Ευρωπαϊκή άμυνα: Η επιθυμία για αυτονομία προσκρούει στις αμφιβολίες για τις πραγματικές δυνατότητες της ΕΕ

Μια νέα δημοσκόπηση της Public First σε 24 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρνει στο φως τη σταδιακή αλλαγή νοοτροπίας των Ευρωπαίων πολιτών, οι οποίοι στρέφονται όλο και περισσότερο στην ιδέα της στρατιωτικής αυτονομίας. Το 40% των ερωτηθέντων θεωρεί αποδεκτό να βασίζεται η χώρα του αποκλειστικά σε ευρωπαϊκή βοήθεια, ενώ μόλις το 14% βλέπει θετικά τη στήριξη από συμμάχους εκτός της γηραιάς ηπείρου, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η τάση αυτή τροφοδοτείται από το αίσθημα ανασφάλειας και την αντίληψη ότι η Ουάσιγκτον αποτελεί πλέον έναν λιγότερο αξιόπιστο εταίρο. Ωστόσο, η κοινή γνώμη εμφανίζεται βαθιά διχασμένη για το αν η Ευρώπη είναι πραγματικά έτοιμη να αναλάβει ένα τέτοιο βάρος, με τις απόψεις να μοιράζονται σχεδόν ισομερώς ανάμεσα σε εκείνους που δηλώνουν αισιόδοξοι και σε όσους εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις.

Η ανησυχία για το εθνικό επίπεδο προετοιμασίας και η ελληνική πραγματικότητα

Οι αμφιβολίες γίνονται ακόμη πιο έντονες όταν η συζήτηση μεταφέρεται από το συλλογικό στο εθνικό επίπεδο. Η πλειοψηφία των Ευρωπαίων, σε ποσοστό 58%, πιστεύει ότι η ίδια η χώρα τους δεν είναι προετοιμασμένη να αποκρούσει μια στρατιωτική απειλή. Στην Ελλάδα, το 47% των πολιτών θεωρεί ότι η χώρα δεν διαθέτει την απαραίτητη ετοιμότητα για αυτοάμυνα, έναντι του 39% που δηλώνει το αντίθετο. Παράλληλα, οι Έλληνες εμφανίζουν μια έντονη επιθυμία για εθνική αυταρέκρκεια, καθώς οι μισοί ερωτηθέντες (50%) υποστηρίζουν ότι η χώρα θα έπρεπε να είναι σε θέση να πολεμήσει μόνη της αν χρειαστεί, με το 32% να στρέφεται προς την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και μόλις ένα 10% να εναποθέτει τις ελπίδες του σε δυνάμεις εκτός Ευρώπης. Στον αντίποδα, η Φινλανδία αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση στην ΕΕ, με το εντυπωσιακό 76% των πολιτών της να δηλώνει σιγουριά για τις αμυντικές δυνατότητες της πατρίδας τους.

Η πίεση του ΝΑΤΟ και τα εμπόδια της κοινής εξοπλιστικής πορείας

Η συζήτηση αυτή διεξάγεται σε ένα τεταμένο πολιτικό σκηνικό, με την αμερικανική κυβέρνηση υπό τον Ντόναλντ Τραμπ να αμφισβητεί ανοιχτά τις εγγυήσεις ασφαλείας της Συμμαχίας και να προχωρά σε μείωση των στρατιωτικών της δυνάμεων στην Ευρώπη. Αν και ο Λευκός Οίκος πιέζει ασφυκτικά για αύξηση των αμυντικών δαπανών –θέμα που θα κυριαρχήσει στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα– η ευρωπαϊκή εξάρτηση από τα αμερικανικά οπλικά συστήματα, τις πληροφορίες και τα διαστημικά μέσα παραμένει για την ώρα καθολική. Παρόλο που το 46% των πολιτών τάσσεται υπέρ της εγχώριας παραγωγής αμυντικού υλικού, οι προσπάθειες της ΕΕ για κοινές προμήθειες και προγράμματα, όπως το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE, συναντούν την έντονη αντίδραση των ΗΠΑ, οι οποίες βλέπουν να απειλούνται τα τεράστια οικονομικά τους συμφέροντα στον τομέα των εξοπλισμών.