Στο «σφυρί» τα πωλητήρια της Ακρόπολης, 27 αρχαιολογικοί χώροι σε έναν ανάδοχο με 46.030 ευρώ τον μήνα

Με μια διακήρυξη που εκδόθηκε μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού, χωρίς να απασχολήσει ιδιαίτερα τη δημόσια συζήτηση, το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), βγάζει σε έναν ενιαίο πλειοδοτικό διαγωνισμό τη λειτουργία 27 πωλητηρίων στους πιο επισκέψιμους αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας. Στη λίστα βρίσκονται η Ακρόπολη, η Κνωσός, οι Δελφοί, η Αρχαία Ολυμπία, η Αρχαία Αγορά, οι Μυκήνες, η Επίδαυρος, το Σούνιο, το Ακρωτήρι της Θήρας, οι Βασιλικοί Τάφοι των Αιγών, το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου στη Ρόδο και το Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας. Το VOICENEWS παρουσιάζει τους όρους της διακήρυξης και τα ερωτήματα που γεννά για το δημόσιο συμφέρον.

Η διακήρυξη φέρει ημερομηνία 4 Ιουνίου 2026 και αριθμό πρωτοκόλλου ΟΔΑΠ/ΓΔ/ΑΤΠΑΠ/11120. Προβλέπει διάρκεια μίσθωσης έξι ετών, με δυνατότητα παράτασης άλλα έξι, δηλαδή έλεγχο των πωλητηρίων από έναν ιδιώτη για έως και δώδεκα συναπτά χρόνια. Οι προσφορές υποβάλλονται έως τις 6 Ιουλίου 2026 και η αποσφράγιση ορίστηκε για την επομένη.

ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η διακήρυξη ΕΔΩ.

Όλα σε ένα πακέτο, με 46.030 ευρώ μηνιαίως

Το πιο κρίσιμο σημείο της διακήρυξης δεν είναι μόνο η τιμή, αλλά ο τρόπος. Τα 27 πωλητήρια δημοπρατούνται ως ένα ενιαίο πακέτο και κάθε προσφορά οφείλει, επί ποινή αποκλεισμού, να καλύπτει το σύνολό τους. Κανείς δεν μπορεί να διεκδικήσει μόνο την Ακρόπολη ή μόνο την Κνωσό. Ο νικητής τα παίρνει όλα μαζί, τα πολυσύχναστα και τα μικρά, τα κερδοφόρα και τα ελλειμματικά.

Το ελάχιστο συνολικό μηνιαίο εγγυημένο μίσθωμα για το σύνολο των 27 χώρων ορίζεται στα 46.030 ευρώ, ποσό στο οποίο προστίθεται ποσοστό 2% επί των μηνιαίων εσόδων του αναδόχου. Με απλή αναγωγή, το εγγυημένο τίμημα που θα εισπράττει το Δημόσιο για τα πωλητήρια όλων αυτών των μνημείων ανέρχεται περίπου σε 552.000 ευρώ τον χρόνο. Από αυτά, η Ακρόπολη και μόνο «τιμολογείται» στα 15.700 ευρώ τον μήνα και η Κνωσός στα 7.000, δηλαδή οι δύο χώροι μαζί καλύπτουν σχεδόν το ήμισυ του εγγυημένου μισθώματος. Στον αντίποδα, η Παλιά Πόλη Χανίων αποτιμάται στα 200 ευρώ, τα δύο πωλητήρια του Κεραμεικού στα 250 ευρώ το καθένα και το Παλαμήδι, χαρακτηρισμένο μη λειτουργικό, στα 380.

Ο πήχης των πέντε εκατομμυρίων

Αν το πακέτο καθορίζει το «τι», ο επόμενος όρος καθορίζει το «ποιος». Για να γίνει κανείς δεκτός στον διαγωνισμό, απαιτείται μέσος ετήσιος κύκλος εργασιών άνω των πέντε εκατομμυρίων ευρώ την τελευταία τριετία και θετικά ίδια κεφάλαια. Στις προϋποθέσεις προστίθενται η υλοποίηση πληροφοριακού συστήματος προϋπολογισμού άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ, η κατοχή δικαιωμάτων αποκλειστικής εμπορικής διανομής προϊόντων με πνευματικά δικαιώματα, πιστοποίηση ISO και εγγυητική επιστολή συμμετοχής 46.030 ευρώ.

Το άθροισμα αυτών των απαιτήσεων στενεύει δραματικά το πεδίο. Μικρότεροι επαγγελματίες, τοπικές επιχειρήσεις ή συνεταιρισμοί που σήμερα γνωρίζουν τα μνημεία της περιοχής τους αποκλείονται εκ των πραγμάτων. Το ερώτημα που οφείλει να απαντήσει η ηγεσία του Υπουργείου είναι απλό. Όταν ο πήχης τίθεται τόσο ψηλά και η συμμετοχή υποχρεώνεται να καλύπτει και τα 27 πωλητήρια ταυτόχρονα, πόσοι υποψήφιοι απομένουν ρεαλιστικά ώστε να διαμορφωθούν συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού;

Η «αξιοποίηση» και η ουσία της

Η ίδια η διακήρυξη περιγράφει τον σκοπό της ως «οικονομικώς επωφελέστερη αξιοποίηση των μισθίων» και «αύξηση της επισκεψιμότητας», ενώ δικαιολογεί την ενιαία μίσθωση με το επιχείρημα ότι έτσι εξασφαλίζεται «ενιαίο, υψηλό και κοινό ποιοτικό επίπεδο λειτουργίας». Η πρακτική μετάφραση είναι ότι η εμπορική εκμετάλλευση των πωλητηρίων στα κορυφαία μνημεία της χώρας περνά για μια ολόκληρη δωδεκαετία σε έναν και μόνο ιδιώτη, ο οποίος θα διαθέτει τα πιστά αντίγραφα, τις εκδόσεις και τα εμπνευσμένα αντικείμενα που σχετίζονται με την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Η κίνηση δεν είναι μεμονωμένη. Έρχεται ως συνέχεια μιας πορείας που το VOICENEWS παρακολουθεί βήμα προς βήμα. Πριν από λίγους μήνες ο ΟΔΑΠ είχε ζητήσει μελέτη για την εκτίμηση της μισθωτικής αξίας 21 πωλητηρίων, ακολούθησαν μεμονωμένες διακηρύξεις για χώρους όπως το Τατόι και το Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων, και τώρα φτάνουμε στο ενιαίο πακέτο των 27, μαζί με τρία αναψυκτήρια. Από το μετρημένο «πιλοτικό» βήμα περάσαμε στη μαζική, οριζόντια παραχώρηση. Στο φόντο παραμένει και η εικόνα της παραχώρησης αρχαιολογικών χώρων για ιδιωτικές εκδηλώσεις, που είχε ήδη ανοίξει τη συζήτηση για τα όρια της εμπορευματοποίησης των μνημείων.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι ο ΟΔΑΠ έχει ανάγκη από έσοδα και ότι τα πωλητήρια πρέπει να λειτουργούν σύγχρονα και αποδοτικά. Το ζητούμενο είναι αν αυτό επιτυγχάνεται με τον συγκεκριμένο τρόπο, υπό όρους που μοιάζουν γραμμένοι για λίγους.

Η κυβέρνηση και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού, με αρμόδια την υπουργό Λίνα Μενδώνη, οφείλουν να δώσουν δημόσιες και τεκμηριωμένες απαντήσεις. Με ποια μελέτη προέκυψε ότι το εγγυημένο μίσθωμα για τα πωλητήρια όλων αυτών των μνημείων είναι μόλις 46.030 ευρώ τον μήνα; Γιατί επελέγη η ενιαία μίσθωση και όχι ξεχωριστοί διαγωνισμοί ανά χώρο, που θα επέτρεπαν ευρύτερη συμμετοχή; Ποιο δημόσιο συμφέρον εξυπηρετεί ο αποκλεισμός κάθε υποψηφίου με τζίρο κάτω των πέντε εκατομμυρίων; Και γιατί η διαχείριση των πιο πολύτιμων χώρων της χώρας δεσμεύεται για έως δώδεκα χρόνια, τη στιγμή που ο Οργανισμός, σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, διαχειρίζεται δεκάδες εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, πόροι που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στη στελέχωση και την οργάνωσή του;

Η πολιτιστική κληρονομιά δεν ανήκει στην εκάστοτε διοίκηση ενός οργανισμού ούτε σε όποιον προσφέρει το υψηλότερο μηνιαίο μίσθωμα. Ανήκει στους πολίτες. Και ακριβώς γι’ αυτό, πριν πέσουν οι υπογραφές, οφείλεται πλήρης διαφάνεια και λογοδοσία, δημοσιοποίηση των εκτιμήσεων στις οποίες στηρίχθηκαν οι τιμές, αιτιολόγηση των όρων συμμετοχής και ανοιχτός δημόσιος διάλογος για το ποιος και πώς θα διαχειρίζεται την εικόνα που αντικρίζει ο επισκέπτης φεύγοντας από την Ακρόπολη ή την Κνωσό.

Το VOICENEWS θα συνεχίσει να παρακολουθεί την υπόθεση μέχρι την κατακύρωση του διαγωνισμού

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

ΤΡΙΤΗ ΜΕΡΑ ΧΩΡΙΣ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΤΟ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΜΕΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΡΜΗΣ! ΑΔΩΝΙ ΑΚΟΥΣ;