Στα ιταλικά δικαστήρια Meta και TikTok: Συλλογική αγωγή γονέων για τους αλγόριθμους μετά από αυτοκτονία 12χρονης

Μια πρωτοφανής δικαστική διαμάχη ξεκινά στην Ιταλία, φέρνοντας στο εδώλιο τους κολοσσούς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης Meta και TikTok. Αφορμή στέκεται η τραγική ιστορία της 12χρονης Ροσέλα Ούγκες από την πόλη Άστι, η οποία έβαλε τέλος στη ζωή της το 2024. Οι γονείς της, μαζί με άλλες οικογένειες και την ένωση γονέων MOIGE, κατέθεσαν την πρώτη συλλογική αγωγή στη χώρα που στρέφεται ευθέως κατά του τρόπου λειτουργίας των αλγορίθμων, κατηγορώντας τις πλατφόρμες ότι εγκλωβίζουν τους ανήλικους σε επικίνδυνο ψηφιακό περιεχόμενο.

Η σκοτεινή διαδρομή της 12χρονης στον ψηφιακό κόσμο

Μετά την απώλεια της κόρης τους, οι γονείς της Ροσέλα απέκτησαν πρόσβαση στις ηλεκτρονικές συσκευές της και ανακάλυψαν μια πραγματικότητα που αγνοούσαν. Η 12χρονη διατηρούσε έναν κρυφό λογαριασμό στο Instagram με το χαρακτηριστικό όνομα «Just a dead pers0n».

Η έρευνά τους έδειξε πώς λειτούργησε η ψηφιακή παγίδα:

• Η αρχική αναζήτηση: Τον Σεπτέμβριο του 2023, η ανήλικη άρχισε να ψάχνει υλικό σχετικό με την κατάθλιψη.

• Η ανταπόκριση του αλγορίθμου: Αντί για φίλτρα προστασίας, οι αλγόριθμοι των social media άρχισαν να της προτείνουν συστηματικά και με αυξανόμενη συχνότητα περιεχόμενο γύρω από τον αυτοτραυματισμό και την κατάθλιψη, τροφοδοτώντας την ήδη ευάλωτη ψυχική της κατάσταση μέχρι τον θάνατό της, πέντε μήνες μετά.

Τι διεκδικούν οι οικογένειες και πού εξαντλείται ο γονικός έλεγχος

Οι ενάγοντες ξεκαθαρίζουν ότι δεν επιδιώκουν την κατάργηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά την αφαίρεση των εμπορικών εκείνων μηχανισμών που τα καθιστούν εθιστικά και επικίνδυνα. Υπογραμμίζουν ότι τα υπάρχοντα εργαλεία ασφαλείας παρακάμπτονται εύκολα από τα παιδιά και ότι η διαρκής επιτήρηση είναι ανθρωπίνως αδύνατη για τους εργαζόμενους γονείς.

Από την πλευρά των ειδικών, ο Φεντερίκο Τονιόνι, επικεφαλής του Κέντρου Ψυχοπαθολογίας του Διαδικτύου στη Ρώμη, εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, τονίζοντας ότι η υπερβολική αστυνόμευση από τους γονείς δεν είναι υγιής και ότι η λύση βρίσκεται στην οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης και ουσιαστικής επικοινωνίας.

Οι απαντήσεις των εταιρειών και η ευρωπαϊκή πίεση

Οι δύο πλατφόρμες αρνούνται τις κατηγορίες περί επικινδυνότητας των υπηρεσιών τους:

• Η Meta απέφυγε να σχολιάσει τη συγκεκριμένη υπόθεση λόγω της δικαστικής εκκρεμότητας, ωστόσο δήλωσε ότι η ασφάλεια των εφήβων αποτελεί προτεραιότητα, παραπέμποντας στους ειδικούς εφηβικούς λογαριασμούς (Teen Accounts).

• Το TikTok ισχυρίζεται ότι αφαιρεί πάνω από το 99% του ακατάλληλου περιεχομένου και ότι επενδύει σε συστήματα που διαφοροποιούν τις προτάσεις του αλγορίθμου, μπλοκάροντας τις επικίνδυνες αναζητήσεις.

Η δικαστική αυτή μάχη συμπίπτει με μια περίοδο έντονων πιέσεων από τις ρυθμιστικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες. Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας προκαλούν συναγερμό, δείχνοντας ότι η προβληματική χρήση των social media –με συμπτώματα που προσομοιάζουν με εξάρτηση– αυξήθηκε στους Ευρωπαίους εφήβους από 7% το 2018 σε 11% το 2022.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Χάος στα αεροδρόμια νότιας Ρωσίας λόγω επιθέσεων με drones – Επιβάτες εγκλωβισμένοι για ώρες