Βιταμίνη D: Πώς συνδέεται με την τεστοστερόνη και τη γονιμότητα των ανδρών

Η «βιταμίνη του ήλιου» φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην ανδρική αναπαραγωγική υγεία – Τι δείχνουν τα ερευνητικά δεδομένα

Η βιταμίνη D έχει συνδεθεί με πολλές λειτουργίες του οργανισμού και τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον των επιστημόνων έχει στραφεί ιδιαίτερα στη σχέση της με την ανδρική υγεία, την τεστοστερόνη και τη γονιμότητα.

Η βιταμίνη D παράγεται κυρίως μέσω της έκθεσης του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία, ενώ υποδοχείς της, γνωστοί ως VDR, έχουν εντοπιστεί και στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα. Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι τα επίπεδά της συνδέονται με παραμέτρους της αναπαραγωγικής λειτουργίας.

Η σχέση με την τεστοστερόνη

Μελέτες έχουν εντοπίσει συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα της βιταμίνης D και της τεστοστερόνης. Ιδιαίτερα σε άνδρες με ανεπάρκεια βιταμίνης D, η αποκατάσταση των επιπέδων της έχει μελετηθεί ως πιθανός παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει θετικά ορισμένες ορμονικές παραμέτρους.

Η τεστοστερόνη αποτελεί βασική ορμόνη για τη σεξουαλική λειτουργία, τη libido, τη μυϊκή μάζα και γενικότερα την ανδρική αναπαραγωγική υγεία.

Ωστόσο, η σχέση βιταμίνης D και τεστοστερόνης δεν σημαίνει ότι η λήψη συμπληρωμάτων από μόνη της αποτελεί θεραπεία για χαμηλή τεστοστερόνη. Η έλλειψη βιταμίνης D είναι ένας μόνο από τους παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την ορμονική κατάσταση.

Τι συμβαίνει με το σπέρμα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πιθανή σχέση της βιταμίνης D με την ποιότητα του σπέρματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η βιταμίνη D φαίνεται να σχετίζεται με παραμέτρους όπως η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Σε μετα-ανάλυση μελετών σε άνδρες με προβλήματα γονιμότητας, η αποκατάσταση της βιταμίνης D συνδέθηκε με μικρή βελτίωση στην κινητικότητα του σπέρματος, περίπου κατά 4,1%-4,9%.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η βιταμίνη D μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει την ανδρική υπογονιμότητα, αλλά αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που μελετάται στο πλαίσιο της συνολικής αναπαραγωγικής υγείας.

Η υπερβολική ζέστη μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα

Η εικόνα έχει όμως και την άλλη πλευρά.

Οι όρχεις βρίσκονται εκτός της κοιλιακής κοιλότητας ακριβώς επειδή η παραγωγή σπέρματος απαιτεί θερμοκρασία χαμηλότερη από εκείνη του υπόλοιπου σώματος.

Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία στην περιοχή και να προκαλέσει ορχική υπερθερμία, η οποία έχει συσχετιστεί με οξειδωτικό στρες και προσωρινή επιδείνωση παραμέτρων του σπέρματος.

Η έντονη ζέστη, επομένως, αποτελεί διαφορετικό ζήτημα από την παραγωγή βιταμίνης D μέσω της ηλιακής ακτινοβολίας.

Και η στυτική λειτουργία

Η ανδρική σεξουαλική λειτουργία συνδέεται στενά με την καλή λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος και την επαρκή αιμάτωση.

Η αφυδάτωση και η θερμική καταπόνηση μπορούν να επηρεάσουν προσωρινά την κυκλοφορία του αίματος και, κατά συνέπεια, τη στυτική λειτουργία.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η σωστή ενυδάτωση και η αποφυγή υπερβολικής έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες είναι σημαντικές κατά τους θερμούς μήνες.

Πόσος ήλιος χρειάζεται;

Η βιταμίνη D παράγεται από το σώμα μέσω της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η πολύωρη παραμονή στον ήλιο είναι καλύτερη.

Στο συγκεκριμένο άρθρο προτείνεται σύντομη και ελεγχόμενη έκθεση, αποφεύγοντας τις ώρες κατά τις οποίες η ηλιακή ακτινοβολία είναι ιδιαίτερα έντονη. Παράλληλα, προτείνεται η αποφυγή υπερθέρμανσης της περιοχής των γεννητικών οργάνων, η επιλογή άνετων ρούχων και η επαρκής κατανάλωση νερού.

Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, άλλωστε, έχει γνωστούς κινδύνους για το δέρμα και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως τρόπος «θεραπείας» χαμηλών επιπέδων βιταμίνης D.

Προσοχή στα συμπληρώματα

Ένα σημαντικό μήνυμα είναι ότι περισσότερη βιταμίνη D δεν σημαίνει απαραίτητα μεγαλύτερο όφελος.

Η λήψη συμπληρωμάτων χωρίς να υπάρχει διαπιστωμένη ανάγκη μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική πρόσληψη. Εάν υπάρχει υποψία ανεπάρκειας βιταμίνης D ή πρόβλημα με την τεστοστερόνη ή τη γονιμότητα, χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος και αξιολόγηση από γιατρό.

Η βιταμίνη D φαίνεται να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της συνολικής ανδρικής υγείας, όμως η ισορροπία είναι το κλειδί: επαρκή επίπεδα βιταμίνης D, σωστή ενυδάτωση, αποφυγή υπερβολικής θερμότητας και ένας συνολικά υγιεινός τρόπος ζωής μπορούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της αναπαραγωγικής και σεξουαλικής υγείας.