Το «έτσι μάθαμε» δεν αποτελεί παιδαγωγική μέθοδο. Ο εκπαιδευτικός οφείλει να αμφισβητεί τις συνήθειές του και να προσαρμόζει τη διδασκαλία στις ανάγκες της σημερινής τάξης.

Για δεκαετίες, το σχολείο αναπαράγει τον εαυτό του. Πολλοί εκπαιδευτικοί διδάσκουν όπως διδάχθηκαν: μιλούν, εξηγούν και εξετάζουν, ενώ οι μαθητές καλούνται να ακούν, να απομνημονεύουν και να επαναλαμβάνουν.

Το «έτσι τα βρήκαμε», όμως, δεν είναι παιδαγωγικό επιχείρημα. Σε μια εποχή όπου η γνώση, η τεχνολογία και οι ανάγκες των μαθητών αλλάζουν διαρκώς, η προσκόλληση στις ίδιες πρακτικές μπορεί να μετατρέψει τη διδασκαλία σε ρουτίνα και τη μάθηση σε μηχανική διαδικασία.

Η αλλαγή ξεκινά από τον εκπαιδευτικό

Ο σύγχρονος εκπαιδευτικός πρέπει να αναρωτιέται:

• Γιατί διδάσκω με αυτόν τον τρόπο;
• Συμμετέχουν πραγματικά οι μαθητές;
• Ποιοι μένουν πίσω;
• Καλλιεργώ την κρίση ή ζητώ μόνο απομνημόνευση;

Ο αναστοχασμός δεν είναι πολυτέλεια. Αποτελεί βασικό μέρος της επαγγελματικής ευθύνης.

Η αλλαγή, πάντως, δεν χρειάζεται πάντοτε μεγάλες μεταρρυθμίσεις ή πρόσθετους πόρους. Μια διάλεξη μπορεί να γίνει συζήτηση. Μια έτοιμη απάντηση μπορεί να αντικατασταθεί από μια ανοιχτή ερώτηση. Μια αφηρημένη άσκηση μπορεί να συνδεθεί με ένα πραγματικό πρόβλημα.

Λίγα λεπτά σκέψης και συνεργασίας αρκούν συχνά για να ενεργοποιήσουν μαθητές που μέχρι τότε παρέμεναν σιωπηλοί.

Η ύλη δεν πρέπει να νικά τη μάθηση

Ιδιαίτερα στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα, η πίεση για κάλυψη της ύλης και προετοιμασία των εξετάσεων συχνά περιορίζει τέτοιες προσπάθειες.

Οι μεταρρυθμίσεις, όμως, δεν μπορούν να μένουν σε εγκυκλίους και αναλυτικά προγράμματα. Πρέπει να φτάνουν στην καρδιά της τάξης, όπου καθοριστικό ρόλο έχει ο ίδιος ο εκπαιδευτικός.

Το να εγκαταλείψει κάποιος τις συνήθειές του δεν είναι εύκολο. Απαιτεί επιμονή, πειραματισμό και αποδοχή της πιθανότητας αποτυχίας. Ο εκπαιδευτικός που δοκιμάζει νέες πρακτικές δεν ακυρώνει την εμπειρία του — την εξελίσσει.

Αν θέλουμε ένα σχολείο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του σήμερα, πρέπει να αποδεχτούμε κάτι απλό: δεν διδάσκουμε όπως μάθαμε. Διδάσκουμε όπως απαιτεί το παρόν και όπως αξίζει το μέλλον των μαθητών μας.