Ανα τακτικά χρονικά διαστήµατα στη χώρα µας Εµφανίζονται πανδηµίες παραγωγικών ζώων. Αυτή είναι σε έξαρση τα κρούσµατα αφθώδους πυρετού των προβάτων στη Λέσβο η οποία, όπως και πολλές περιοχές της ελληνικής επικρατείας στο παρελθόν, αντιµετωπίζει µια οικονοµική και κοινωνική καταστροφή. Κοπάδια χάνονται,οικογενειακές µονάδες κλείνουν, η παραγωγή γάλακτος µειώνεται και µαζί της απειλούνται τα τυροκοµεία, οι εργαζόµενοι και ολόκληρη η ζωή της υπαίθρου.
Του Εμμανουήλ Φράγκου Ευρωβουλευτή ECR
Ως κτηνίατρος και ευρωβουλευτής της Ελληνικής Λύσης στην πολιτική οµάδα του ECR, δεν µπορώ να δεχθώ τη βολική εξήγηση ότι για όλα έφταιξε η αρρώστια. Η νόσος ήταν ο κίνδυνος. Η έκταση της ζηµιάς, όµως, δείχνει και τον τρόπο µε τον οποίο προετοιµάστηκε και αντέδρασε το κράτος. Τα στοιχεία είναι αµείλικτα. Σύµφωνα µε την αναφορά που αναρτήθηκε στον Παγκόσµιο Οργανισµό για την Υγεία των Ζώων στις 18 Σεπτεµβρίου 2026, στη Λέσβο είχαν καταγραφεί 197 θετικές εκτροφές, 12.854 θετικά ζώα και 67.547 θανατώσεις. Έξι µήνες µετά την πρώτη επιβεβαίωση, η νόσος δεν είχε εκριζωθεί. Είχε εξελιχθεί σε απειλή για ολόκληρη την παραγωγική βάση του νησιού.
Η Λέσβος βρίσκεται σε περιοχή γνωστού διασυνοριακού κινδύνου. Η εγγύτητα προς την Τουρκία και οι µετακινήσεις ζώων, οχηµάτων, ανθρώπων και ζωοτροφών απαιτούν µόνιµη επιτήρηση. Η Ελλάδα συµµετέχει εδώ και χρόνια σε ευρωπαϊκά προγράµµατα για τα διασυνοριακά νοσήµατα. Εποµένως, ο κίνδυνος δεν ήταν ούτε άγνωστος ούτε απρόβλεπτος.
Πριν εµφανιστεί το πρώτο κρούσµα έπρεπε να υπάρχει έτοιµο σχέδιο: επαρκείς κτηνίατροι, εκπαιδευµένα συνεργεία, εργαστηριακή δυνατότητα, απολυµαντικά, εξοπλισµός, κατάλληλοι χώροι υγειονοµικής διαχείρισης και σαφείς διαδικασίες για κάθε πιθανό σενάριο.
Αντί γι’ αυτό, ο κρατικός µηχανισµός έτρεχε πίσω από τις εξελίξεις. Οι πρόσθετοι πόροι και ο νέος συντονισµός ήρθαν όταν η νόσος είχε ήδη εξαπλωθεί. Καµία επιζωοτία δεν αντιµετωπίζεται µε εγκυκλίους από την Αθήνα. Χρειάζονται κτηνίατροι στο πεδίο για εξέταση, δειγµατοληψία, επιδηµιολογική διερεύνηση, καταγραφή επαφών και έλεγχο µετακινήσεων. Η Λέσβος δεν είχε εγκαίρως το αναγκαίο προσωπικό. Όταν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες είναι υποστελεχωµένες, η διάγνωση καθυστερεί, η ιχνηλάτηση µένει πίσω και τα συνεργεία φτάνουν αφού ο ιός έχει ήδη περάσει στην επόµενη εκτροφή.
Τον Σεπτέµβριο η κυβέρνηση ανέθεσε τον επιχειρησιακό συντονισµό στο Υπουργείο Εθνικής Άµυνας και ανακοίνωσε έκτακτη χρηµατοδότηση τριών εκατοµµυρίων ευρώ προς την Περιφέρεια.
Ο Στρατός µπορεί να βοηθήσει µε µέσα και προσωπικό. Δεν µπορεί όµως να αντικαταστήσει τις δηµόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες ούτε την επιστηµονική προετοιµασία που έπρεπε να υπάρχει από την πρώτη ηµέρα. Όταν καταφεύγεις σε αυτή τη λύση έξι µήνες µετά, ουσιαστικά παραδέχεσαι ότι το αρχικό σύστηµα δεν λειτούργησε.
Το ίδιο σοβαρό ήταν το πρόβληµα της ιχνηλάτησης. Ο αφθώδης πυρετός µεταφέρεται εύκολα µε ζώα, οχήµατα, εξοπλισµό, υποδήµατα και ζωοτροφές. Κάθε χαµένη ηµέρα µπορεί να δηµιουργήσει νέες εστίες. Κι όµως, πεντέµισι μήνες µετά την έναρξη της κρίσης καταγγελλόταν δηµόσια ότι η ιχνηλάτηση δεν είχε ολοκληρωθεί. Ακολούθησαν παραιτήσεις τοπικών αρµοδίων, συγκρούσεις στο Περιφερειακό Συµβούλιο και ακόµη και προσωρινή διακοπή των ελέγχων και των θανατώσεων. Αυτή δεν είναι εικόνα ενιαίου επιχειρησιακού σχεδίου.
Είχαµε ήδη δει ανάλογες αδυναµίες στην ευλογιά των αιγοπροβάτων. Η EFSA χαρακτήρισε την επιδηµία του 2024–2025 πρωτοφανούς έντασης για την Ευρώπη. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 έως τις 29 Ιανουαρίου 2026 είχαν καταγραφεί στην Ελλάδα 2.081 εστίες. Η ίδια επιστηµονική αρχή σηµείωσε ότι η έκταση και η διάρκεια της επιδηµίας µπορεί να συνδέονται µε καθυστερήσεις στην ανίχνευση και στην αναφορά, καθώς και µε νόµιµες ή µη εγκεκριµένες µετακινήσεις ζώων. Δηλαδή, τα προβλήµατα δεν εµφανίστηκαν ξαφνικά στη Λέσβο. Υπήρχε ήδη µια σοβαρή προειδοποίηση, αλλά δεν έγινε µάθηµα.
Οι θανατώσεις των µολυσµένων εκτροφών προβλέπονται από την ευρωπαϊκή νοµοθεσία και σε πολλές περιπτώσεις είναι αναγκαίες. Δεν αρκεί όµως να εκδίδεται µια απόφαση. Χρειάζονται συνεργεία, µέσα, ασφαλής διαχείριση των νεκρών ζώων, απολύµανση και ταχύτητα. Χρειάζεται επίσης σχέδιο για το τι θα συµβεί την επόµενη ηµέρα. Στη Λέσβο χάθηκαν δεκάδες χιλιάδες ζώα χωρίς να σταµατήσει εγκαίρως η εξάπλωση. Αυτό σηµαίνει ότι οι θανατώσεις εφαρµόστηκαν χωρίς το σύνολο των προϋποθέσεων που θα τις έκαναν πραγµατικά αποτελεσµατικές. Και µετά έρχεται η αποζηµίωση. Μια κτηνοτροφική µονάδα δεν είναι µόνο η εµπορική αξία των ζώων της. Είναι χρόνια γενετικής επιλογής, γάλα που θα παραγόταν, νεογέννητα ζώα, ζωοτροφές, δάνεια, εγκαταστάσεις και οικογενειακή εργασία. Ο κτηνοτρόφος δεν χάνει απλώς ένα ζώο. Χάνει το εισόδηµα των επόµενων ετών και συχνά δεν µπορεί να ξαναρχίσει, επειδή οι υγειονοµικοί περιορισµοί δεν επιτρέπουν άµεση ανασύσταση του κοπαδιού.
Οι επιµέρους πιστώσεις δεν καλύπτουν αυτή την πραγµατικότητα. Τα τρία εκατοµµύρια ευρώ προς την Περιφέρεια αφορούν επιχειρησιακές ανάγκες, όχι το σύνολο της ζηµιάς των παραγωγών. Χρειάζεται πλήρης και γρήγορη αποζηµίωση για τα ζώα, την απώλεια εισοδήµατος, το γενετικό υλικό, τις ζωοτροφές και την επανεκκίνηση.
Χρειάζεται παράλληλα στήριξη των τυροκοµείων και των εργαζοµένων που χάνουν την πρώτη ύλη τους. Μέσα σε αυτή τη συνολική αποτυχία υπάρχει και το ζήτηµα του εµβολιασµού. Δεν είναι µαγική λύση και δεν θα διόρθωνε µόνος του την υποστελέχωση, την ελλιπή ιχνηλάτηση και τα κενά βιοασφάλειας. Ήταν όµως ένα νόµιµο εργαλείο που η κυβέρνηση όφειλε να αξιολογήσει έγκαιρα.
Ο Κανονισµός (ΕΕ) 2016/429 και ο Κανονισµός (ΕΕ) 2023/361 επιτρέπουν τον επείγοντα προστατευτικό εµβολιασµό κατά νόσων κατηγορίας Α. Ο εµβολιασµός συνοδεύεται από επιτήρηση και προσωρινούς εµπορικούς περιορισµούς. Αυτό είναι αλήθεια. Δεν σηµαίνει όµως ότι απαγορεύεται. Η Κύπρος τον εφάρµοσε το 2026 υπό την επίβλεψη Ευρωπαίων ειδικών, ενώ στη Λέσβο ευρωπαϊκό κλιµάκιο εισηγήθηκε επίσης αυτή την επιλογή. Για την ευλογιά, η EFSA κατέληξε ότι κατάλληλα ζωντανά εξασθενηµένα εµβόλια παρέχουν συνήθως προστασία 80% έως 100% και µπορούν να µειώσουν σηµαντικά τον αριθµό και τη γεωγραφική εξάπλωση των εστιών. Ο εµβολιασµός έπρεπε, λοιπόν, να εξεταστεί σοβαρά ως µέρος ενός συνολικού σχεδίου και όχι να απορριφθεί σχεδόν ως απαγορευµένη συζήτηση.
Δεν γνωρίζουµε τι ακριβώς βάρυνε στην κυβερνητική απόφαση, γιατί δεν έχουν δηµοσιοποιηθεί πλήρως οι επιστηµονικές εισηγήσεις, τα µοντέλα και οι επαφές µε τους φορείς της αγοράς. Δεν κατηγορώ καµία εταιρεία χωρίς αποδείξεις. Υπάρχει όµως ένα εύλογο ερώτηµα: µήπως ο φόβος ορισµένων µεγάλων µεταποιητικών ή εξαγωγικών συµφερόντων για προσωρινούς περιορισµούς μέτρησε περισσότερο από τη σωτηρία των κοπαδιών; Η κυβέρνηση µπορεί εύκολα να απαντήσει, δηµοσιοποιώντας όλα τα στοιχεία και όλες τις συναντήσεις.
Σαν Ελληνική Λύση καταθέσαµε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ερώτηση για την «Προστασία της κτηνοτροφικής παραγωγής της Λέσβου από τον αφθώδη
πυρετό». Ρωτήσαμε αν εξετάστηκε ο επείγων προστατευτικός εµβολιασµός, ποιοι ήταν οι λόγοι απόρριψής του και σε ποιο βαθµό βάρυναν οι συνέπειες στις εξαγωγές. Ζητήσαµε επίσης την αξιοποίηση του Κανονισµού (ΕΕ) 2021/690 για τις αποζηµιώσεις, την απώλεια εισοδήµατος, την ανασύσταση των κοπαδιών και την προστασία της τοπικής γαλακτοκοµίας και των προϊόντων ΠΟΠ. Και αυτή είναι µόνο µία από την πληθώρα των ερωτήσεων που έχουµε κάνει για τέτοια θέµατα.
Επιπλέον, στην αρµόδια κοινοβουλευτική επιτροπή έχουµε καταθέσει σχετικές τροπολογίες για την επάρκεια εµβολίων και κτηνιατρικών µέσων, τα ευρωπαϊκά αποθέµατα έκτακτης ανάγκης, την ιχνηλασιµότητα και την προστασία των µικρών και µεσαίων εκµεταλλεύσεων. Η Ελληνική Λύση έχει ζητήσει στελέχωση των υπηρεσιών, δωρεάν µέσα βιοασφάλειας, πλήρεις αποζηµιώσεις και δηµόσιο πρόγραµµα ανασύστασης των κοπαδιών.
Αυτή είναι και η θέση που υπερασπιζόµαστε στην πολιτική οµάδα του ECR: η ευρωπαϊκή βιοασφάλεια δεν µπορεί να στηρίζεται στην οικονοµική εξόντωση του παραγωγού. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι µόνιµη ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, ολοκλήρωση της ιχνηλάτησης, αυστηρός έλεγχος µετακινήσεων και οχηµάτων, δωρεάν µέσα βιοασφάλειας και ενιαίος επιστηµονικός συντονισµός.
Χρειάζεται επίσης πλήρης αποζηµίωση και οργανωµένη ανασύσταση των κοπαδιών, χωρίς να φορτωθούν οι παραγωγοί νέα χρέη. Και πάνω απ’ όλα, χρειάζεται ένα µόνιµο εθνικό σχέδιο για τις νόσους κατηγορίας Α, ώστε κάθε φορά να µη συζητάµε τα ίδια όταν η καταστροφή έχει ήδη συµβεί.
Η αποτυχία της διαχείρισης δεν οφείλεται στο ότι δεν βρέθηκε ένα θαυµατουργό µέτρο, αλλά επειδή δεν συνδέθηκαν εγκαίρως όλα τα διαθέσιµα εργαλεία σε ένα σοβαρό σχέδιο. Η Λέσβος δεν µπορεί να γίνει νεκροταφείο ζώων και ανθρώπινου µόχθου. Ως επικεφαλής της εβδοµάδας τηςΕλληνική Λύσης και µέλος της πολιτικής οµάδας του ECR θα συνεχίσω να ζητάω επιστηµονικές αποφάσεις, διαφάνεια και λογοδοσία. Γιατί χωρίς κτηνοτρόφους δεν υπάρχει ελληνική ύπαιθρος. Και χωρίς ελληνική παραγωγή δεν υπάρχει εθνική ανεξαρτησία.
Article paid by ECR group
“Political advertisement”
MEP Emmanοuil Fragkos, Member of the European Parliament for the ECR Group.
This political statement relates to his work in the European Parliament.
https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/08/draft-transparency-notice-2.pdf
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
