Γιατί μεγαλώνουν οι κόρες των ματιών όταν ξαφνιαζόμαστε – Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Η διαστολή της κόρης δεν συνδέεται μόνο με το φως – Οι επιστήμονες εξηγούν τι συμβαίνει στον εγκέφαλο τη στιγμή της έκπληξης

Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι οι κόρες των ματιών μεγαλώνουν όταν ξαφνιάζεστε; Η αντίδραση αυτή δεν είναι τυχαία και, σύμφωνα με νέα επιστημονικά ευρήματα, μπορεί να συνδέεται με έναν σημαντικό μηχανισμό του εγκεφάλου.

Μια νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Brown, στην οποία συμμετείχαν 63 ενήλικες, εξέτασε τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με κάτι απρόσμενο. Οι συμμετέχοντες έπρεπε να προβλέπουν ποια χρώματα θα εμφανίζονταν σε μια οθόνη και στη συνέχεια να προσαρμόζουν τις προβλέψεις τους ανάλογα με όσα έβλεπαν.

Όταν εμφανιζόταν ένα αποτέλεσμα που έδειχνε ότι η κατάσταση είχε αλλάξει πραγματικά και δεν επρόκειτο απλώς για μια τυχαία εξαίρεση, οι κόρες των ματιών τους διαστέλλονταν περισσότερο.

Την ίδια στιγμή, οι καταγραφές από το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα έδειξαν αυξημένη δραστηριότητα σε μια εγκεφαλική απόκριση που ονομάζεται P3a.

Ο εγκέφαλος κάνει μια «επανεκκίνηση»

Οι ερευνητές θεωρούν ότι η αντίδραση αυτή μπορεί να αποτελεί μέρος ενός μηχανισμού με τον οποίο ο εγκέφαλος αναγνωρίζει ότι οι προηγούμενες προσδοκίες του δεν ανταποκρίνονται πλέον στην πραγματικότητα.

Κεντρικό ρόλο φαίνεται να έχει ο υπομέλανας τόπος (locus coeruleus), μια μικρή περιοχή του εγκεφαλικού στελέχους που συνδέεται με την παραγωγή και τη δράση της νορεπινεφρίνης.

Η συγκεκριμένη χημική ουσία σχετίζεται με την εγρήγορση, την προσοχή και την προσαρμογή σε νέα ερεθίσματα.

Με απλά λόγια, όταν κάτι μας ξαφνιάζει έντονα, ο εγκέφαλος μπορεί να αντιλαμβάνεται ότι το προηγούμενο «μοντέλο» που είχε για την κατάσταση δεν είναι πλέον αρκετό. Έτσι, μειώνει προσωρινά την επιρροή των παλιών προσδοκιών και γίνεται πιο δεκτικός στις νέες πληροφορίες.

Η διαστολή των κορών των ματιών θεωρείται ένας εξωτερικός δείκτης αυτής της διαδικασίας.

Δεν είναι μόνο η έκπληξη που μεγαλώνει τις κόρες

Η διαστολή των κορών δεν αποτελεί αποκλειστική ένδειξη έκπληξης.

Το μέγεθος της κόρης επηρεάζεται φυσιολογικά από τον φωτισμό, αλλά και από την ένταση των συναισθημάτων, το άγχος, τον ενθουσιασμό, τον πόνο και ορισμένα φάρμακα.

Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν μέτρησε άμεσα την απελευθέρωση νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο. Η δραστηριότητα του εγκεφάλου και η διαστολή των κορών χρησιμοποιήθηκαν ως έμμεσες ενδείξεις της σχετικής νευρολογικής διαδικασίας.

Επομένως, μια διασταλμένη κόρη δεν μπορεί από μόνη της να αποκαλύψει τι σκέφτεται ή αισθάνεται κάποιος.

Τι σημαίνει η ανακάλυψη

Το ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης είναι ότι η διαστολή των κορών μπορεί να συνδέεται όχι απλώς με μια στιγμιαία αντίδραση στην έκπληξη, αλλά με την προσπάθεια του εγκεφάλου να προσαρμοστεί σε μια αλλαγή.

Όταν κάτι απρόσμενο συμβαίνει, ο εγκέφαλος φαίνεται να μπορεί να «χαλαρώνει» την εξάρτησή του από προηγούμενες προσδοκίες και να επεξεργάζεται αποτελεσματικότερα τις νέες πληροφορίες.

Με αυτόν τον τρόπο, η έκπληξη μπορεί να λειτουργεί ως ένα είδος σήματος που βοηθά τον εγκέφαλο να αναθεωρήσει όσα θεωρούσε δεδομένα και να μάθει από την καινούργια κατάσταση.