Διαθήκες: Όλες οι αλλαγές από τον Σεπτέμβριο – Τι αλλάζει για κληρονόμους, συζύγους και συντρόφους

Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο τίθενται σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβριο του 2026, επηρεάζοντας τη σύνταξη διαθηκών, την εξ αδιαθέτου διαδοχή, τη νόμιμη μοίρα, αλλά και την ευθύνη των κληρονόμων για χρέη.

Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν τόσο όσους επιθυμούν να ρυθμίσουν την περιουσία τους μέσω διαθήκης όσο και όσους καλούνται να διαχειριστούν μια κληρονομιά.

Τι αλλάζει στις διαθήκες

Με το νέο πλαίσιο απλοποιείται η διαδικασία της δημόσιας διαθήκης, ενώ για τη μυστική διαθήκη προβλέπεται πλέον η παρουσία δύο μαρτύρων.

Παράλληλα, εισάγεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, ενώ οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να αναγνωρίζονται, αλλά υπό αυστηρότερους ελέγχους.

Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η δυνατότητα σύνταξης διαθήκης από άτομα που έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους.

Παράλληλα, τίθενται περιορισμοί στις διαθήκες υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας ή άλλων ιδρυμάτων περίθαλψης όπου νοσηλευόταν ο διαθέτης.

Μεγαλύτερα δικαιώματα για συζύγους και συντρόφους

Αλλάζουν και οι κανόνες της εξ αδιαθέτου διαδοχής, δηλαδή της κληρονομικής διαδοχής όταν δεν υπάρχει διαθήκη.

Όταν υπάρχει ένα παιδί, ο επιζών σύζυγος θα λαμβάνει το 1/3 της κληρονομιάς, ενώ όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά το ποσοστό παραμένει στο 1/4.

Εφόσον δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος θα κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία πριν από τους γονείς και τους λοιπούς συγγενείς.

Αντίστοιχα δικαιώματα προβλέπονται για τα ζευγάρια που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ενώ αναγνωρίζεται υπό προϋποθέσεις κληρονομικό δικαίωμα και στον σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης, εφόσον η σχέση έχει διαρκέσει για περισσότερα από τρία χρόνια.

Τι γίνεται με τη νόμιμη μοίρα

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τη νόμιμη μοίρα.

Οι δικαιούχοι δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα της κληρονομιάς. Θα μπορούν, αντί γι’ αυτό, να διεκδικούν τη μερίδα τους σε χρήμα.

Με τον τρόπο αυτό η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τις περιπτώσεις αναγκαστικής συγκυριότητας μεταξύ κληρονόμων.

Μεγαλύτερη προστασία από τα χρέη

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης μεγαλύτερη προστασία για τους κληρονόμους απέναντι σε υπέρογκα χρέη.

Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς, εκτός εάν δηλώσει ότι επιθυμεί να τη διαχειρίζεται ελεύθερα.

Παράλληλα, για την εκκαθάριση της κληρονομιάς προβλέπεται ο διορισμός δικηγόρου ως εκκαθαριστή, από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.

Ποιες ακόμη αλλαγές προβλέπονται

Μεταξύ άλλων, οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομίας, ενώ αναγνωρίζονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις δικαιώματα στον σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης.

Επιπλέον, επεκτείνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή και στον σύντροφο που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

Οι αλλαγές αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο συντάσσονται οι διαθήκες και διαχειρίζονται οι κληρονομικές υποθέσεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις με ακίνητη περιουσία, χρέη ή σύνθετες οικογενειακές σχέσεις.