Ο Νίκος Δένδιας μιλά για «νέα εποχή» στις Ένοπλες Δυνάμεις. Μιλά για drones, τεχνητή νοημοσύνη, δορυφόρους, C5ISRT, «Ασπίδα του Αχιλλέα», νέα οπλικά συστήματα και μια συνολική αλλαγή της Εθνικής Αμυντικής Αρχιτεκτονικής. Μιλά για έναν στρατό πιο σύγχρονο, πιο τεχνολογικό, πιο αποτελεσματικό. Όμως μέσα σε όλο αυτό το τεχνολογικό πανηγύρι υπάρχει ένας παράγοντας που δεν είναι λογισμικό, δεν είναι drone και δεν αγοράζεται με δισεκατομμύρια: ο άνθρωπος που θα κληθεί να τα λειτουργήσει.
Και εδώ η περίφημη «Ατζέντα 2030» πρέπει να περάσει από πραγματικό έλεγχο. Γιατί τι ακριβώς μεταρρυθμίζεται; Τα οπλικά συστήματα ή οι άνθρωποι; Οι Ένοπλες Δυνάμεις ή τα οργανογράμματα; Η επιχειρησιακή ισχύς ή απλώς η διοικητική εικόνα; Γιατί εάν η μεγάλη μεταρρύθμιση αφήνει πίσω τον Αξιωματικό, τον Υπαξιωματικό, τον ΕΠΟΠ και τον ΕΜΘ, τότε δεν μιλάμε για «νέα εποχή». Μιλάμε για μια μεταρρύθμιση χωρίς τον βασικό της πρωταγωνιστή.
ΑΣΣΥ: ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΑΡΙΘΜΟΙ» – ΕΙΝΑΙ Η ΡΑΧΟΚΟΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΟΣ.
Οι απόφοιτοι των ΑΣΣΥ δεν εμφανίστηκαν χθες στις Ένοπλες Δυνάμεις. Έχουν χτίσει σταδιοδρομίες, έχουν υπηρετήσει σε μονάδες, έχουν αναλάβει ευθύνες, έχουν αποκτήσει τεχνογνωσία και αποτελούν κρίσιμο κομμάτι της επιχειρησιακής λειτουργίας. Και όμως, αντί να βλέπουμε μια ξεκάθαρη πολιτική ενίσχυσης και αξιοποίησης αυτής της δεξαμενής εμπειρίας, βλέπουμε να ανοίγει μια συζήτηση για αλλαγές που δημιουργούν εύλογες ανησυχίες για το μέλλον τους. Τελικά, η «Ατζέντα 2030» θέλει έμπειρα στελέχη ή θέλει απλώς ένα καινούργιο οργανόγραμμα;
ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ: ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΚΡΑΤΟΥΝ ΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΟΡΘΙΑ.
Υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν χωράει εύκολα σε παρουσιάσεις υπουργείων: σε πάρα πολλές μονάδες, ο Υπαξιωματικός είναι αυτός που γνωρίζει το υλικό, τον άνθρωπο, τη διαδικασία και την καθημερινή λειτουργία. Είναι ο κρίκος ανάμεσα στη διοίκηση και την πραγματική λειτουργία της μονάδας. Είναι ο άνθρωπος που ξέρει πού βρίσκεται το πρόβλημα πριν καν εμφανιστεί στο χαρτί. Και όταν ένας έμπειρος Υπαξιωματικός αποχωρεί, δεν χάνεται απλώς μία θέση. Χάνεται τεχνογνωσία που αποκτήθηκε με χρόνια υπηρεσίας.
Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο: θέλουμε στρατό υψηλής τεχνολογίας, αλλά κινδυνεύουμε να υποτιμήσουμε το ανθρώπινο κεφάλαιο που θα τον κάνει να λειτουργήσει. Ποιος θα συντηρήσει τα υπερσύγχρονα συστήματα; Ποιος θα εκπαιδεύσει τους νεότερους; Ποιος θα βρίσκεται δίπλα στον νέο εξοπλισμό όταν παρουσιαστεί η πρώτη βλάβη; Ποιος θα ξέρει το σύστημα όταν η κρίση απαιτήσει άμεση αντίδραση; Ο αλγόριθμος; Το drone; Ή ο Υπαξιωματικός που έχει περάσει χρόνια πάνω από το μηχάνημα;
ΕΠΟΠ: ΤΟΥΣ ΘΕΛΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ Ή ΤΟΥΣ ΘΕΛΟΥΜΕ ΜΟΝΟ ΟΣΟΙ ΜΑΣ ΒΟΛΕΥΟΥΝ;
Οι ΕΠΟΠ είναι κομμάτι της σύγχρονης δομής των Ενόπλων Δυνάμεων. Είναι επαγγελματίες στρατιωτικοί που υπηρετούν σε κρίσιμες θέσεις και αποκτούν εμπειρία πάνω στο αντικείμενό τους. Όταν όμως το κράτος ζητά από έναν άνθρωπο να αφιερώσει τη ζωή του στις Ένοπλες Δυνάμεις, πρέπει να του προσφέρει και καθαρό ορίζοντα. Δεν μπορεί ο στρατιωτικός να αντιμετωπίζεται ως αναλώσιμος αριθμός σε έναν πίνακα προσωπικού. Δεν μπορεί η Πολιτεία να απαιτεί επαγγελματισμό, διαθεσιμότητα και επιχειρησιακή ετοιμότητα και ταυτόχρονα να αφήνει το προσωπικό να αναρωτιέται τι θα γίνει αύριο.
Και μετά έχουμε τους ΕΜΘ. Άνθρωποι που έχουν προσφέρει επί χρόνια, έχουν υπηρετήσει σε δύσκολες συνθήκες και έχουν καλύψει ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων. Άνθρωποι που έχουν αποκτήσει εμπειρία και πραγματική επιχειρησιακή γνώση. Πώς ακριβώς εντάσσονται αυτοί στη «νέα εποχή»; Ποια είναι η θέση τους; Ποια είναι η προοπτική τους; Πώς αξιοποιείται η εμπειρία τους; Γιατί εάν η απάντηση είναι ότι όλα αυτά θα τα λύσει κάποια στιγμή ένα νέο οργανόγραμμα, τότε έχουμε χάσει την ουσία.
Η τεχνολογία δεν σημαίνει ότι χρειάζεσαι λιγότερους ανθρώπους. Σημαίνει ότι χρειάζεσαι καλύτερα εκπαιδευμένους, πιο εξειδικευμένους και πιο έμπειρους ανθρώπους. Όσο πιο περίπλοκα είναι τα οπλικά συστήματα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για τεχνικούς, χειριστές, μηχανικούς, στελέχη πληροφορικής, ειδικούς ηλεκτρονικού πολέμου, αναλυτές πληροφοριών και ανθρώπους που ξέρουν να παίρνουν αποφάσεις μέσα σε δευτερόλεπτα.
Ας το πούμε ακόμη πιο απλά: δεν γίνεται να αγοράζεις Ferrari και να πετάς τον μηχανικό της. Δεν γίνεται να επενδύεις δισεκατομμύρια σε συστήματα και να θεωρείς ότι το προσωπικό είναι το «κόστος» που πρέπει να περιοριστεί. Γιατί ο εξοπλισμός χωρίς προσωπικό είναι άχρηστος. Η τεχνολογία χωρίς εκπαίδευση είναι διακοσμητική. Και ένας στρατός χωρίς έμπειρα στελέχη είναι ένας στρατός με κενό στο πιο κρίσιμο σημείο του.
Και κάτι ακόμη: η εμπειρία δεν αγοράζεται. Δεν παραγγέλνεται μαζί με ένα μαχητικό. Δεν έρχεται μέσα στο κοντέινερ ενός συστήματος αεράμυνας. Δεν περιλαμβάνεται στην τιμή ενός drone. Χτίζεται με χρόνια υπηρεσίας. Χάνεται όμως σε μία στιγμή όταν ένας έμπειρος στρατιωτικός αποφασίσει ότι δεν υπάρχει πλέον λόγος να παραμείνει.
Αυτό πρέπει να καταλάβουν όσοι σχεδιάζουν την «Ατζέντα 2030». Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν είναι Excel. Δεν είναι απλά κουτάκια σε ένα οργανόγραμμα. Δεν είναι αριθμοί που μετακινούνται από τη μία στήλη στην άλλη. Είναι ζωντανός οργανισμός. Και η πραγματική του δύναμη είναι το προσωπικό του.
Γι’ αυτό και ο Νίκος Δένδιας πρέπει να απαντήσει χωρίς επικοινωνιακά περιτυλίγματα: Πού είναι οι ΑΣΣΥ στη νέα δομή; Ποια είναι η πραγματική προοπτική των Υπαξιωματικών; Πώς θα αξιοποιηθούν και θα εξελιχθούν οι ΕΠΟΠ; Ποια είναι η οριστική λύση για τους ΕΜΘ; Πώς θα κρατήσουμε τα έμπειρα στελέχη στις Ένοπλες Δυνάμεις; Πώς θα εξασφαλιστεί ότι τα νέα πανάκριβα συστήματα θα έχουν το προσωπικό που απαιτείται για να λειτουργούν;
Αυτές είναι οι ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν πριν πανηγυρίσουμε για τη «νέα εποχή».
Γιατί η πραγματική μεταρρύθμιση δεν είναι να αλλάξεις απλώς το οργανόγραμμα. Είναι να κάνεις τον στρατό ισχυρότερο. Και ισχυρός στρατός σημαίνει όπλα, υποδομές, τεχνολογία, πυρομαχικά και πάνω απ’ όλα ανθρώπους.
Ο Δένδιας μπορεί να μιλά για την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Μπορεί να μιλά για drones, δορυφόρους και τεχνητή νοημοσύνη. Όμως ας μην ξεχνάμε κάτι που είναι πολύ πιο απλό και πολύ πιο σκληρό: την ώρα της κρίσης, πίσω από κάθε κονσόλα θα υπάρχει ένας άνθρωπος. Πίσω από κάθε ραντάρ θα υπάρχει ένας άνθρωπος. Στο πιλοτήριο θα υπάρχει ένας άνθρωπος. Στο πλοίο θα υπάρχει ένας άνθρωπος. Στο φυλάκιο θα υπάρχει ένας άνθρωπος.
Και αυτός ο άνθρωπος δεν είναι «κόστος». Είναι η ίδια η Εθνική Άμυνα.
Επομένως, κύριε Δένδια, πριν μας παρουσιάσετε την «Ατζέντα 2030» ως το μεγάλο άλμα στο μέλλον, απαντήστε στο αυτονόητο: τι στρατό θέλετε να έχετε το 2030 αν μέχρι τότε έχετε χάσει τους ανθρώπους που ξέρουν να τον λειτουργούν;
Γιατί χωρίς ΑΣΣΥ, χωρίς Υπαξιωματικούς, χωρίς ΕΠΟΠ, χωρίς ΕΜΘ, χωρίς έμπειρα στελέχη, η περίφημη «νέα εποχή» κινδυνεύει να μείνει αυτό ακριβώς που κανείς στρατιωτικός δεν θέλει να δει: ένα πανάκριβο σχέδιο πάνω σε ένα άδειο επιχειρησιακό κέλυφος.
Και τότε δεν θα μιλάμε για μεταρρύθμιση. Θα μιλάμε για αποδόμηση.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
