Λουτρά Ελευθερών: Το ιστορικό θέρετρο που η εγκατάλειψη κατάπιε και η επένδυση που «κοιμάται» εννέα χρόνια

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Ένα από τα σημαντικότερα ιαματικά αποθέματα της Ανατολικής Μακεδονίας, με δυναμική ανάλογη των Λουτρών Πόζαρ, σήμερα μοιάζει με σκηνικό εγκατάλειψης. Λεηλατημένα κτίρια, σκουπίδια, δυσοσμία και μια πολυδιαφημισμένη επένδυση 155 δωματίων που δεκατέσσερα χρόνια μετά το κλείσιμο της λουτρόπολης παραμένει… στα χαρτιά.

Σαράντα πέντε χιλιόμετρα δυτικά της Καβάλας, μόλις 1,5 χιλιόμετρο από τη θάλασσα, τα Λουτρά Ελευθερών θα έπρεπε σήμερα να αποτελούν προορισμό ιαματικού τουρισμού για όλη τη Βόρεια Ελλάδα. Αντ’ αυτού, αποτελούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα εγκατάλειψης δημόσιας περιουσίας στην περιοχή.

Η εικόνα που συναντά κανείς σήμερα στον χώρο δεν διαφέρει πολύ από αυτή άλλων εγκαταλελειμμένων λουτρικών υποδομών της Βόρειας Ελλάδας, όπως στο Σιδηρόκαστρο ή στα Θερμά Νιγρίτας — με τη διαφορά ότι στα Λουτρά Ελευθερών το πρόβλημα φαίνεται ακόμη πιο έντονο. Κτίρια που κάποτε έσφυζαν από ζωή σήμερα φθείρονται ανεξέλεγκτα, εγκαταστάσεις έχουν λεηλατηθεί, ενώ σκουπίδια και φθαρμένα υλικά είναι διάσπαρτα στον χώρο. Σε αρκετά σημεία, μάλιστα, η έντονη δυσοσμία επιτείνει την αίσθηση εγκατάλειψης.

Μια λουτρόπολη με ιστορία αιώνων

Η περιοχή είναι γνωστή για τις ιαματικές πηγές της εδώ και αιώνες, μέσα σε μια κατάφυτη κοιλάδα που διασχίζει ο ποταμός Μαρμαράς, στους πρόποδες του όρους Σύμβολο. Το παλαιότερο σωζόμενο κτίσμα είναι ένα οθωμανικό λουτρό των τελών του 18ου αιώνα, ωστόσο η οργανωμένη λουτρόπολη πήρε τη μορφή που της αναγνωρίζουμε σήμερα κατά την περίοδο 1908–1910, όταν ο καπνέμπορος Ζάχος Α. Ζάχου ανέλαβε από το Οθωμανικό Δημόσιο την εκμετάλλευση των πηγών.

Στον αδελφό του, τον σπουδαίο αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχο, αποδίδονται εμβληματικά κτίρια του συγκροτήματος, όπως τα ξενοδοχεία «Αμφίπολις» και «Παγγαίο». Η λουτρόπολη εξελίχθηκε σταδιακά σε έναν μικρό, αυτόνομο οικισμό, φτάνοντας να αριθμεί 31 κτίρια διαφορετικών εποχών — ένα σύνολο με σαφή αρχιτεκτονική και ιστορική αξία.

Το ιαματικό νερό, με θερμοκρασία περίπου 41°C, είναι πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία και θεωρείται παραδοσιακά κατάλληλο για παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, ρευματικές και αρθριτικές παθήσεις, καθώς και ορισμένες δερματοπάθειες. Παρά την εγκατάλειψη του συγκροτήματος, το θερμό νερό συνεχίζει να αναβλύζει αδιάκοπα — μια λεπτομέρεια που καθιστά την αδράνεια της επένδυσης ακόμη πιο παράδοξη.

Από τον ΕΟΤ στη Νομαρχία και το «λουκέτο» του 2012

Για δεκαετίες, τα Λουτρά Ελευθερών λειτουργούσαν υπό τον ΕΟΤ. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 πέρασαν στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Καβάλας και στη συνέχεια στην αναπτυξιακή της εταιρεία, με στόχο τον εκσυγχρονισμό τους.

Η μεγάλη τομή ήρθε το 2012, όταν η λουτρόπολη σταμάτησε να λειτουργεί και προκηρύχθηκε η πρώτη μακροχρόνια εκμίσθωση σε ιδιώτη επενδυτή. Αντί, όμως, να ξεκινήσει μια νέα εποχή, ακολούθησαν χρόνια εγκατάλειψης και φθοράς. Η πρώτη επενδυτική προσπάθεια δεν καρποφόρησε, ενώ το 2016 πυρκαγιά προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο ιστορικό ξενοδοχείο «Παγγαίο».

Το «πεντάστερο όνειρο» της KNC και η αδειοδοτική «γρίφος»

Τον Αύγουστο του 2017, η εικόνα φάνηκε να αλλάζει. Υπογράφηκε σύμβαση με την KNC Α.Ε., οικογενειακή επιχείρηση της Δράμας που είχε ιδρύσει ο πρώην δήμαρχος Δράμας Κυριάκος Χαρακίδης. Την επένδυση ανέλαβε ο γιος του, Νίκος Χαρακίδης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, με τη συμμετοχή και της αδελφής του, Κυριακής Χαρακίδου. Η έκταση των περίπου 785 στρεμμάτων εκμισθώθηκε για 35 χρόνια, με δικαίωμα παράτασης για ακόμη 35.

Το 2019 παρουσιάστηκε το φιλόδοξο σχέδιο «Elefthere Seaside Luxury Thermal Spa Resort»: ένα πεντάστερο συγκρότημα 155 δωματίων, με βίλες, σουίτες, υδροθεραπευτήριο και εγκαταστάσεις spa και ιαματικού τουρισμού. Η πρώτη φάση αναμενόταν να ολοκληρωθεί έως το 2021.

Τα έργα, όμως, δεν ξεκίνησαν ποτέ.

Η επένδυση «κόλλησε» σε μια μακρά διαδικασία αδειοδοτήσεων, με βασικό εμπόδιο τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Το 2021, παρότι είχε ήδη εγκριθεί επιδότηση περίπου 2,6 εκατ. ευρώ, η ΜΠΕ παρέμενε εκκρεμής, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ξεκινήσει το κατασκευαστικό σκέλος του έργου.

Το 2022 κατατέθηκε νέος φάκελος περιβαλλοντικής αδειοδότησης, αυτή τη φορά από την εταιρεία ELEFTHERE RESORT ΜΟΝ. ΙΚΕ, με το σχέδιο να έχει τροποποιηθεί σε τουριστική μονάδα 154 κλινών, τεσσάρων αστέρων, με glamping και Μονάδα Ιαματικής Θεραπείας. Ο έλεγχος, ωστόσο, από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Τουρισμού εντόπισε ελλείψεις και ζητήθηκαν συμπληρωματικά στοιχεία. Νέα ειδοποίηση στάλθηκε τον Φεβρουάριο του 2024, χωρίς, σύμφωνα με επίσημη απάντηση του Υπουργείου, να έχει κατατεθεί ο απαιτούμενος φάκελος έως τότε.

Ο ίδιος ο επενδυτής, από την πλευρά του, είχε αποδώσει ήδη από το 2022 μεγάλο μέρος των καθυστερήσεων στη γραφειοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η ΜΠΕ παρέμεινε επί μήνες αναξιοποίητη στο Υπουργείο Τουρισμού πριν επιστραφεί με παρατηρήσεις, ζητώντας παράλληλα τη συνδρομή της Περιφέρειας.

Απλήρωτα μισθώματα και ο δρόμος προς τη διαιτησία

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στις αδειοδοτήσεις. Από το 2023 άρχισαν να καταγράφονται δυσκολίες και στην καταβολή των μισθωμάτων. Ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Αλέξανδρος Ιωσηφίδης, έχει αναφέρει ότι το πρόβλημα στις πληρωμές εμφανίστηκε ήδη από το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 ο περιφερειακός σύμβουλος Κώστας Κατσιμίγας έκανε λόγο για μισθώματα που παραμένουν απλήρωτα για πάνω από τρία χρόνια.

Η σχέση ανάμεσα στην Περιφέρεια και τον επενδυτή έφτασε τελικά σε αδιέξοδο, καταλήγοντας στη διαιτησία. Η Περιφέρεια ΑΜΘ υποστηρίζει ότι δεν έχουν τηρηθεί συμβατικές υποχρεώσεις, ενώ η πλευρά Χαρακίδη έχει διατυπώσει τις δικές της αντιρρήσεις. Η υπόθεση εξετάζεται πλέον από τρεις διαιτητές, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.

Ο περιφερειάρχης Χριστόδουλος Τοψίδης έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο έξωσης του σημερινού επενδυτή, αν δεν βρεθεί λύση. Παράλληλα, εξετάζεται ως εναλλακτική λύση η ανάληψη της αξιοποίησης των Λουτρών από τον Αναπτυξιακό Οργανισμό της Περιφέρειας, με στόχο, σε δεύτερο χρόνο, την αναζήτηση νέου επενδυτή.

Εννέα χρόνια μετά, η επένδυση παραμένει στα χαρτιά

Σχεδόν εννέα χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης του 2017, και δεκατέσσερα χρόνια μετά το οριστικό κλείσιμο της λουτρόπολης, το εγχείρημα που είχε παρουσιαστεί ως η μεγάλη ευκαιρία ανάπτυξης για την περιοχή παραμένει ανολοκλήρωτο. Οι φιλόδοξες εξαγγελίες για ένα σύγχρονο θέρετρο ιαματικού τουρισμού έχουν δώσει τη θέση τους σε εκκρεμείς αδειοδοτήσεις, απλήρωτα μισθώματα και μια νομική διαμάχη που εκκρεμεί ενώπιον διαιτητικού οργάνου.

Και όσο οι δύο πλευρές αναζητούν λύση μέσα από νομικές διαδικασίες, στα Λουτρά Ελευθερών ο χρόνος συνεχίζει να μετρά αντίστροφα: τα κτίρια φθείρονται, οι εγκαταστάσεις λεηλατούνται, και η εικόνα εγκατάλειψης γίνεται ολοένα και πιο έντονη — σε έναν τόπο που θα μπορούσε, υπό άλλες συνθήκες, να αποτελεί σημείο αναφοράς για τον ιαματικό τουρισμό ολόκληρης της Βόρειας Ελλάδας.