Ήταν ένα μακρύ, θερμό και επικίνδυνο καλοκαίρι στη Μαύρη Θάλασσα, όπου πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς έχουν προκαλέσει καταστροφές σε πλοία, καθώς και σε ρωσικές και ουκρανικές κωμοπόλεις και πόλεις. Και όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο περισσότερο η παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια βρίσκεται επίσης στη γραμμή του πυρός.
Η θάλασσα ήταν “το φονικότερο θέατρο για τη ναυτιλία” τον Ιούλιο — πιο επικίνδυνο από τα Στενά του Ορμούζ — σύμφωνα με τη Lloyd’s List, την παγκόσμια υπηρεσία ειδήσεων για τη ναυτιλία. Είκοσι τρεις ναυτικοί σκοτώθηκαν εκείνον τον μήνα.
Τα τελευταία χρόνια, η Ρωσία και η Ουκρανία από κοινού αντιπροσώπευαν περίπου το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού και το 12% των εξαγωγών καλαμποκιού, σχεδόν το σύνολο των οποίων μεταφερόταν μέσω της Μαύρης Θάλασσας με χαμηλό κόστος, με πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου. Τον Αύγουστο, ο αεροπορικός πόλεμος μείωσε κατά δύο τρίτα τις εξαγωγές σιτηρών και αγροτικών προϊόντων τόσο της Ρωσίας όσο και της Ουκρανίας. Η έλλειψη αυτών των σιτηρών στις παγκόσμιες αγορές θέτει αρκετές αφρικανικές χώρες αντιμέτωπες με τον κίνδυνο λιμού, ενώ οι παγκόσμιες τιμές των δημητριακών, οι οποίες έχουν ήδη αυξηθεί λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο.
Αυτοί οι κίνδυνοι ενισχύουν την ανάγκη για εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει προτείνει κατάπαυση του πυρός, όμως ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει μέχρι στιγμής απορρίψει την ιδέα.
Για τους Ευρωπαίους, το συμπέρασμα πρέπει να είναι ότι ένας νέος δρόμος για τη στήριξη της οικονομικής ανθεκτικότητας της Ουκρανίας, η οποία βρίσκεται πλέον υπό μεγάλη πίεση, περνά από την επαναφορά των σχέσεων της Ευρώπης με τις χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής — τις ίδιες χώρες που αντιμετωπίζουν τη χειρότερη παγκόσμια επισιτιστική ανασφάλεια και μπορούν να εξηγήσουν στον Πούτιν ότι πρέπει να συμφωνήσει σε εκεχειρία.
Μέχρι στιγμής, ο Πούτιν έχει σκληρύνει τη στάση του. Οι Ρώσοι έχουν δεχθεί ισχυρά πλήγματα όλο το καλοκαίρι από ουκρανικούς πυραύλους στη Θάλασσα του Αζόφ και μέσα και γύρω από το λιμάνι του Νοβοροσίσκ. Ωστόσο, ο Πούτιν προφανώς πιστεύει ότι η Ρωσία διαθέτει μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος και έναν πιο υπάκουο πληθυσμό και μπορεί να αντέξει αυτή την αναμέτρηση αντοχής καλύτερα από την Ουκρανία.
Η στρατηγική της Ρωσίας είναι ξεκάθαρη. Θέλει να αποδυναμώσει θανάσιμα την Ουκρανία αυτό το φθινόπωρο και τον χειμώνα, καταστρέφοντας σε μεγάλο βαθμό τις λιμενικές και ενεργειακές υποδομές της. Ταυτόχρονα, θέλει να αποδυναμώσει τη βούληση της Ευρώπης να χρηματοδοτεί την Ουκρανία, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Γαλλία και η Πολωνία, όπου ακροδεξιά κόμματα που είναι επιφυλακτικά απέναντι στην Ουκρανία ενδέχεται να έχουν καλές επιδόσεις στις εκλογές του επόμενου έτους.
Οι Ρώσοι επιχείρησαν για πρώτη φορά να στραγγαλίσουν την Οδησσό, την οικονομική ζωτική αρτηρία της Ουκρανίας, το 2022. Αφού υπέστη σοβαρές ζημιές στον Στόλο της Μαύρης Θάλασσας, η Ρωσία συμφώνησε στη συνέχεια στην Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας, με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ, η οποία επέτρεψε το ελεύθερο εμπόριο και στις δύο πλευρές. Όταν οι Ρώσοι αποχώρησαν από τη συμφωνία το 2023, η Ουκρανία συνέχισε να διατηρεί σε λειτουργία το θαλάσσιο εμπόριό της με τη βοήθεια της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας.
Η Ρωσία δεν σταμάτησε ποτέ τον αεροπορικό της πόλεμο εναντίον της Οδησσού. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές τηρούσαν ως επί το πλείστον ένα de facto μορατόριουμ στις επιθέσεις εναντίον εμπορικής ναυτιλίας και του εμπορίου σιτηρών.
Αυτό άλλαξε στα τέλη Ιουνίου, όταν το Κίεβο ξεκίνησε μια εκστρατεία σαράντα ημερών εναντίον της Ρωσίας, διευρύνοντας μαζικά το εύρος των στόχων του. Η εκστρατεία σημείωσε σημαντικές επιτυχίες, όμως οι εντατικοποιημένες ρωσικές αεροπορικές επιδρομές ουσιαστικά έκλεισαν τα λιμάνια της Οδησσού λίγο πριν από μια ασυνήθιστα πλούσια συγκομιδή σιτηρών.
Τα ουκρανικά σιτηρά που έχουν συγκομιστεί μεταφέρονται πλέον με φορτηγά ή τρένα, με πολύ μεγαλύτερο κόστος. Ο ποταμός Δούναβης δεν μπορούσε να διαχειριστεί τις εξαγωγές, καθώς τα επίπεδα των υδάτων ήταν σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο αυτό το καλοκαίρι. Και οι ρωσικές επιθέσεις έχουν καταστρέψει έως και το 40% των εγκαταστάσεων αποθήκευσης της Ουκρανίας, σύμφωνα με επιχειρηματία με έδρα την Οδησσό.
Τι μπορούν να κάνουν οι Ευρωπαίοι; Μακροπρόθεσμα, η Οδησσός χρειάζεται επαρκή αεράμυνα — όπως, φυσικά, και ολόκληρη η Ουκρανία. Οι αγρότες της χώρας χρειάζονται σταθερή στήριξη: Καθώς αγωνίζονται να διαθέσουν στην αγορά τη φετινή σοδειά, υπάρχουν ήδη αρνητικές συνέπειες για την επόμενη χρονιά.
Οι Ουκρανοί αγρότες χρειάζονται επίσης μια καλύτερη πηγή λιπασμάτων από χώρες όπως η Ιορδανία και το Μαρόκο, οι οποίες είναι σήμερα δύο από τους βασικούς προμηθευτές, αλλά τα προϊόντα τους είναι ακριβά στην αγορά και επικίνδυνα στη μεταφορά. Τελικά, αυτό θα σημαίνει μια συμφωνία με τον βόρειο γείτονα της Ουκρανίας, τη Λευκορωσία, έναν από τους τρεις μεγαλύτερους παραγωγούς λιπασμάτων ποτάσας παγκοσμίως — όμως μια τέτοια συμφωνία είναι πιθανότατα πολιτικά αδύνατη αυτή τη στιγμή, με ένα καθεστώς που βρίσκεται υπερβολικά κοντά στη Μόσχα.
Ανησυχητικά, η κρίση καθιστά επίσης άλλες χώρες που πλήττονται από συγκρούσεις, όπως η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Σομαλία, το Σουδάν και η Υεμένη, ευάλωτες στον λιμό. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ήταν ένα πλήγμα· το ισχυρό Ελ Νίνιο της επόμενης χρονιάς θα είναι ένα ακόμη.
Το άνοιγμα εκ νέου των λιμανιών της Οδησσού θα συμβάλει στην ανακούφιση της επισιτιστικής ανασφάλειας αυτών των χωρών. Όμως χρειάζονται περισσότερα από αυτό. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση με περικοπές στους προϋπολογισμούς βοήθειας, οι οποίες έχουν αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο το διεθνές σύστημα ανθρωπιστικής βοήθειας, που είχε ήδη αποδυναμωθεί από το κλείσιμο της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ το 2025.
Η Ρωσία, εν τω μεταξύ, ενισχύει την άποψη περί δύο μέτρων και δύο σταθμών — ότι οι Ευρωπαίοι ενδιαφέρονται μόνο για τα δεινά των λευκών ανθρώπων — αποδυναμώνοντας τον διεθνή συνασπισμό υπέρ της Ουκρανίας.
Εάν και όταν ο Πούτιν δεσμευτεί σε κατάπαυση του πυρός, η Ευρώπη δεν θα είναι ο βασικός παράγοντας. Ούτε η Ρωσία ούτε η Ουκρανία θέλουν να επιστρέψουν στην περίπλοκη Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας. Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τις Υπηρεσίες Έργων, ο επιχειρησιακός βραχίονας του οργανισμού, μαζί με την Τουρκία, είναι έτοιμο να εφαρμόσει μια εκεχειρία.
Ο Πούτιν θα φτάσει σε αυτή την κατάπαυση του πυρός μόνο όταν οι ηγέτες χωρών όπως η Αλγερία, η Αίγυπτος και η Ινδία σηκώσουν το τηλέφωνο για να του πουν ότι η επισιτιστική τους ασφάλεια κινδυνεύει. Οι υψηλού επιπέδου συναντήσεις αυτής της εβδομάδας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ θα αποτελέσουν το κατάλληλο πλαίσιο για επείγουσες συζητήσεις σχετικά με το πώς μπορεί να γίνει αυτό. Οι Ευρωπαίοι μπορούν να κάνουν το μέρος που τους αναλογεί, αλλά πρώτα πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τη δική τους στρατηγική σκέψη.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
