ΚΟΛΩΝΟΣ: ΠΟΙΟΣ ΑΛΛΑΞΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ; ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ «ΚΑΙΝΕ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΜΙΧΟΥ

Η υπόθεση της 12χρονης στον Κολωνό δεν μπορεί να κλείσει με μερικές γραμμές μιας δικαστικής απόφασης και μετά να περάσει στη λήθη. Μιλάμε για ένα παιδί που βρέθηκε στο επίκεντρο μιας εφιαλτικής υπόθεσης σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης. Γι’ αυτό η κοινωνία έχει δικαίωμα να γνωρίζει τι ακριβώς συνέβη, τι προέβλεπε ο νόμος, ποια ήταν η νομοθετική μεταβολή και εάν αυτή είχε οποιαδήποτε πρακτική επίδραση στη συγκεκριμένη δικαστική κρίση.

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα κάτι, για να μη δημιουργούνται λάθος εντυπώσεις. Ο Ηλίας Μίχος δεν αθωώθηκε για την υπόθεση του Κολωνού. Καταδικάστηκε για βιασμό, μαστροπεία, διακεκριμένη κατάχρηση ανηλίκου και πορνογραφία ανηλίκου, ενώ του επιβλήθηκε ισόβια κάθειρξη μαζί με επιπλέον πολυετή ποινή. Υπάρχει όμως ένα σημείο της απόφασης που προκαλεί εύλογα και πολύ σοβαρά ερωτήματα: αθωώθηκε για το αυτοτελές αδίκημα της εμπορίας ανθρώπων του άρθρου 323Α Ποινικού Κώδικα, στην ειδικότερη εκδοχή που αφορά ανήλικο θύμα.

Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα. Πώς γίνεται να υπάρχει καταδίκη για βιασμό και μαστροπεία ανηλίκου, αλλά όχι για εμπορία ανθρώπων; Νομικά πρόκειται για διαφορετικά αδικήματα και απαιτούνται διαφορετικά στοιχεία για να στοιχειοθετηθούν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ερώτημα εξαφανίζεται. Αντίθετα, γίνεται ακόμη μεγαλύτερο: τι ακριβώς έλειψε από την υπόθεση ώστε το δικαστήριο να κρίνει ότι δεν στοιχειοθετείται η εμπορία ανθρώπων;

Η αλλαγή στο άρθρο 323Α και τα ερωτήματα που προκύπτουν

Κάπου εδώ εμφανίζεται μια ακόμη κρίσιμη παράμετρος. Το άρθρο 323Α, που αφορά την εμπορία ανθρώπων, είχε πράγματι τροποποιηθεί. Με τον Ν. 4855/2021 και συγκεκριμένα με το άρθρο 69 τροποποιήθηκαν οι παράγραφοι 1, 2 και 3 του συγκεκριμένου άρθρου. Αυτό είναι γεγονός και υπάρχει στο ΦΕΚ. Προσοχή όμως, γιατί εδώ χρειάζονται στοιχεία και όχι κραυγές. Η συγκεκριμένη αλλαγή έγινε τον Νοέμβριο του 2021, περίπου έναν χρόνο πριν αποκαλυφθεί δημόσια η υπόθεση του Κολωνού.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πολιτική και νομική συζήτηση τελείωσε. Το αντίθετο. Γιατί άλλαξε το άρθρο 323Α; Ποιος εισηγήθηκε την αλλαγή; Ποια ακριβώς ήταν η αιτιολογία; Τι προέβλεπε ο νόμος πριν και τι προέβλεπε μετά; Η νέα διατύπωση έκανε αυστηρότερο ή ευνοϊκότερο το πλαίσιο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις; Ποια ήταν η πρακτική σημασία της αλλαγής ως προς τα στοιχεία που πρέπει να αποδειχθούν;

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι απλώς ότι υπήρξε τροποποίηση, αλλά ποια στοιχεία του αδικήματος απαιτούνταν πριν και μετά την αλλαγή, ιδίως ως προς τα μέσα τέλεσης, τον σκοπό εκμετάλλευσης και την απόδειξη της στρατολόγησης, μεταφοράς, κατακράτησης, παράδοσης ή παραλαβής του θύματος. Αυτά είναι απολύτως θεμιτά ερωτήματα και κάποιος πρέπει να τα απαντήσει με καθαρό τρόπο.

Η εισαγγελική πρόταση και η τελική κρίση του δικαστηρίου

Υπάρχει όμως και η εισαγγελική πρόταση, η οποία είχε προκαλέσει πραγματική θύελλα. Σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν τότε από δημοσιεύματα, η εισαγγελέας είχε προτείνει την απαλλαγή του Μίχου λόγω αμφιβολιών ακόμη και από την κατηγορία του βιασμού. Το δικαστήριο δεν ακολούθησε την πρόταση και τελικά τον έκρινε ένοχο για βιασμό.

Νομικά αυτό μπορεί να συμβεί, καθώς η εισαγγελική πρόταση δεν δεσμεύει τους δικαστές και τους ενόρκους. Κοινωνικά όμως δημιουργείται ένα τεράστιο ερώτημα: πώς αξιολογήθηκαν τόσο διαφορετικά τα ίδια αποδεικτικά στοιχεία; Και πώς εξηγείται στον απλό πολίτη ότι από τη μία πλευρά υπήρξε πρόταση απαλλαγής λόγω αμφιβολιών για τον βιασμό, ενώ από την άλλη το δικαστήριο κατέληξε σε καταδίκη για ένα από τα βαρύτερα αδικήματα;

Το κρίσιμο κενό: γιατί δεν στοιχειοθετήθηκε η εμπορία ανθρώπων;

Χωρίς το πλήρες σκεπτικό της απόφασης, δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ποιο ακριβώς στοιχείο του άρθρου 323Α κρίθηκε ότι δεν αποδείχθηκε. Γι’ αυτό και το ζήτημα πρέπει να τεθεί με ακρίβεια: όχι ως βέβαιη καταγγελία περί φωτογραφικής αλλαγής, αλλά ως ανάγκη δημόσιας, θεσμικής και νομικής εξήγησης για το πώς ένας κατηγορούμενος καταδικάζεται για βαρύτατα αδικήματα σε βάρος ανηλίκου, αλλά απαλλάσσεται από την κατηγορία της εμπορίας ανθρώπων.

Και δεν είναι το μοναδικό ερώτημα. Ποιο συγκεκριμένο στοιχείο του άρθρου 323Α κρίθηκε ότι δεν αποδείχθηκε; Ποια ήταν η πραγματική επίπτωση της νομοθετικής αλλαγής του 2021; Επηρέασε ή όχι το εφαρμοζόμενο νομικό πλαίσιο τη συγκεκριμένη υπόθεση; Και εάν ένας κατηγορούμενος μπορεί να καταδικάζεται για μαστροπεία ανηλίκου αλλά να αθωώνεται για trafficking, θεωρεί το υπουργείο Δικαιοσύνης ότι το σημερινό νομοθετικό πλαίσιο προστατεύει επαρκώς τα παιδιά;

Αυτά δεν είναι θεωρίες συνωμοσίας. Είναι ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις. Και όταν μιλάμε για μια από τις πιο βαριές υποθέσεις σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκου που συγκλόνισαν την Ελλάδα, κανείς δεν μπορεί να ζητά από την κοινωνία απλώς να γυρίσει σελίδα.

Δεν κατηγορούμε κανέναν ότι άλλαξε φωτογραφικά τον νόμο για συγκεκριμένο πρόσωπο, γιατί μέχρι στιγμής δεν υπάρχει στοιχείο που να το αποδεικνύει. Υπάρχει όμως ένας νόμος που άλλαξε. Υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία. Υπάρχει συγκεκριμένο ΦΕΚ. Υπάρχει μια εισαγγελική πρόταση που, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ζητούσε απαλλαγή λόγω αμφιβολιών για τον βιασμό. Και υπάρχει ένα δικαστήριο που έκρινε διαφορετικά και καταδίκασε τον Μίχο.

Υπάρχει τελικά μια απόφαση που λέει κάτι που για τον απλό πολίτη ακούγεται τουλάχιστον δύσκολο να κατανοηθεί: ένοχος για βιασμό και μαστροπεία ανηλίκου, αλλά όχι ένοχος για εμπορία ανθρώπων.

Γι’ αυτό κάποιος πρέπει να βάλει πάνω στο τραπέζι τον παλιό νόμο, τον νέο νόμο, την αιτιολογική έκθεση και το ακριβές σκεπτικό της δικαστικής κρίσης. Χωρίς υπεκφυγές και χωρίς πολιτικές κορώνες. Γιατί εδώ δεν μιλάμε για μια απλή νομική λεπτομέρεια, αλλά για ένα παιδί και η κοινωνία έχει κάθε δικαίωμα να απαιτεί μια καθαρή απάντηση.

Τι ακριβώς άλλαξε στον νόμο, γιατί άλλαξε και γιατί στην υπόθεση του Κολωνού δεν στοιχειοθετήθηκε η εμπορία ανθρώπων;

ΥΠΟΘΕΣΗ ΚΟΛΩΝΟΥ: Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΟΙ ΣΚΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΑΠΑΝΤΗΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Ένοπλη ληστεία σε εταιρεία στη Ριτσώνα Ευβοίας