσεων, αυτή η ικανότητα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική:

να μαθαίνεις από χθες, χωρίς να αναγκάζεσαι να ξαναζείς το χθες κάθε φορά που μπαίνεις στην τάξη.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΤΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗΣ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΝΩΣΤΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ