Διπλωματική ρήξη Βαρσοβίας – Κιέβου για τη μετονομασία στρατιωτικής μονάδας με ναζιστικό παρελθόν

Μια σοβαρή διπλωματική κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη ανάμεσα στην Ουκρανία και την Πολωνία, μετά την απόφαση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να δώσει σε στρατιωτική δομή το όνομα μιας εθνικιστικής οργάνωσης από την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η συγκεκριμένη οργάνωση φέρει την ιστορική ευθύνη για τη μαζική σφαγή περισσότερων από 100.000 Πολωνών, γεγονός που προκάλεσε την άμεση και σφοδρή αντίδραση της Βαρσοβίας, η οποία πλέον αξιώνει την αφαίρεση ανώτατων τιμητικών διακρίσεων από τον Ουκρανό πρόεδρο.

Η απόφαση του Ζελένσκι να μετονομάσει το κέντρο επιχειρήσεων των ειδικών δυνάμεων σε «Ήρωες του UPA» πυροδότησε την έντονη οργή του Πολωνού προέδρου, Κάρολ Ναβρότσκι. Ο Πολωνός ηγέτης καταδίκασε απερίφραστα την ενέργεια και εισηγήθηκε επίσημα να αφαιρεθεί από τον Ουκρανό ομόλογό του το Τάγμα του Λευκού Αετού, που αποτελεί την ύψιστη τιμητική διάκριση της Πολωνίας.

Η μετριοπαθής στάση του Τουσκ και η αναζήτηση ισορροπιών

Στον αντίποδα, ο φιλοευρωπαίος πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, επέλεξε μια πιο διπλωματική αλλά σαφή προσέγγιση. Χαρακτήρισε την απόφαση του Κιέβου «ανησυχητική» και τόνισε ότι προσβάλλει την ιστορική μνήμη του πολωνικού λαού. Παρά την κριτική που άσκησε και στους δύο προέδρους, ο Τουσκ υπογράμμισε την ανάγκη να ξεπεραστούν τα ιστορικά βάρη προκειμένου να διαφυλαχθεί η κρίσιμη συμμαχία των δύο κρατών, αναγνωρίζοντας παράλληλα το δικαίωμα κάθε έθνους να προσεγγίζει την ιστορία του.

Το αιματηρό αποτύπωμα του UPA και οι σφαγές στη Βολυνία

Ο UPA (Ουκρανικός Ανταρτικός Στρατός) έδρασε ως το ένοπλο σκέλος του ουκρανικού αυτονομιστικού κινήματος. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η οργάνωση στράφηκε εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης και συνεργάστηκε στενά με τις ναζιστικές δυνάμεις, αφήνοντας πίσω της μια ιδιαίτερα σκοτεινή ιστορία.

• Η Πολωνία, παρά τη σταθερή στήριξη που προσφέρει στο Κίεβο απέναντι στη ρωσική εισβολή, ζητά επίμονα την ανάληψη της ευθύνης για τις μαζικές σφαγές στη Βολυνία (1943-1945).

• Την περίοδο εκείνη, Ουκρανίοι εθνικιστές εξόντωσαν χιλιάδες Πολωνούς αμάχους, σε ένα ζήτημα που αποτελεί διαρκή «ανοιχτή πληγή» για τις σχέσεις των δύο χωρών.

Η επιλεκτική αναθεώρηση της ιστορίας από το Κίεβο

Στο πλαίσιο της προσπάθειας να ενισχύσει το εσωτερικό μέτωπο έναντι της Ρωσίας, η ουκρανική κυβέρνηση επιχειρεί να αναδείξει νέες μορφές εθνικών ηρώων, παραβλέποντας τις μελανές σελίδες του παρελθόντος τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μεταφορά και ο εκ νέου ενταφιασμός στην Ουκρανία των λειψάνων του Αντρίι Μελνίκ, ηγέτη της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN).

Σημειώνεται ότι μέλη της συγκεκριμένης οργάνωσης είχαν στελεχώσει τα ναζιστικά τάγματα των SS, συμμετέχοντας ενεργά στις μαζικές εκτοπίσεις και τις σφαγές Εβραίων, καθώς και χιλιάδων Πολωνών πολιτών.