Γράφει ο Βασίλης Βιλιάρδος
Σε πεδίο εντονότατης οικονομικής και πολιτικής αντιπαράθεσης εξελίσσεται ο απολογισμός της αποκρατικοποίησης των ελληνικών συστημικών τραπεζών. Την ώρα που η χρηματιστηριακή αξία του κλάδου ξεπερνά τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ και τα κέρδη καταγράφουν ιστορικά ρεκόρ, τα στοιχεία γύρω από τις απώλειες του Ελληνικού Δημοσίου και τα πακέτα στήριξης εγείρουν σοβαρά ερωτήματα.
Η εικόνα των αριθμών: Πώληση 3,5 δισ. για assets αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων
Η ολοκλήρωση της αποεπένδυσης του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) από τις συστημικές τράπεζες απέφερε στα κρατικά ταμεία ένα ποσό της τάξεως των 3,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, η σύγκριση του ποσού αυτού με τα κεφάλαια που διοχετεύθηκαν για τη διάσωση και σταθεροποίηση του τραπεζικού συστήματος τα προηγούμενα χρόνια αποτυπώνει μια τεράστια απόσταση.
Με τη σημερινή συνολική χρηματιστηριακή αξία των τεσσάρων συστημικών ιδρυμάτων να υπερβαίνει τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ και την αθροιστική καθαρή κερδοφορία τους τα τελευταία τέσσερα χρόνια να προσεγγίζει τα 17 δισεκατομμύρια ευρώ, εγείρεται το ερώτημα αν το Δημόσιο προχώρησε σε πώληση των μετοχών του στο κατάλληλο timing ή αν καταγράφηκε μια τεράστια κεφαλαιακή απώλεια.
Το πλέγμα της κρατικής στήριξης: Αναβαλλόμενος φόρος, «Ηρακλής» και Hive Down
Για να αποτιμηθεί το συνολικό αποτύπωμα, αναλυτές εστιάζουν στα εργαλεία με τα οποία θωρακίστηκε το τραπεζικό σύστημα προκειμένου να ξεπεράσει την κρίση:
Αναβαλλόμενος Φόρος (DTA & DTC): Το δικαίωμα συμψηφισμού παρελθουσών ζημιών με μελλοντικά κέρδη extended σε βάθος δεκαετιών, σε συνδυασμό με την μετατροπή μέρους αυτού σε Πίστωση Αναβαλλόμενου Φόρου (DTC) με εγγύηση του Δημοσίου. Το DTC επιτρέπει στις τράπεζες να υπολογίζουν τις φορολογικές απαιτήσεις ως εποπτικά κεφάλαια (CET1), θωρακίζοντας την κεφαλαιακή τους επάρκεια.
Πρόγραμμα «Ηρακλής»: Οι κρατικές εγγυήσεις ύψους περίπου 23 δισεκατομμυρίων ευρώ για την τιτλοποίηση και απομάκρυνση των «κόκκινων» δανείων από τους ισολογισμούς.
Εταιρικοί μετασχηματισμοί (Hive Down): Η δυνατότητα απόσχισης δραστηριοτήτων που διευκόλυνε την εξυγίανση των ισολογισμών.
Συνολικά, η αξία των εγγυήσεων, των φορολογικών ελαφρύνσεων και των κεφαλαιακών ενισχύσεων εκτιμάται ότι ξεπέρασε τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ, δημιουργώντας το υπόβαθρο για την επιστροφή του κλάδου στην υψηλή κερδοφορία.
DTC: Το λογιστικό κεφάλαιο που εγγυάται το κράτος
Η ιδιαιτερότητα της Πίστωσης Αναβαλλόμενου Φόρου (DTC) έγκειται στο γεγονός ότι, σε περίπτωση που μια τράπεζα δεν καταγράψει επαρκή κέρδη για συμψηφισμό, το Δημόσιο υποχρεούται να καλύψει τη διαφορά.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; > Οι τράπεζες καταβάλλουν ελάχιστο ή μηδενικό εταιρικό φόρο για σημαντικό χρονικό διάστημα, χρησιμοποιώντας τις παλιές ζημίες, ενώ ταυτόχρονα το κράτος παρέχει την τελική εγγύηση για τα κεφάλαιά τους.
Αν και το μέτρο κρίθηκε απαραίτητο στη φάση της οξείας κρίσης για την αποφυγή κατάρρευσης του συστήματος, η διατήρησή του μετά την μεταβίβαση των τραπεζών σε ιδιώτες επενδυτές προκαλεί τριβές, καθώς οι νέοι μέτοχοι απολαμβάνουν πλέον τα μερίσματα μιας κερδοφόρας χρήσης.
Πίνακας: Τα βασικά μεγέθη της τραπεζικής αποκρατικοποίησης
Η παράμετρος του ELA και ο ρόλος της Τράπεζας της Ελλάδος
Στο ιστορικό φόντο της επιβάρυνσης του τραπεζικού συστήματος κομβικό ρόλο διαδραμάτισε και ο Έκτακτος Μηχανισμός Παροχής Ρευστότητας (ELA). Από το 2011 έως το 2019, όταν και μηδενίστηκε η χρήση του, οι ελληνικές τράπεζες κατέβαλαν συνολικά περίπου 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε τόκους προς την Τράπεζα της Ελλάδος λόγω του υψηλού κόστους δανεισμού από τον μηχανισμό.
Το γεγονός αυτό οδήγησε σε κατακόρυφη αύξηση των επιτοκιακών εσόδων και των κερδών της ΤτΕ (φτάνοντας σε επίπεδα άνω του 1 δισ. ευρώ τα έτη 2015-2016), μέρος των οποίων επέστρεψε στο Δημόσιο μέσω μερισμάτων, αποτυπώνοντας ωστόσο την τεράστια επιβάρυνση που υπέστη το τραπεζικό σύστημα κατά την περίοδο της κρίσης ρευστότητας.
Το δίλημμα των μερισμάτων και η επόμενη μέρα
Με το υπόλοιπο του DTC να διαμορφώνεται ακόμα σε υψηλά επίπεδα (περί τα 11,5 δισ. ευρώ), το κεντρικό ερώτημα που τίθεται είναι αν θα έπρεπε να τεθούν περιορισμοί στη διανομή μερισμάτων προς τους μετόχους μέχρι την πλήρη εξάλειψη της εξάρτησης από τις κρατικές εγγυήσεις.
Από τη μία πλευρά, η απαγόρευση μερισμάτων θα μπορούσε να προκαλέσει αναταραχή στις αγορές και πίεση στις τιμές των μετοχών. Από την άλλη, η κοινή γνώμη –με τη συντριπτική πλειονότητα των καταθετών να διατηρεί χαμηλά υπόλοιπα στους λογαριασμούς τους και να αντιμετωπίζει υψηλές προμήθειες και αυξημένα επιτόκια χορηγήσεων– βλέπει μια ασυμμετρία μεταξύ της κρατικής προστασίας που παρασχέθηκε στον κλάδο και των ανταποδοτικών οφελών προς την πραγματική οικονομία.
Η συζήτηση για το αν το κράτος έπρεπε να διατηρήσει καταστατικό έλεγχο ή να διεκδικήσει ανταλλάγματα (όπως η διαχείριση μέρους των «κόκκινων» δανείων) παραμένει ανοιχτή, αποτελώντας ένα από τα πιο ακανθώδη κεφάλαια της νεότερης οικονομικής ιστορίας της χώρας.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
