Πώς το γιγαντιαίο project των 50 δισ. δολαρίων του Μπιν Σαλμάν βρέθηκε σε αδιέξοδο

Περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν για τη μετατροπή μιας αχανούς έκτασης στη σαουδαραβική έρημο σε μια φουτουριστική πόλη. Σήμερα, όμως, το εμβληματικό όραμα της Neom που εμπνεύστηκε ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν βρίσκεται σε αδιέξοδο. Το Ριάντ δεν διαθέτει πλέον κεφάλαια για την επιτάχυνση των έργων, αλλά για την αποζημίωση και τον τερματισμό συμβάσεων, καθώς οι εξωπραγματικές φιλοδοξίες συγκρούστηκαν με τα οικονομικά και κατασκευαστικά όρια.

Το «πάγωμα» του The Line

Στην καρδιά του εγχειρήματος βρισκόταν το The Line, ένας γραμμικός οικισμός από δύο παράλληλους ουρανοξύστες ύψους 500 μέτρων και μήκους 170 χιλιομέτρων. Παρά τις εξαγγελίες για μια πόλη χωρίς αυτοκίνητα, βασισμένη στην τεχνητή νοημοσύνη, η κατασκευαστική πραγματικότητα υπήρξε αμείλικτη:

• Αδράνεια εργασιών: Παρά τις γιγαντιαίες εκσκαφές, οι κατασκευές σταμάτησαν σχεδόν ολοκληρωτικά.

• Εγκατάλειψη: Μια τεράστια τάφρος 140 χιλιομέτρων γεμίζει σταδιακά με άμμο, ενώ οι εργατικοί οικισμοί θυμίζουν «πόλεις-φαντάσματα».

• Εξασφαλιστικό αδιέξοδο: Το συνολικό κόστος της Neom έως το 2080 υπολογίστηκε στα 8,8 τρισεκατομμύρια δολάρια —ποσό 25 φορές μεγαλύτερο από τον ετήσιο προϋπολογισμό της χώρας— ενώ αποκαλύφθηκαν και ενδείξεις χειραγώγησης των οικονομικών στοιχείων από διοικητικά στελέχη.

Ακυρώσεις σε Trojena και Sindalah

Η δημοσιονομική υποχώρηση επεκτάθηκε και σε άλλα επιμέρους έργα της Neom:

• Trojena (Ορεινό Θέρετρο $38 δισ.): Ακυρώθηκαν σημαντικές συμβάσεις, όπως το συμβόλαιο 5 δισ. δολαρίων με την ιταλική Webuild για την κατασκευή τεχνητής λίμνης και φράγματος, αφήνοντας ημιτελείς κατασκευές στα βουνά.

• Sindalah (Πολυτελές Νησιωτικό Resort): Παρά τα λαμπερά εγκαίνια στα τέλη του 2024 με διεθνείς σταρ, το project των 4 δισ. δολαρίων μπήκε στον πάγο λόγω σοβαρών κακοτεχνιών που απαιτούσαν εκατοντάδες εκατομμύρια για αποκατάσταση.

Δημοσιονομική Πίεση και Νέες Προτεραιότητες

Η αλλαγή στρατηγικής επιφέρει τεράστιο οικονομικό κόστος, καθώς η κυβέρνηση καλείται να πληρώσει ρήτρες πρόωρου τερματισμού. Το κρατικό επενδυτικό ταμείο (PIF) έχει ήδη περιορίσει τις δαπάνες του. Ο υπουργός Οικονομικών, Μοχάμεντ αλ Τζαντάαν, ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση δεν διστάζει να τροποποιήσει ή να ακυρώσει μη βιώσιμα έργα.

Παρά το πλήγμα στη Neom, η Σαουδική Αραβία δεν εγκαταλείπει τη συνολική οικονομική της μετάβαση:

• Μη πετρελαϊκός τομέας: Αντιπροσωπεύει πλέον πάνω από το μισό ΑΕΠ, με σημαντική ανάπτυξη στον εγχώριο τουρισμό, την ψυχαγωγία και την ένταξη των γυναικών στην εργασία.

• Διεθνείς Διοργανώσεις: Το ενδιαφέρον και οι πόροι μετατοπίζονται αναγκαστικά στην προετοιμασία της Expo 2030 και του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου 2034.

Το φουτουριστικό όραμα που σχεδιάστηκε για να ανταγωνιστεί το Ντουμπάι και το Άμπου Ντάμπι συρρικνώθηκε δραματικά. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Neom θα ολοκληρωθεί όπως σχεδιάστηκε, αλλά πόσο μέρος από τα δεκάδες δισεκατομμύρια που θαφτήκαν στην έρημο θα μπορέσει να αξιοποιηθεί με οικονομικά βιώσιμο τρόπο.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Smartphone στα 30.000 Πόδια: Τι Συμβαίνει Πραγματικά Όταν Ξεχνάτε το Airplane Mode;