ΔΥΠΑ: ΛΕΦΤΑ ΓΙΑ ΓΥΑΛΙΝΟΥΣ ΠΥΡΓΟΥΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ – ΓΙΑ ΑΣΤΕΓΟΥΣ ΚΑΙ ΑΥΤΙΣΜΟ ΟΧΙ

Πώς η ΔΥΠΑ έκοψε 260 εκατ. από ευάλωτους την ίδια ώρα που πλήρωνε 19 εκατ. προκαταβολή για ένα ημιτελές κτίριο

Στις 25 Αυγούστου το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικύρωσε το νέο αναθεωρημένο Παράρτημα του «Ελλάδα 2.0». Η κυβέρνηση το παρουσίασε ως επιτυχή διαπραγμάτευση. Τα επίσημα κείμενα λένε κάτι διαφορετικό: η ΔΥΠΑ έχασε ή μηδένισε κοινωνικά προγράμματα άνω των 260,6 εκατ. ευρώ.

Ανάπηροι, άστεγοι, δικαιούχοι Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, Ρομά, άτομα στο φάσμα του αυτισμού, μακροχρόνια άνεργοι. Αυτοί είναι οι δικαιούχοι των προγραμμάτων που κόπηκαν. Την ίδια ακριβώς περίοδο, από το ίδιο Ταμείο Ανάκαμψης, η ΔΥΠΑ είχε ήδη εκταμιεύσει 19,19 εκατ. ευρώ για την αγορά ενός κτιρίου στη Λεωφόρο Αθηνών 118, μια υπόθεση που βρίσκεται τώρα στα χέρια της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO).

Ο χάρτης του «ψαλιδιού»: 260,6 εκατ. σε περικοπές

Το μεγαλύτερο κομμάτι είναι το πρόγραμμα κοινωνικής επανένταξης δικαιούχων Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (ΕΕΕ) και αστέγων. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε 151,6 εκατ. ευρώ και 10.000 ωφελούμενους. Στις 11 Αυγούστου καταχωρίστηκε η οριστική ανάκληση της ένταξης. Το ευρωπαϊκό ορόσημο των 7.000 δικαιούχων διαγράφηκε εντελώς. Περικοπή: 106 εκατ. ευρώ, πάνω σε προηγούμενη μείωση 45 εκατ.

Ακολουθούν οι ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, όπου ο στόχος των 52.000 ανέργων έπεσε στους 37.600. Δηλαδή 14.400 λιγότεροι άνεργοι θα λάβουν βοήθεια. Περικοπή: 85,7 εκατ. ευρώ.

Δύο έργα κατάρτισης ανακλήθηκαν στις 15 Ιανουαρίου. Η αιτιολογία δεν είναι τεχνικό πρόβλημα ή δικαστική εμπλοκή. Είναι, όπως καταγράφεται, οικειοθελής παραίτηση της ίδιας της ΔΥΠΑ. Περικοπή: 39,2 εκατ. ευρώ.

Η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων ΚΠΑ2 περιορίστηκε από 118 σε 40 κτίρια. Περικοπή: 21,9 εκατ. ευρώ. Η κοινωνική ένταξη Ρομά μηδενίστηκε εντελώς, από 3,77 εκατ. Το πρόγραμμα για άτομα στο φάσμα του αυτισμού συρρικνώθηκε κατά 98%, από 4 εκατ. σε μόλις 67.000 ευρώ. Ο εκσυγχρονισμός των ΕΠΑΣ Μαθητείας έχασε το φυσικό του ορόσημο εντελώς, από 270 εργαστήρια και 33 κτίρια σε μόλις 61 εργαστήρια και 6 κτίρια.

Η δικαιολογία: τρεις διαφορετικές εκδοχές

Η επίσημη αιτιολογία δεν είναι η ίδια για όλα τα προγράμματα. Το ίδιο το κείμενο της Εκτελεστικής Απόφασης του Συμβουλίου (12235/26) δίνει τρεις ξεχωριστές εκδοχές.

Για το Μέτρο 16922, την κοινωνική ένταξη που καλύπτει το ΕΕΕ, τους αστέγους και τους Ρομά, η αιτιολογία που δόθηκε στην Κομισιόν είναι ρητά «χαμηλότερη της αναμενόμενης ζήτηση». Η αλήθεια είναι πιο σκληρή απ’ όσο ακούγεται η φράση. Για να ενταχθεί κάποιος στο πρόγραμμα έπρεπε πρώτα μια επιχείρηση να τον προεπιλέξει και μετά να εγκριθεί η κατάρτιση ή η επιδότηση. Αντί να αλλάξουν αυτόν τον όρο, η διοίκηση προτίμησε να πετάξει ολόκληρο το πρόγραμμα.

Για την ενεργειακή αναβάθμιση των ΚΠΑ2 και τον εκσυγχρονισμό της μαθητείας ΕΠΑΣ, η αιτιολογία είναι διαφορετική: «απρόβλεπτες καθυστερήσεις που σχετίζονται με τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων». Δηλαδή δεν έφταιξε η ζήτηση, έφταιξε η ίδια η διαχείριση των διαγωνισμών.

Για τις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, το επίσημο κείμενο μιλά για τροποποίηση «προκειμένου να εφαρμοστούν καταλληλότερες εναλλακτικές επιλογές που επιτρέπουν τη μείωση του διοικητικού φόρτου», μια τρίτη, πιο ασαφής διατύπωση, που δεν εξηγεί γιατί 14.400 λιγότεροι άνεργοι θα λάβουν βοήθεια.

Για τα 39,2 εκατ. της κατάρτισης δεν υπάρχει καν επίσημη αιτιολογία μέσα σε αυτό το κείμενο. Οι πράξεις ανάκλησης της 15ης Ιανουαρίου μιλούν ρητά για παραίτηση της ΔΥΠΑ από την υλοποίηση. Κανείς μέχρι στιγμής δεν έχει εξηγήσει ποιος πήρε αυτή την απόφαση.

Το κτίριο των 36 εκατομμυρίων

Ενώ τα κονδύλια για τους ευάλωτους εξαφανίζονταν, η αγορά ενός κτιρίου για τη διοίκηση της ΔΥΠΑ προχωρούσε με ταχύτητα. Πρόκειται για ένα εννιαώροφο κτίριο με τέσσερα υπόγεια στη Λεωφόρο Αθηνών 118, στο Ρουφ. Το κτίριο ήταν ημιτελές, ένα «κέλυφος» επί χρόνια. Το είχε αγοράσει το 2019 έναντι περίπου 5 εκατ. ευρώ η Tomwaz Property 2 Μονοπρόσωπη ΑΕ.

Η ΔΥΠΑ συμφώνησε να αγοράσει το κτίριο, να το ανακαινίσει και να το εξοπλίσει έναντι 36.077.000 ευρώ, μέσω διαγωνισμού στον οποίο κατέθεσε προσφορά μόνο η Tomwaz. Η Ομοσπονδία υπαλλήλων ΟΑΕΔ έχει καταγγείλει πως το κόστος διογκώθηκε κατά 13 εκατ. ευρώ σε σχέση με την αρχική εκτίμηση, και έχει προσφύγει κατά της ΔΥΠΑ και του ελληνικού δημοσίου στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Μέχρι σήμερα έχουν εκταμιευθεί στην ιδιοκτήτρια εταιρεία 19.188.500 ευρώ, σε τρεις δόσεις: 3,1 εκατ. τον Αύγουστο του 2025, 14,9 εκατ. λίγες μέρες αργότερα ως εξόφληση του 50% της προκαταβολής, και 1,15 εκατ. τον Ιούνιο του 2026 ως πρώτη πιστοποίηση.

Ποια είναι η Tomwaz

Η Tomwaz Property 2 Μονοπρόσωπη ΑΕ συστάθηκε τον Φεβρουάριο του 2019. Το «μονοπρόσωπη» της επωνυμίας δεν αποκαλύπτει ποιο φυσικό πρόσωπο βρίσκεται πίσω από την εταιρεία: ο μοναδικός μέτοχος κατά τη σύσταση ήταν η κυπριακή Sovony Ltd, μια εταιρεία, όχι άνθρωπος. Τον Ιανουάριο του 2025 οι μετοχές πέρασαν σε άλλη κυπριακή εταιρεία, την KKPLAW Limited, συνδεδεμένη με το ομώνυμο κυπριακό δικηγορικό γραφείο Koushos Korfiotis Papacharalambous. Το Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων της Κύπρου, που θα αποκάλυπτε τον πραγματικό ιδιοκτήτη πίσω από αυτές τις εταιρείες, δεν είναι πλέον προσβάσιμο στο κοινό από το 2023.

Η ίδια η Tomwaz πέρασε από περίοδο αναστολής καταχώρισης στο ΓΕΜΗ, από τις 25 Μαρτίου έως τις 25 Ιουλίου 2023, λόγω απουσίας νόμιμης, ενεργής διοίκησης. Η αναστολή άρθηκε στις 25 Ιουλίου 2023, την ίδια ημέρα που καταχωρίστηκαν η εκλογή νέου Διοικητικού Συμβουλίου και η πιστοποίηση καταβολής του αρχικού εταιρικού κεφαλαίου. Το σημερινό Δ.Σ., με Πρόεδρο και Διευθύνουσα Σύμβουλο τη Δήμητρα Περιστερίδη, συγκροτήθηκε αργότερα, στις 16 Μαΐου 2025, μόλις έντεκα εβδομάδες πριν από την υπογραφή του συμβολαίου με τη ΔΥΠΑ.

Άδειο εργοτάξιο

Η συμβατική προθεσμία για την παράδοση του κτιρίου «με το κλειδί στο χέρι» ήταν η 30ή Ιουνίου 2026. Στις 12 Ιουνίου, αντιπροσωπεία του Πανελλήνιου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ επισκέφθηκε το εργοτάξιο. Δεν βρήκε συνεργεία, δεν βρήκε εργασίες σε εξέλιξη, δεν βρήκε καμία εργοταξιακή δραστηριότητα. Το κτίριο εξακολουθούσε να μοιάζει με ημιτελές κέλυφος.

Στις 7 Απριλίου 2026 είχε κατατεθεί καταγγελία στην ΥΔΟΜ για αυθαίρετες εργασίες που εκτελούνταν χωρίς άδεια από τον Δεκέμβριο του 2025. Η απάντηση ήρθε στις 25 Μαΐου, με την έκδοση της ΕΕΔΜΚ 1950203, μιας άδειας μικρής κλίμακας που αναφέρει ως αντικείμενο τη «νομιμοποίηση τροποποίησης εσωτερικών διαρρυθμίσεων και συνέχιση εκτέλεσης εργασιών». Πρόκειται για ένα εννιαώροφο κτίριο με τέσσερα υπόγεια. Η κανονική διαδικασία θα απαιτούσε πλήρη οικοδομική άδεια αναθεώρησης, όχι άδεια μικρής κλίμακας. Η αρχική άδεια, εξάλλου, χρονολογείται από το 2005, πριν τον ΚΕΝΑΚ, και προέβλεπε στο ισόγειο εμπορικές χρήσεις, όχι γραφεία διοίκησης 600 με 700 ατόμων. Δεν έχει γίνει καμία επικαιροποιημένη μελέτη στατικής επάρκειας ούτε νέα μελέτη πυροπροστασίας.

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ, γνωστός ως ΠΑΝΣΥΠΟ, έχει ήδη στείλει καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τις πολεοδομικές παραβάσεις. Αναμένεται το πόρισμα.

Η προθεσμία της 31ης Αυγούστου

Το άρθρο 20 παράγραφος 5 στοιχείο δ του Κανονισμού 2021/241 της ΕΕ ορίζει πως όλα τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τη λήξη της προθεσμίας. Δεν αναγνωρίζεται μερική επίτευξη. Η προθεσμία αυτή εκπνέει σήμερα, 31 Αυγούστου 2026. Το κτίριο δεν έχει παραδοθεί ολοκληρωμένο.

Η προθεσμία του οροσήμου λήγει σήμερα. Στις 12 Ιουνίου, λιγότερο από τρεις μήνες πριν από τη σημερινή προθεσμία, το εργοτάξιο ήταν άδειο. Δεν υπάρχει ένδειξη ότι κάτι άλλαξε έκτοτε: το κτίριο δεν είναι ολοκληρωμένο. Τα 19,19 εκατ. ευρώ που έχουν ήδη πληρωθεί κινδυνεύουν να χρεωθούν στον κρατικό προϋπολογισμό, με απόφαση ΕΥΣΤΑ και Κομισιόν. Παράλληλα τρέχει η έρευνα της EPPO για τις πολεοδομικές παραβάσεις.

Αν επιβεβαιωθεί παρανομία, τα χρήματα χρεώνονται και επιστρέφονται. Αν η υπόθεση καταλήξει σε ποινική δίωξη από την EPPO, θα μπορούσαν να προστεθούν και ποινικές κυρώσεις σε βάρος συγκεκριμένων προσώπων, ξεχωριστά από την επιστροφή του ποσού.

Δύο σενάρια, ένα αποτέλεσμα: θα πληρώσει ο Έλληνας φορολογούμενος. Την ίδια στιγμή, 7.000 άστεγοι και δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (ΕΕΕ) έμειναν εκτός προγράμματος με φτηνές δικαιολογίες. Άλλα προγράμματα, από τους Ρομά ως τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού, καταργήθηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά.

Η διοικήτρια της ΔΥΠΑ και η αρμόδια υπουργός

Πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν πρόσωπα. Η Γιάννα Χορμόβα, Διοικήτρια της ΔΥΠΑ, φέρει ακέραια την ευθύνη, τόσο για τα κοινωνικά προγράμματα που κόπηκαν όσο και για το κτίριο που πληρώθηκε. Σε αυτήν ανέθεσε το Δ.Σ. της ΔΥΠΑ, με ρητή εξουσιοδότηση στις 20 Μαρτίου 2026, να υπογράψει την τροποποίηση του συμβολαίου αγοράς του κτιρίου της Λεωφόρου Αθηνών με την Tomwaz Property 2.

Πάνω από τη ΔΥΠΑ εποπτεύει η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως. Το ερώτημα γι’ αυτήν δεν είναι τεχνικό, είναι πολιτικό: γνώριζε ότι, την ίδια περίοδο που περικόπτονταν τα κοινωνικά προγράμματα, προχωρούσε η προκαταβολή για το κτίριο, και αν ναι, γιατί δεν παρενέβη;

Ποιος εισηγήθηκε την εγκατάλειψη του στόχου για τους 7.000 αστέγους και δικαιούχους ΕΕΕ. Γιατί δεν απλοποιήθηκε η προϋπόθεση της εργοδοτικής προεπιλογής αντί να καταργηθεί εντελώς το πρόγραμμα. Ποιος υπέγραψε την οικειοθελή παραίτηση από τα 39,2 εκατ. της κατάρτισης. Ποιος αποφάσισε τον πλήρη μηδενισμό της κοινωνικής ένταξης Ρομά. Πώς δικαιολογείται η συρρίκνωση κατά 98% του προγράμματος για άτομα στο φάσμα του αυτισμού. Και αν η EPPO ή η Κομισιόν απορρίψουν τις δαπάνες του κτιρίου, ποιος από τους δύο, η Διοικήτρια που υπέγραψε ή η Υπουργός που εποπτεύει, θα αναλάβει την ευθύνη.

Η Διοικήτρια της ΔΥΠΑ Γιάννα Χορμόβα και η Υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως οφείλουν εξηγήσεις. Οι επιλογές της ΔΥΠΑ πρέπει να απασχολήσουν τη Βουλή.