Ο «ΔΙΚΕΡΑΤΟΣ» ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ: ΠΩΣ Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΓΙΝΕ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΓΙΑ ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΥΣ

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Ένας Μακεδόνας βασιλιάς, θεοσεβούμενος ηγέτης και… σχεδόν προφήτης. Η ιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπως τη γνωρίζει η Δύση, δεν έχει καμία σχέση με το πρόσωπο που λατρεύει το Ισλάμ κάτω από το όνομα Δουλ-Καρανέιν. Μια αφήγηση γεμάτη δικαιοσύνη, τεράστιες κατασκευές και μια προφητεία για το τέλος του κόσμου, κρυμμένη μέσα στις σελίδες του Κορανίου.

Στη δυτική ιστορία είναι ο στρατηλάτης που κατέκτησε τον κόσμο μέχρι τις Ινδίες. Στην ισλαμική παράδοση, όμως, ο Μέγας Αλέξανδρος αποκτά μια εντελώς διαφορετική διάσταση: γίνεται ο Ισκάνταρ, ή αλλιώς Δουλ-Καρανέιν —«ο Δικέρατος»— μια μορφή που εκατοντάδες εκατομμύρια μουσουλμάνοι σε όλο τον κόσμο συνδέουν με το Κοράνι και την ίδια την Ημέρα της Κρίσης.

Ποιος είναι πραγματικά ο Δουλ-Καρανέιν

Η ταυτότητα του Δουλ-Καρανέιν παραμένει, μέχρι σήμερα, αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα σε λόγιους και θεολόγους. Ωστόσο, η κυρίαρχη παράδοση στον ισλαμικό κόσμο τον ταυτίζει με το πρόσωπο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, συνδυάζοντας στοιχεία εξουσίας, δικαιοσύνης αλλά και εσχατολογίας —δηλαδή προφητειών για το τέλος των καιρών.

Η σύνδεση αυτή δεν είναι τυχαία. Πηγάζει από ιστορικές και πολιτιστικές αναγνώσεις που ταξίδεψαν μέσα στους αιώνες: ο Αλέξανδρος απεικονιζόταν συχνά με περικεφαλαία που έφερε κέρατα, μια εικόνα που φαίνεται πως γέννησε και τον τίτλο «Δικέρατος».

Οι ιστορικοί που «βάφτισαν» τον Αλέξανδρο ισλαμική φιγούρα

Ο Πέρσης ιστορικός Αλ-Ταμπαρί, στο μνημειώδες έργο του «Ιστορία των Προφητών και των Βασιλέων», ήταν από τους πρώτους που ταύτισαν ξεκάθαρα τον Δουλ-Καρανέιν με τον Μέγα Αλέξανδρο. Στην αφήγησή του ενσωμάτωσε θρυλικά στοιχεία από το λεγόμενο «Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου», μια συλλογή θρύλων που τον παρουσίαζε ως ηρωική, σχεδόν υπερφυσική μορφή με θεϊκές συνδέσεις. Η ματιά του Αλ-Ταμπαρί δεν διαμορφώθηκε στο κενό, αλλά επηρεάστηκε καθοριστικά από παλαιότερες συριακές και ελληνικές παραδόσεις που κυκλοφορούσαν ευρέως την εποχή εκείνη.

Στον ίδιο δρόμο κινήθηκε και ο Άραβας ιστορικός και γεωγράφος Αλ-Μασούντι. Στο έργο του «Τα Χρυσά Λιβάδια» περιέγραψε τον Αλέξανδρο ως έναν μεγάλο ηγεμόνα που ταξίδεψε σε όλα τα πέρατα της γης και κατασκεύασε το θρυλικό φράγμα ενάντια στον Γωγ και τον Μαγώγ, εντοπίζοντας εντυπωσιακές ομοιότητες ανάμεσα στη ζωή του Μακεδόνα βασιλιά και στην κορανική αφήγηση.

Από βασιλιάς… σε προφήτη

Το Κοράνι δεν αφηγείται απλώς ένα κομμάτι από τη ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου· τον εντάσσει σε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο. Πολλοί μουσουλμάνοι θεωρούν τον Δουλ-Καρανέιν προφήτη, ένα πρόσωπο στο οποίο ο Θεός χάρισε εξουσία πάνω στη γη, επιτρέποντάς του να χτίσει τη δική του αυτοκρατορία και να αντιμετωπίσει τα διεφθαρμένα έθνη της εποχής του.

Ο Δουλ-Καρανέιν παρουσιάζεται ως δίκαιος και ισχυρός ηγέτης, στον οποίο δόθηκαν τεράστια δύναμη και πόροι υπό θεϊκή καθοδήγηση. Διέσχισε τη γη αποκαθιστώντας τη δικαιοσύνη, κρίνοντας κάθε λαό ανάλογα με τις πράξεις του — μια αφήγηση που θέλει να δείξει την ισορροπία ανάμεσα στη δύναμη και στην ευθύνη που τη συνοδεύει.

Το ταξίδι στη δύση και η δοκιμασία της δικαιοσύνης

Μία από τις πιο εντυπωσιακές στιγμές της ιστορίας του είναι το ταξίδι του προς τη δύση, εκεί όπου, σύμφωνα με την αφήγηση, είδε τον ήλιο να δύει «σε μια πηγή από σκοτεινά, λασπώδη ή θερμά νερά». Εκεί βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν λαό και του δόθηκε η εξουσία να αποφασίσει για την τύχη του.

Ο Δουλ-Καρανέιν επέλεξε τον δρόμο της δικαιοσύνης: τιμώρησε τους άδικους και επιβράβευσε όσους έπρατταν το σωστό, σε μια σκηνή που λειτουργεί σχεδόν σαν ηθικό μάθημα μέσα στην ίδια την ιστορία — υπενθυμίζοντας τον ρόλο του ως θεοσεβούμενου και δίκαιου ηγέτη.

Το φράγμα που κρατά αλυσοδεμένο το χάος

Η πιο γνωστή, όμως, στιγμή της ιστορίας του έρχεται όταν ο Δουλ-Καρανέιν φτάνει σε μια περιοχή ανάμεσα σε δύο βουνά. Εκεί συναντά έναν λαό που μιλά μια εντελώς άγνωστη γλώσσα και του ζητά βοήθεια. Το αίτημά τους; Να τους προστατεύσει από τον Γωγ και τον Μαγώγ (Γιατζούζ και Ματζούζ), δύο καταστροφικές δυνάμεις που σπέρνουν το χάος στη γη.

Ο Δουλ-Καρανέιν δέχεται να βοηθήσει, αλλά αρνείται κάθε αμοιβή. Το μόνο που ζητά είναι η συνδρομή τους για να χτίσει ένα τεράστιο φράγμα ικανό να κρατήσει τον Γωγ και τον Μαγώγ μακριά, μια για πάντα. Με σίδηρο και λιωμένο χαλκό, υψώνει μια κατασκευή τόσο ισχυρή ώστε οι εχθροί δεν μπορούν ούτε να την αναρριχηθούν ούτε να τη διαπεράσουν.

Μια προειδοποίηση για το τέλος του κόσμου

Ο ίδιος ο Δουλ-Καρανέιν αποδίδει την επιτυχία αυτού του κολοσσιαίου έργου αποκλειστικά στη θεϊκή ευσπλαχνία. Ταυτόχρονα, όμως, αφήνει μια σκοτεινή προειδοποίηση: το φράγμα δεν θα αντέξει για πάντα. Θα καταρρεύσει όταν έρθει η θεϊκή ώρα —μια στιγμή που πολλοί μουσουλμάνοι λόγιοι συνδέουν άμεσα με τα σημάδια της συντέλειας του κόσμου.

Ο Γωγ και ο Μαγώγ, πρόσωπα που εμφανίζονται και στην ιουδαϊκή και στη χριστιανική εσχατολογία, συμβολίζουν τη διαφθορά, το χάος και την καταστροφή. Στην ισλαμική παράδοση, η τελική τους εμφάνιση στη γη συνδέεται στενά με την ίδια την Ημέρα της Κρίσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Κοράνι παρουσιάζει τον Δουλ-Καρανέιν ως τον προστάτη της ανθρωπότητας απέναντι σε αυτές τις καταστροφικές δυνάμεις, αναδεικνύοντας τον ρόλο του ως θεματοφύλακα της τάξης και της δικαιοσύνης μέχρι το τέλος των καιρών.