«Δωρεάν χρήματα» για τα παιδιά; Ο νέος κουμπαράς του κράτους έχει μεγάλες υποσχέσεις – και δύσκολα ερωτήματα

Η ιδέα ακούγεται εντυπωσιακή: για κάθε 1 ευρώ που αποταμιεύει μια οικογένεια για το παιδί της, το κράτος θα βάζει άλλο 1 ευρώ, μέχρι ένα συγκεκριμένο ετήσιο όριο.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάζεται, ο νέος Ειδικός Επενδυτικός Λογαριασμός για παιδιά θα μπορεί να ανοίγει στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους και θα λειτουργεί μέχρι την ενηλικίωση.

Στο αρχικό στάδιο, η κρατική συμμετοχή προβλέπεται να φτάνει έως τα 1.200 ευρώ τον χρόνο. Δηλαδή, μια οικογένεια που καταθέτει 100 ευρώ τον μήνα θα μπορεί να λαμβάνει ισόποση κρατική ενίσχυση.

Ακούγεται εξαιρετικά γενναιόδωρο.

Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, πριν παρουσιαστεί ως ένας «κουμπαράς» που μπορεί να χαρίσει δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε κάθε παιδί, χρειάζονται ορισμένες κρίσιμες απαντήσεις.

Το πρώτο ερώτημα: Ποιος θα μπορεί πραγματικά να βάζει 1.200 ευρώ κάθε χρόνο;

Το παράδειγμα των 49.304 ευρώ στα 18 χρόνια είναι εντυπωσιακό, αλλά προϋποθέτει κάτι πολύ σημαντικό: ότι η οικογένεια θα καταβάλλει κάθε χρόνο το ποσό που απαιτείται για να εξαντλεί την κρατική συμμετοχή.

Με βάση το παράδειγμα, τα μισά χρήματα –24.652 ευρώ– θα πρέπει να προέλθουν από την ίδια την οικογένεια και τα υπόλοιπα από το κράτος.

Εδώ εμφανίζεται το πρώτο κοινωνικό παράδοξο.

Οι οικογένειες που έχουν μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα αποταμίευσης θα μπορούν ευκολότερα να αξιοποιήσουν ολόκληρη την κρατική ενίσχυση.

Μια οικογένεια που μπορεί να βάζει 100 ευρώ κάθε μήνα θα εξασφαλίζει, στο αρχικό στάδιο, άλλα 1.200 ευρώ ετησίως από το Δημόσιο.

Τι γίνεται όμως με μια οικογένεια που, λόγω ενοικίου, λογαριασμών και καθημερινών εξόδων, μπορεί να αποταμιεύει μόνο 20 ή 30 ευρώ τον μήνα;

Θα λαμβάνει αντίστοιχα μικρότερη κρατική ενίσχυση.

Άρα, χωρίς πρόσθετες δικλίδες, υπάρχει ο κίνδυνος ένα μέτρο που παρουσιάζεται ως ενίσχυση των παιδιών να προσφέρει μεγαλύτερο απόλυτο όφελος στις οικογένειες που έχουν ήδη μεγαλύτερη δυνατότητα αποταμίευσης.

Από 49.304 ευρώ μέχρι 93.173 ευρώ – Προσοχή στους αριθμούς

Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι προβολές για το ποσό που μπορεί να συγκεντρωθεί στα 18 χρόνια.

Με συνολικές καταβολές 49.304 ευρώ, παρουσιάζονται ενδεικτικά σενάρια τελικής αξίας:

• με μέση ετήσια απόδοση 3%: περίπου 64.109 ευρώ
• με 5%: περίπου 77.062 ευρώ
• με 7%: περίπου 93.173 ευρώ

Εδώ όμως χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

Τα 93.173 ευρώ δεν είναι ποσό που υπόσχεται ότι θα δώσει το κράτος στο παιδί. Είναι επενδυτική προβολή υπό συγκεκριμένη υπόθεση απόδοσης.

Και όπως σωστά αναγνωρίζει το ίδιο το αρχικό κείμενο, οι επενδυτικές αποδόσεις δεν είναι εγγυημένες.

Επομένως, ένας τίτλος που δημιουργεί την εντύπωση ότι κάθε παιδί θα πάρει δεκάδες χιλιάδες ευρώ από το Δημόσιο θα ήταν παραπλανητικός.

Και ποιος αναλαμβάνει το επενδυτικό ρίσκο;

Υπάρχει ακόμη μία σημαντική διαφορά από έναν συνηθισμένο παιδικό κουμπαρά.

Τα χρήματα θα επενδύονται.

Άρα πρέπει να διευκρινιστούν βασικά ζητήματα: ποιος θα διαχειρίζεται τα κεφάλαια, σε ποια επενδυτικά προϊόντα θα τοποθετούνται, ποιες θα είναι οι προμήθειες, ποιο θα είναι το επίπεδο κινδύνου και τι προστασία θα υπάρχει όσο πλησιάζει η στιγμή που το παιδί θα χρειαστεί τα χρήματα.

Δεκαοκτώ χρόνια είναι μεγάλο επενδυτικό διάστημα. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει υπέρ των αποδόσεων, αλλά δεν εξαφανίζει τον επενδυτικό κίνδυνο.

Το «1+1» είναι το πραγματικά ισχυρό σημείο

Παρά τις επιφυλάξεις, εφόσον εφαρμοστεί με τους όρους που περιγράφονται, η αντιστοίχιση της οικογενειακής αποταμίευσης από το Δημόσιο αποτελεί εξαιρετικά ισχυρό κίνητρο.

Για παράδειγμα, 500 ευρώ οικογενειακής αποταμίευσης θα γίνονταν 1.000 ευρώ πριν καν υπολογιστεί οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση.

Αυτό είναι ουσιαστικά το μεγάλο πλεονέκτημα του σχεδίου.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιοι θα μπορούν να το αξιοποιήσουν πλήρως.

Ο κίνδυνος ενός «κουμπαρά δύο ταχυτήτων»

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση του μέτρου.

Ένα παιδί από οικογένεια που μπορεί να καταβάλλει συστηματικά το μέγιστο ποσό θα συγκεντρώνει ολόκληρη την κρατική συμμετοχή και θα επενδύει μεγαλύτερο κεφάλαιο επί 18 χρόνια.

Ένα παιδί από οικονομικά ασθενέστερη οικογένεια μπορεί να ξεκινά με πολύ μικρότερο ποσό.

Έτσι, εάν δεν υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για χαμηλότερα εισοδήματα, ο μηχανισμός μπορεί να αναπαράγει μέρος της οικονομικής ανισότητας που υποτίθεται ότι επιχειρεί να περιορίσει.

Μια διαφορετική αρχιτεκτονική –για παράδειγμα ένα βασικό κρατικό ποσό για κάθε παιδί ανεξάρτητα από την οικογενειακή αποταμίευση και πρόσθετη αντιστοίχιση των καταθέσεων– θα έθετε διαφορετικούς όρους κοινωνικής στόχευσης.

Καλή ιδέα, αλλά οι λεπτομέρειες θα κρίνουν τα πάντα

Η δημιουργία ενός κεφαλαίου που θα ακολουθεί το παιδί από τη γέννησή του μέχρι τα 18 μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο μακροχρόνιας αποταμίευσης.

Όμως άλλο είναι η ελκυστική παρουσίαση ενός σχεδίου και άλλο η τελική εφαρμογή του.

Πριν αρχίσουν οι γονείς να υπολογίζουν πόσες δεκάδες χιλιάδες ευρώ θα βρουν τα παιδιά τους στα 18, πρέπει να είναι απολύτως σαφείς οι τελικοί όροι, τα εισοδηματικά κριτήρια –εφόσον υπάρξουν–, η φορολογική μεταχείριση, οι επενδυτικοί κανόνες, οι προμήθειες, οι δυνατότητες ανάληψης και οι ασφαλιστικές δικλίδες.

Το «1 ευρώ η οικογένεια + 1 ευρώ το κράτος» είναι ένας εξαιρετικά δυνατός τίτλος. Η πραγματική κοινωνική αξία του μέτρου, όμως, θα κριθεί από το αν ο κουμπαράς θα γεμίζει και για τα παιδιά των οικογενειών που δεν περισσεύουν 100 ευρώ κάθε μήνα.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Αναπληρωτές: Μέχρι τις 23:00 στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης – «Θα κοιμηθούμε εδώ;»