Ένας αόρατος κίνδυνος βρίσκεται καθημερινά πάνω από τις ευρωπαϊκές πόλεις, χωρίς να γίνεται εύκολα αντιληπτός. Τα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 αποτελούν μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία, καθώς μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, η ατμοσφαιρική ρύπανση εξακολουθεί να συνδέεται με εκατοντάδες χιλιάδες πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρώπη.
Τι είναι τα PM2.5 και γιατί θεωρούνται τόσο επικίνδυνα
Τα PM2.5 είναι σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρόμετρα, δηλαδή περίπου 30 φορές μικρότερα από την ανθρώπινη τρίχα.
Λόγω του εξαιρετικά μικρού μεγέθους τους, μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και να συνδεθούν με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, μεταξύ άλλων καρδιαγγειακά και αναπνευστικά προβλήματα, εγκεφαλικά επεισόδια και καρκίνο του πνεύμονα.
Οι πηγές τους είναι πολλές. Εκτός από τη βιομηχανία και την κυκλοφορία των οχημάτων, σημαντικό ρόλο έχουν η καύση ξύλου και άλλων καυσίμων, τα τζάκια, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις και οι δασικές πυρκαγιές.
Η Ιταλία καταγράφει τις υψηλότερες συγκεντρώσεις
Οι υψηλότερες ετήσιες μέσες συγκεντρώσεις PM2.5 στην Ευρώπη εντοπίζονται σε περιοχές της νότιας Ιταλίας.
Στις περιοχές Ceglie Messapica και Torchiarolo καταγράφηκαν τιμές 117 και 113 μg/m³ αντίστοιχα, επίπεδα που απέχουν σημαντικά από τα ευρωπαϊκά όρια.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Gianluigi De Gennaro από το Πανεπιστήμιο του Μπάρι, σημαντικός παράγοντας είναι η καύση βιομάζας κατά τους χειμερινούς μήνες, κυρίως μέσω της χρήσης τζακιών, σε συνδυασμό με τις δυσκολότερες συνθήκες διασποράς των ρύπων.
Υψηλές συγκεντρώσεις έχουν καταγραφεί επίσης σε περιοχές της Πολωνίας, της Κροατίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας.
Η Ελλάδα στις χώρες με υψηλή θνησιμότητα
Το ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο για την Ελλάδα δεν αφορά μόνο τις συγκεντρώσεις των ρύπων, αλλά και τις επιπτώσεις τους στην υγεία.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, τα Βαλκάνια και η Ανατολική Ευρώπη εμφανίζουν από τα υψηλότερα εκτιμώμενα ποσοστά θνησιμότητας ανά 100.000 κατοίκους που συνδέονται με τη μακροχρόνια έκθεση σε PM2.5.
Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών που καταγράφουν υψηλές επιβαρύνσεις, μαζί με την Αλβανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Την ίδια στιγμή, περισσότεροι από εννέα στους δέκα Ευρωπαίους εκτίθενται σε επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης που υπερβαίνουν τις αυστηρότερες κατευθυντήριες τιμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Αθήνα: Ρύπανση από οχήματα και τζάκια
Στην Αθήνα, το πρόβλημα έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με στοιχεία της IQAir που παρατίθενται στην αρχική ανάλυση, το κέντρο της Αθήνας καταγράφει ετήσια μέση συγκέντρωση περίπου 14,7 μg/m³ PM2.5, υψηλότερη από την αντίστοιχη τιμή του 2024.
Σημαντική πηγή ρύπανσης αποτελούν οι καύσεις ξύλου και τα τζάκια κατά τους χειμερινούς μήνες. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο παίζουν οι μεταφορές και η κυκλοφορία των οχημάτων.
Η Αθήνα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές πόλεις όπου η κυκλοφορία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική πηγή εκπομπών οξειδίων του αζώτου.
Ο γηρασμένος στόλος επιβαρύνει την κατάσταση
Ένας ακόμη παράγοντας που επιβαρύνει την κατάσταση είναι η ηλικία του ελληνικού στόλου οχημάτων.
Ο μέσος όρος ηλικίας των επιβατικών αυτοκινήτων στην Ελλάδα υπολογίζεται περίπου στα 17,5 έτη, γεγονός που κατατάσσει τη χώρα στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης ως προς την ανανέωση του στόλου.
Τα παλαιότερα οχήματα συνήθως διαθέτουν τεχνολογίες αντιρρύπανσης προηγούμενων γενεών και μπορούν να παρουσιάζουν υψηλότερες εκπομπές ρύπων σε σχέση με τα νεότερα μοντέλα.
Για τον λόγο αυτό, η ανανέωση του στόλου, η απόσυρση παλαιότερων οχημάτων και ο αυστηρότερος τεχνικός έλεγχος αποτελούν βασικά μέτρα που εξετάζονται για τον περιορισμό των εκπομπών.
Δεν είναι μόνο τα PM2.5
Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν περιορίζεται στα PM2.5.
Στην ατμόσφαιρα υπάρχουν επίσης PM10, όζον και άλλοι ρύποι, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το βενζο(α)πυρένιο, το οποίο συνδέεται μεταξύ άλλων με διαδικασίες καύσης.
Ο συνδυασμός διαφορετικών ρύπων δημιουργεί ένα σύνθετο περιβαλλοντικό πρόβλημα, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου η κυκλοφορία, η θέρμανση και οι καιρικές συνθήκες μπορούν να οδηγήσουν σε συσσώρευση ρύπων.
Πώς μπορούν να προστατευτούν οι πολίτες
Η παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα σε πραγματικό χρόνο μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να προσαρμόζουν τις δραστηριότητές τους όταν οι συγκεντρώσεις ρύπων είναι αυξημένες.
Σε περιόδους έντονης ρύπανσης, συνιστάται περιορισμός της έντονης υπαίθριας άσκησης και αποφυγή έκθεσης κοντά σε δρόμους με αυξημένη κυκλοφορία.α
Για τους εσωτερικούς χώρους, η σωστή ανανέωση του αέρα και, όπου χρειάζεται, η χρήση κατάλληλου καθαριστή αέρα μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της έκθεσης σε αιωρούμενα σωματίδια.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί ένα πρόβλημα που δεν φαίνεται, αλλά μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Για την Ελλάδα, η ανανέωση του γηρασμένου στόλου οχημάτων, ο περιορισμός των εκπομπών στις πόλεις και η αντιμετώπιση των καύσεων αποτελούν κρίσιμα ζητήματα όχι μόνο για το περιβάλλον, αλλά και για τη δημόσια υγεία.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
