Ανατροπές για διευθυντές και υποδιευθυντές – Νέος τρόπος επιλογής και περισσότερη εξουσία μέσα στη σχολική μονάδα

Αλλάζει η φιλοσοφία διοίκησης των σχολείων – Ο διευθυντής αποκτά ενισχυμένο διοικητικό και παιδαγωγικό ρόλο, ο υποδιευθυντής συγκεκριμένες αρμοδιότητες και ανοίγει η συζήτηση για νέο σύστημα επιλογής στελεχών

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο διοικούνται τα ελληνικά σχολεία βάζει στο τραπέζι η Ενδιάμεση Έκθεση της Επιτροπής Διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο και τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου.

Η κατεύθυνση που περιγράφεται δεν αφορά μόνο το εξεταστικό σύστημα. Αγγίζει την καθημερινή λειτουργία του σχολείου, τον ρόλο του διευθυντή και του υποδιευθυντή, τη συνεργασία των εκπαιδευτικών αλλά και το πόσες αποφάσεις θα μπορούν να λαμβάνονται μέσα στην ίδια τη σχολική μονάδα. Πρόκειται πάντως για βάση συζήτησης και όχι για οριστικοποιημένο θεσμικό πλαίσιο.

Από τον διευθυντή «διεκπεραιωτή» στον διευθυντή με ενισχυμένο ρόλο

Μία από τις σημαντικότερες προτεινόμενες αλλαγές αφορά τον διευθυντή του σχολείου.

Σήμερα μεγάλο μέρος του χρόνου των διευθυντών απορροφάται από έγγραφα, υπηρεσιακή αλληλογραφία, άδειες, αναπληρώσεις, προμήθειες, κτιριακά προβλήματα και άλλες διοικητικές διαδικασίες.

Η Επιτροπή προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο: ο διευθυντής να έχει περισσότερο διοικητικό, συντονιστικό και παιδαγωγικό ρόλο, οργανώνοντας τη λειτουργία του σχολείου, υποστηρίζοντας τους εκπαιδευτικούς και συντονίζοντας στόχους και παρεμβάσεις.

Για να λειτουργήσει ένα τέτοιο μοντέλο, στην Έκθεση συνδέεται με μείωση της γραφειοκρατίας και θεσμοθέτηση γραμματειακής υποστήριξης, ενώ προτείνονται επίσης συνεχής επιμόρφωση, mentoring και περιφερειακά δίκτυα διευθυντών.

Αλλάζει και ο υποδιευθυντής

Οι αλλαγές δεν σταματούν στον διευθυντή.

Ο υποδιευθυντής προτείνεται να αποκτήσει συγκεκριμένο «χαρτοφυλάκιο» ευθύνης, αντί να περιορίζεται κυρίως σε διοικητικές εργασίες και στην αναπλήρωση του διευθυντή.

Στις πιθανές αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται ο συντονισμός εκπαιδευτικών, η παρακολούθηση παιδαγωγικών παρεμβάσεων, ζητήματα συμπερίληψης και η υποστήριξη εφαρμογών του Αναλυτικού Προγράμματος. Στα ΕΠΑΛ προβλέπεται ότι θα μπορούσε να έχει ενισχυμένο ρόλο στη σύνδεση του σχολείου με την αγορά εργασίας.

Περισσότερες αποφάσεις μέσα στο ίδιο το σχολείο

Η αλλαγή φιλοσοφίας είναι ευρύτερη: από ένα έντονα συγκεντρωτικό σύστημα, η πρόταση κινείται προς σχολικές μονάδες με μεγαλύτερη σχετική αυτονομία.

Το σχολείο θα μπορεί να θέτει στόχους, να σχεδιάζει παρεμβάσεις και να αξιοποιεί δεδομένα για τη μάθηση, τη συμπερίληψη και τη σχολική ζωή. Ακόμη και στο Αναλυτικό Πρόγραμμα εξετάζεται περιορισμένη ευελιξία, διατηρώντας παράλληλα έναν κοινό εθνικό κορμό.

Παράλληλα, προβλέπεται θεσμοθετημένος χρόνος συνεργασίας των εκπαιδευτικών, ενώ η μεγαλύτερη αυτονομία συνδέεται και με μεγαλύτερη λογοδοσία της σχολικής μονάδας.

Στο τραπέζι και διαφορετικό σύστημα επιλογής διευθυντών

Εφόσον αλλάζει ο ρόλος των διευθυντών, ανοίγει αναπόφευκτα και η συζήτηση για το πώς θα επιλέγονται.

Στην Έκθεση τίθενται παράμετροι όπως η εκπαιδευτική και διοικητική εμπειρία, η αποτίμηση του επαγγελματικού έργου και οι μεταπτυχιακοί τίτλοι, μαζί με την ανάγκη δημιουργίας ενός σταθερότερου συστήματος επιλογής στελεχών.

Έτσι, το ερώτημα μετατοπίζεται από το απλό «ποιος θα γίνει διευθυντής» στο τι είδους διευθυντή χρειάζεται ένα σχολείο που θα διαθέτει περισσότερες αρμοδιότητες και μεγαλύτερη αυτονομία.

Το κρίσιμο σημείο: Αυτονομία ή περισσότερες ευθύνες;

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη συζήτηση που ανοίγει η πρόταση.

Η μεγαλύτερη αυτονομία συνοδεύεται από μεγαλύτερη ευθύνη και λογοδοσία. Ταυτόχρονα, όμως, δεν ξεκινούν όλα τα σχολεία από την ίδια αφετηρία: άλλα διαθέτουν ισχυρή στελέχωση και υποδομές και άλλα αντιμετωπίζουν κενά, στεγαστικά προβλήματα και περιορισμένη υποστήριξη. Η ίδια η Έκθεση θέτει ως ζητούμενο την ισορροπία μεταξύ αυτονομίας, ισότητας και συνοχής του εκπαιδευτικού συστήματος.

Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, είναι εάν οι νέες αρμοδιότητες θα συνοδευτούν από προσωπικό, χρόνο, γραμματειακή και επιστημονική υποστήριξη ή εάν τα σχολεία θα κληθούν απλώς να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες με τα ίδια μέσα.