Τραμπ και Σαουδική Αραβία σε πυρηνική συμφωνία – Ανησυχίες για πιθανή κούρσα εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ενέκρινε συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία που ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη δυνατοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου στο πλαίσιο ενός ειρηνικού πυρηνικού προγράμματος του Ριάντ.

Η συμφωνία αναμένεται να αποσταλεί σύντομα στο Αμερικανικό Κογκρέσο για ενημέρωση και εξέταση, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες του Associated Press, θα έχει διάρκεια περίπου 30 ετών.

Στο πρόγραμμα προβλέπεται η συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών, ενώ υπάρχει το ενδεχόμενο κατασκευής εγκατάστασης εμπλουτισμού ουρανίου στη Σαουδική Αραβία, μετά από κοινή τεχνική μελέτη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Σαουδική Αραβία και οι διεθνείς έλεγχοι

Το Ριάντ αποτελεί μέλος του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), οργανισμού του ΟΗΕ που έχει ως στόχο την προώθηση της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής τεχνολογίας και την επιτήρηση των πυρηνικών δραστηριοτήτων των κρατών.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, η συμφωνία ενδέχεται να μην περιλαμβάνει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο του ΙΑΕΑ, το οποίο προβλέπει αυστηρότερους μηχανισμούς ελέγχου, επιθεωρήσεων και επαλήθευσης.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στις ΗΠΑ, κυρίως από Δημοκρατικούς νομοθέτες, οι οποίοι εκφράζουν φόβους ότι η παροχή τέτοιας τεχνογνωσίας στο Ριάντ μπορεί να ενισχύσει τον κίνδυνο πυρηνικής εξάπλωσης.

Ανησυχίες για νέα πυρηνική κούρσα στη Μέση Ανατολή

Η χρονική στιγμή της συμφωνίας προκαλεί επιπλέον προβληματισμό, καθώς έρχεται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η ένταση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν υποστηρίξει ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει τη δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων, ενώ το Ιράν επιμένει ότι το πρόγραμμά του έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Ειδικοί σε θέματα μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων προειδοποιούν ότι η δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου από τη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα στρατηγική αντιπαράθεση στην περιοχή.

Οι φόβοι επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο:

• Το Ιράν να εντείνει τις προσπάθειές του για απόκτηση πυρηνικής δυνατότητας.
• Να ξεκινήσει περιφερειακός ανταγωνισμός πυρηνικών προγραμμάτων.
• Χώρες όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος να επιδιώξουν ενίσχυση των δικών τους πυρηνικών δυνατοτήτων.

Ο ρόλος του Πακιστάν και οι ανησυχίες της Δύσης

Η Σαουδική Αραβία διατηρεί επίσης αμυντική συμφωνία με το Πακιστάν, μία από τις εννέα χώρες παγκοσμίως που διαθέτουν πυρηνικά όπλα.

Αυτό αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα ανησυχίας για αναλυτές που φοβούνται ότι η ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας από το Ριάντ θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες ισορροπίες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Αντιδράσεις από ειδικούς και έκκληση για μπλοκάρισμα της συμφωνίας

Η Άντρια Στρίκερ από το Foundation for Defense of Democracies χαρακτήρισε μια τέτοια συμφωνία «κακή», καλώντας το Κογκρέσο να την απορρίψει.

Υποστήριξε ότι μια συμφωνία χωρίς αυστηρές δικλίδες ασφαλείας θα μπορούσε να δημιουργήσει αρνητικό προηγούμενο για άλλες χώρες και να αποδυναμώσει τις διεθνείς προσπάθειες περιορισμού της διάδοσης τεχνολογιών εμπλουτισμού ουρανίου.

Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι η συμφωνία μπορεί να υπονομεύσει το μοντέλο που εφαρμόστηκε με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία το 2009 συμφώνησαν να μην παράγουν δικό τους πυρηνικό καύσιμο και να αποδεχθούν αυστηρούς περιορισμούς.

Η συμφωνία ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας αναμένεται πλέον να αποτελέσει αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ουάσιγκτον, καθώς επηρεάζει άμεσα τη στρατηγική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.