Για μήνες, η παγκόσμια οικονομία κατάφερνε να διαψεύδει τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις. Το ενεργειακό σοκ που προκάλεσαν οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν τον Φεβρουάριο οδήγησε στη μεγαλύτερη διαταραχή των παγκόσμιων ενεργειακών ροών που έχει καταγραφεί, όμως το κραχ που πολλοί φοβούνταν δεν ήρθε. Τώρα, όμως, τα περιθώρια στενεύουν επικίνδυνα: οι τιμές του πετρελαίου πλησιάζουν τα 110 δολάρια το βαρέλι, τα αποθέματα εξαντλούνται, κρίσιμες οδοί μεταφοράς παραμένουν κλειστές και οι πληθωριστικές πιέσεις επιστρέφουν με δύναμη.
Μέχρι σήμερα, πολλές οικονομίες κατάφεραν να απορροφήσουν ένα μεγάλο μέρος των κραδασμών. Όμως, σύμφωνα με τους New York Times, μια σειρά από εξελίξεις των τελευταίων ημερών δείχνει ότι τα «μαξιλάρια» που επέτρεψαν στην παγκόσμια οικονομία να αντέξει αρχίζουν να εξαφανίζονται.
Η Σαουδική Αραβία αναγκάστηκε να κλείσει έναν κρίσιμο πετρελαιαγωγό μετά από επίθεση, ενώ οι Χούθι έχουν ενισχύσει τον έλεγχό τους σε στρατηγικά σημεία της Ερυθράς Θάλασσας, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την πίεση στις θαλάσσιες μεταφορές. Παράλληλα, οι προσπάθειες για συνομιλίες μεταξύ των χωρών του Κόλπου δεν απέδωσαν, την ώρα που η τιμή του πετρελαίου κινείται ξανά κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι.
Μπλακ άουτ, δελτία καυσίμων και διαδηλώσεις.
Η άνοδος των ενεργειακών τιμών έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρεται στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Από την Ασία έως τη Λατινική Αμερική καταγράφονται διακοπές ηλεκτροδότησης, περιορισμοί στην κατανάλωση καυσίμων και κοινωνικές αντιδράσεις.
Στις Φιλιππίνες, ψαράδες έχουν αφήσει τα σκάφη τους δεμένα επειδή δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος των καυσίμων. Στο Μπανγκλαντές, οι διακοπές ρεύματος έχουν προκαλέσει πολύωρες παύσεις στην παραγωγή εργοστασίων, ενώ στη Γουατεμάλα διαδηλωτές έχουν βγει στους δρόμους καίγοντας λάστιχα και αυτοκίνητα.
Μέχρι σήμερα, οι ακραίες αυξήσεις των τιμών είχαν περιοριστεί χάρη σε έναν συνδυασμό μέτρων τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προσφοράς.
Η Κίνα έδωσε στην παγκόσμια αγορά πολύτιμο χρόνο.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο. Ο Ντέιβιντ Λ. Γκόλντουιν, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και αξιωματούχος του υπουργείου Ενέργειας, εξηγεί ότι ένας από τους βασικούς λόγους που οι τιμές δεν έχουν εκτοξευθεί ακόμη περισσότερο είναι ότι το Πεκίνο περιόρισε τις εισαγωγές αργού πετρελαίου.
Η Κίνα σταμάτησε να γεμίζει τα στρατηγικά της αποθέματα και στράφηκε περισσότερο στα αποθηκευμένα αποθέματα που ήδη διέθετε, μειώνοντας έτσι τη ζήτηση σε μια εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή.
Παράλληλα, περιόρισε τις εξαγωγές προϊόντων διύλισης, όπως τα αεροπορικά καύσιμα, γεγονός που μείωσε επίσης την ανάγκη της για εισαγόμενο αργό.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιαπωνία και ευρωπαϊκές χώρες άνοιξαν τα δικά τους στρατηγικά αποθέματα, διοχετεύοντας πετρέλαιο στην αγορά ώστε να συγκρατήσουν τις τιμές.
Τα μέτρα λειτούργησαν. Ακόμη και η Ασία, όπου καταλήγει περίπου το 80% των εξαγωγών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου της Μέσης Ανατολής, κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες.
Οι περισσότερες ασιατικές χώρες απέφυγαν τα μπλακ άουτ και τις διακοπές παραγωγής που αρχικά προκαλούσαν φόβους, ωστόσο αναγκάστηκαν να πληρώσουν σημαντικά υψηλότερες τιμές για τις ενεργειακές τους προμήθειες. Lauren DeCicca / The New York Times
Οι περισσότερες ασιατικές χώρες απέφυγαν τα μπλακ άουτ και τις διακοπές παραγωγής που αρχικά προκαλούσαν φόβους, ωστόσο αναγκάστηκαν να πληρώσουν σημαντικά υψηλότερες τιμές για τις ενεργειακές τους προμήθειες. Lauren DeCicca / The New York Times
Τα αποθέματα, όμως, αδειάζουν.
Αυτή η στρατηγική δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον. Τα αποθέματα πετρελαίου στις 38 χώρες του ΟΟΣΑ κινούνται προς τα χαμηλότερα επίπεδα εδώ και δεκαετίες, καθώς η παγκόσμια αγορά αναγκάζεται να καταναλώνει ολοένα περισσότερα από τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» ασφαλείας. Η αμερικανική EIA έχει προειδοποιήσει ότι τα αποθέματα στις μεγάλες οικονομίες θα μπορούσαν να υποχωρήσουν στα χαμηλότερα επίπεδα τουλάχιστον από το 2003.
Στον Περσικό Κόλπο, οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς έχουν επίσης δεχθεί ισχυρά πλήγματα. Ο σαουδαραβικός πετρελαιαγωγός Ανατολής-Δύσης, που αποτελούσε κρίσιμη εναλλακτική απέναντι στα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ, έχει τεθεί εκτός λειτουργίας μετά από επίθεση.
Ο Γκόλντουιν εκτιμά ότι οι αγορές θα πρέπει να συνηθίσουν τιμές πετρελαίου μεταξύ 80 και 100 δολαρίων το βαρέλι τουλάχιστον έως το 2027.
Και το πρόβλημα δεν σταματά στην αντλία. Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει ακριβότερα καύσιμα, λιπάσματα και μεταφορές, άρα τελικά ακριβότερα τρόφιμα και προϊόντα σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει.
Η διαταραχή στις ενεργειακές μεταφορές της Μέσης Ανατολής μεταφράζεται ήδη σε νέα πληθωριστική πίεση.
Ο Νιλ Σίρινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα αποθέματα βρίσκονται πλέον σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις ότι οι κρίσιμες θαλάσσιες οδοί θα ανοίξουν σύντομα.
Στην Ασία, οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν ενισχυθεί εξαιτίας του υψηλότερου ενεργειακού κόστους. Η Asian Development Bank έχει ήδη αναθεωρήσει ανοδικά τις προβλέψεις της για αρκετές οικονομίες της περιοχής, καθώς το ακριβότερο πετρέλαιο περνά στα καύσιμα, στις μεταφορές και στα τρόφιμα.
Στην Ευρώπη, τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παραθέτουν οι New York Times, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να παραμείνει στην περιοχή του 3,5% έως 4% τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του επόμενου έτους.
Αυτό δημιουργεί νέο πονοκέφαλο στις κεντρικές τράπεζες.
Εάν οι τιμές συνεχίσουν να ανεβαίνουν, οι τραπεζίτες θα δεχθούν πίεση να διατηρήσουν ή ακόμη και να αυξήσουν ξανά τα επιτόκια. Αυτό σημαίνει ακριβότερο δανεισμό για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και ασθενέστερη ανάπτυξη.
Για οικονομίες όπως η Γερμανία, που ήδη κινείται οριακά μεταξύ στασιμότητας και ύφεσης, ένα νέο σοκ θα ήταν ιδιαίτερα επώδυνο.
Εργοστάσιο στο Βιετνάμ. Οι ασιατικές οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με επιτάχυνση του πληθωρισμού, ο οποίος προβλέπεται να φθάσει το 5,2% φέτος.
Εργοστάσιο στο Βιετνάμ. Οι ασιατικές οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με επιτάχυνση του πληθωρισμού, ο οποίος προβλέπεται να φθάσει το 5,2% φέτος.
Η παγκόσμια διύλιση «στα όριά της»
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το αργό πετρέλαιο. Οι διαθέσιμες ποσότητες διυλισμένων προϊόντων, όπως το ντίζελ, είναι επίσης περιορισμένες.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει προειδοποιήσει ότι τα αποθέματα ασφαλείας συρρικνώνονται και ότι το παγκόσμιο σύστημα διύλισης λειτουργεί υπό εξαιρετικά μεγάλη πίεση. Οι διακοπές στη Μέση Ανατολή έχουν αφαιρέσει εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την παγκόσμια προσφορά, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν εκτοξευθεί.
Στην πίεση αυτή έχουν προστεθεί και τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια. Οι επιθέσεις έχουν περιορίσει σημαντικά τη ρωσική δυνατότητα παραγωγής και εξαγωγής καυσίμων, ενώ η Μόσχα έχει παρατείνει την απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ έως το τέλος του μήνα.
Η αύξηση των τιμών του ντίζελ οδήγησε τον Ντόναλντ Τραμπ να κατηγορήσει αυτή την εβδομάδα την Ουκρανία για επιδείνωση της κατάστασης και να την καλέσει να μην πλήττει ρωσικές εγκαταστάσεις διύλισης. Οι ευρύτερες ελλείψεις, πάντως, συνδέονται τόσο με τις ζημιές στη ρωσική διύλιση όσο και με τις σοβαρές διαταραχές στη Μέση Ανατολή.
Ο φόβος για απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ από τις ΗΠΑ
Ο Γκόλντουιν φοβάται ότι η πολιτική πίεση από τις υψηλές τιμές θα μπορούσε να οδηγήσει τον Τραμπ σε απαγόρευση των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε προσωρινά να ρίξει τις τιμές στις ΗΠΑ. Ωστόσο, εάν οι αμερικανικές εταιρείες διύλισης χάσουν τους ξένους πελάτες τους, ενδέχεται να περιορίσουν την παραγωγή, μειώνοντας ακόμη περισσότερο την προσφορά στην παγκόσμια αγορά.
Η Λατινική Αμερική θα βρισκόταν σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές αμερικανικού ντίζελ.
Ο Κόλπος πληρώνει ήδη βαρύ οικονομικό τίμημα.
Καμία περιοχή δεν μένει πραγματικά αλώβητη. Οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με τις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν.
Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG στον κόσμο, αναμένεται σύμφωνα με τις προβλέψεις που παραθέτουν οι New York Times να δει την οικονομία του να συρρικνώνεται κατά 8,6% φέτος.
Η οικονομία της Σαουδικής Αραβίας συρρικνώθηκε κατά 4,8% το δεύτερο τρίμηνο σε ετήσια βάση.
Χωράφι με κρεμμύδια στη Σομαλία. Η εκτόξευση του κόστους για εισαγόμενη ενέργεια και λιπάσματα απειλεί να περιορίσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και να αυξήσει τις τιμές των τροφίμων σε ολόκληρη την Αφρική, πλήττοντας περισσότερο τις φτωχότερες χώρες της περιοχής.
Χωράφι με κρεμμύδια στη Σομαλία. Η εκτόξευση του κόστους για εισαγόμενη ενέργεια και λιπάσματα απειλεί να περιορίσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και να αυξήσει τις τιμές των τροφίμων σε ολόκληρη την Αφρική, πλήττοντας περισσότερο τις φτωχότερες χώρες της περιοχής.
Οι φτωχότερες χώρες κινδυνεύουν περισσότερο.
Όπως συμβαίνει συνήθως σε παγκόσμιες κρίσεις, οι ισχυρότεροι κραδασμοί μπορεί τελικά να γίνουν αισθητοί στις φτωχότερες χώρες.
Πολλά αφρικανικά κράτη εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας και λιπασμάτων. Η μεγάλη αύξηση του κόστους μπορεί να μειώσει τη χρήση λιπασμάτων, να περιορίσει τις γεωργικές αποδόσεις και τελικά να αυξήσει ακόμη περισσότερο τις τιμές των τροφίμων.
Στην Ασία, οι περισσότερες οικονομίες έχουν μέχρι στιγμής αποφύγει τις δραματικές ελλείψεις ενέργειας και τις μαζικές διακοπές παραγωγής που αρχικά φοβούνταν οι αναλυτές. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι γλίτωσαν το κόστος: αναγκάστηκαν να πληρώνουν πολύ ακριβότερα για τις απαραίτητες ενεργειακές προμήθειες.
Δασμοί, El Niño και δημόσιο χρέος συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα
Και η ενέργεια δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Οι δασμοί αυξάνουν το κόστος για καταναλωτές και βιομηχανίες. Οι καιρικές συνθήκες που σχετίζονται με το El Niño απειλούν παράλληλα την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων, ενώ τα δημοσιονομικά ελλείμματα έχουν διογκωθεί σε πολλές χώρες.
Ιαπωνία και Ινδονησία έχουν ήδη ξοδέψει δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις καυσίμων για να προστατεύσουν τους καταναλωτές από τις αυξήσεις.
Ταυτόχρονα, οι ανησυχίες για το κατά πόσο κυβερνήσεις μπορούν να εξυπηρετήσουν τα ολοένα υψηλότερα επίπεδα χρέους έχουν αρχίσει να περνούν στις αγορές ομολόγων.
Στην Ιαπωνία, οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων έφθασαν αυτόν τον μήνα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών δεκαετιών.
Παρόμοια νευρικότητα έχει οδηγήσει προς τα πάνω και την απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου, ενός από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς για το κόστος δανεισμού και τις επενδύσεις διεθνώς.
«Δεν μπορείς να ξεφύγεις από τους νόμους της οικονομικής βαρύτητας»
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μέχρι στιγμής προστατευθεί περισσότερο από άλλες χώρες από τις χειρότερες επιπτώσεις της κρίσης. Όμως αυτό μπορεί να μην κρατήσει.
Σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times, όσο οι μεγάλοι εμπορικοί εταίροι της Αμερικής υποφέρουν από ακριβότερη ενέργεια, τρόφιμα και μεταφορές, τόσο δυσκολότερο γίνεται για την αμερικανική οικονομία να παραμένει απομονωμένη από τις συνέπειες.
Όπως το έθεσε ο Γκόλντουιν: «Κάποια στιγμή, όταν όλοι οι εμπορικοί σου εταίροι υποφέρουν από υψηλές τιμές, όταν τα τρόφιμα και οι μεταφορές γίνονται ακριβότερα, δεν μπορείς πραγματικά να ξεφύγεις από τους νόμους της οικονομικής βαρύτητας».
Η παγκόσμια οικονομία μέχρι τώρα κατάφερε να κερδίσει χρόνο. Το πρόβλημα είναι ότι ο χρόνος, τα αποθέματα και οι εναλλακτικές αρχίζουν να τελειώνουν ταυτόχρονα.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
