Κεραυνοί: 44 νεκροί στην Ελλάδα από το 2001 – Πόσο ασφαλείς είμαστε στην πόλη και στο αυτοκίνητο

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Δεν χρειάζεται κανείς να βρίσκεται σε ορεινή κορυφή, σε ανοιχτό χωράφι ή στη μέση της θάλασσας για να διατρέξει κίνδυνο από κεραυνό. Η διαδεδομένη πεποίθηση ότι οι πυκνοκατοικημένες πόλεις προσφέρουν αυτόματη προστασία απέναντι σε αυτό το ακραίο καιρικό φαινόμενο διαψεύδεται τόσο από την πραγματικότητα όσο και από τα επιστημονικά δεδομένα.

Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του συστήματος καταγραφής κεραυνών TALOS, από το 2001 έως το 2024 έχουν καταγραφεί επίσημα 44 θάνατοι από κεραυνούς στη χώρα μας.

Παρότι οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούν αγρότες, κτηνοτρόφους ή ορειβάτες, ανάμεσα στα θύματα υπάρχουν και πολίτες σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες -απόδειξη ότι κανείς δεν είναι απόλυτα ασφαλής, ούτε καν μέσα στον αστικό ιστό.

Διεθνείς οργανισμοί, όπως η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (NWS) και τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), τονίζουν πως το μεγαλύτερο λάθος είναι να πιστεύουμε ότι ο κίνδυνος περιορίζεται στην απευθείας πτώση κεραυνού πάνω σε έναν άνθρωπο. Στην πράξη, οι πιο συχνοί και θανατηφόροι μηχανισμοί δρουν έμμεσα και συχνά αόρατα.

Ένας από αυτούς είναι το λεγόμενο ρεύμα εδάφους: όταν ο κεραυνός πλήξει το έδαφος ή ένα αντικείμενο, η ηλεκτρική ενέργεια διαχέεται ακτινωτά γύρω του, και όποιος βρίσκεται κοντά μπορεί να γίνει τμήμα αυτής της διαδρομής, καθώς το ρεύμα διαπερνά το σώμα του. Η NWS αναφέρει πως αυτός ο μηχανισμός ευθύνεται για τους περισσότερους θανάτους και τραυματισμούς.

Ένας δεύτερος κίνδυνος είναι το λεγόμενο πλευρικό φλας, όπου ο κεραυνός χτυπά ένα ψηλό σημείο ή δέντρο και μέρος του ηλεκτρικού φορτίου μεταπηδά σε κάποιον που στέκεται δίπλα. Στις πόλεις, μάλιστα, το ρεύμα μπορεί να διαδοθεί απρόβλεπτα μέσα από μεταλλικές κατασκευές, καλώδια ή δομικά στοιχεία κτιρίων, όπως επισημαίνει το National Severe Storms Laboratory, εργαστήριο της αμερικανικής υπηρεσίας NOAA.

Ψηλά κτίρια, κεραίες και δέντρα σε πάρκα, αντί να λειτουργούν πάντα ως ασπίδες για τους πεζούς, μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να μετατραπούν σε επικίνδυνα σημεία εκφόρτισης. Αντίθετα, σύμφωνα με ειδικούς, το αυτοκίνητο προσφέρει ουσιαστική προστασία σε οδηγό και επιβάτες κατά τη διάρκεια καταιγίδας με κεραυνούς, κάτι που δεν ισχύει για μοτοσικλετιστές, καθώς έχει καταγραφεί περιστατικό θανάτου οδηγού δίκυκλου από κεραυνό στη βόρεια Ελλάδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το CDC, οι κεραυνοί μπορούν να «χτυπήσουν» ακόμη και σε απόσταση έως 16 χιλιομέτρων από το σημείο όπου βρέχει.

Ο διευθυντής εκπαίδευσης της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης, Ζαφείρης Τρόμπακας, έχει τονίσει πως σε περίπτωση καταιγίδας με παιδί καλό είναι να αποφεύγεται το περπάτημα χέρι-χέρι, ενώ τα κατοικίδια δεν θα πρέπει να φορούν λουρί.

Όπως εξήγησε, αν πέσει κεραυνός λίγα μέτρα μακριά ενώ κάποιος στέκεται με ενωμένα πόδια, ο κίνδυνος περιορίζεται κυρίως στο ωστικό κύμα και σε προσωρινή κώφωση· αντίθετα, τα τετράποδα -όπως ζώα ή κατοικίδια που τρέχουν- κινδυνεύουν περισσότερο λόγω της μεγαλύτερης δρασκελιάς τους.

Παρά τη σοβαρότητα του φαινομένου, περίπου το 90% όσων πλήττονται από κεραυνό επιβιώνει, συχνά όμως με σοβαρά τραύματα ή νευρολογικές βλάβες, ενώ η καρδιακή ανακοπή παραμένει η βασική αιτία θανάτου.

Η οδηγία των ειδικών είναι σαφής: με το πρώτο σημάδι καταιγίδας ή τον πρώτο κεραυνό, η αναζήτηση καταφυγίου σε κλειστό κτίριο ή κλειστό αυτοκίνητο πρέπει να γίνεται άμεσα, καθώς υπόστεγα, στάσεις λεωφορείων και μεμονωμένα δέντρα σε ανοιχτούς χώρους δεν προσφέρουν καμία ουσιαστική προστασία.