Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκανε «σκόνη» το τουρκικό κράτος για τον διωγμό των Ελλήνων ιερέων!

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) καταδίκασε απερίφραστα την Τουρκία. Ο λόγος; Η απαγόρευση συμμετοχής ιερέων στα διοικητικά συμβούλια των ελληνορθόδοξων μειονοτικών ιδρυμάτων, και κυρίως σε εκκλησίες και σχολεία.

Στο επίκεντρο αυτής της ιστορικής απόφασης βρίσκονται δύο Ελληνορθόδοξοι ιερείς, ο Νίκος Μαυράκης και ο Κορκ Κασαπόγλου. Αν και εξελέγησαν απολύτως νόμιμα στα διοικητικά συμβούλια μειονοτικών ιδρυμάτων της Κωνσταντινούπολης, το τουρκικό κράτος προχώρησε στην αυθαίρετη απομάκρυνσή τους, στοχοποιώντας τους αποκλειστικά λόγω της ιερατικής τους ιδιότητας. Την Τρίτη, το ανώτατο ευρωπαϊκό δικαστήριο έκρινε τελεσίδικα ότι αυτή η κίνηση της Άγκυρας στερούνταν της παραμικρής νομικής βάσης.

Πρόκειται για μια νίκη με γλυκόπικρη γεύση, καθώς ο πατέρας Νίκος Μαυράκης έχει πλέον φύγει από τη ζωή. Μέσα από αυτή την απόφαση, ωστόσο, δικαιώνεται μετά θάνατον ο πολυετής, ανυποχώρητος αγώνας του ενάντια στις μεθοδεύσεις του τουρκικού κράτους.

Οι προσφεύγοντες ιερείς δεν άφησαν κανένα ένδικο μέσο ανεκμετάλλευτο, φτάνοντας τον αγώνα τους μέχρι το ΕΔΔΑ, αφού πρώτα εξάντλησαν κάθε βαθμίδα της τουρκικής δικαιοσύνης (Πρωτοδικείο, Εφετείο, Συνταγματικό Δικαστήριο). Τη νομική τους εκπροσώπηση ανέλαβαν με απόλυτη επιτυχία οι δικηγόροι Στέφανος Σταύρος, ένας εξαιρετικά έμπειρος νομικός σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως καταγράφεται στα επίσημα έγγραφα, και ο Πάρης Ασανάκης.

Γιατί το δικαστήριο καταδίκασε την Τουρκία

Για το VoiceNews και τους πολίτες που παρακολουθούν στενά τις τουρκικές προκλήσεις, το σκεπτικό της απόφασης έχει τεράστια βαρύτητα. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η Άγκυρα παραβίασε βάναυσα το δικαίωμα των ιερέων στο συνεταιρίζεσθαι, καταπατώντας ταυτόχρονα τις θεμελιώδεις διατάξεις περί θρησκευτικής ελευθερίας. Οι τουρκικές αρχές τούς εμπόδισαν σκόπιμα να διοικήσουν ιδρύματα άρρηκτα συνδεδεμένα με τον πυρήνα της ελληνορθόδοξης κοινότητας στην Πόλη.

Παρότι οι ιερείς είχαν εκλεγεί δημοκρατικά τη διετία 2011-2012 σε τρία διαφορετικά ιδρύματα, το τουρκικό κράτος τούς απέκλεισε, εφευρίσκοντας το επιχείρημα ότι τα μειονοτικά ιδρύματα πρέπει δήθεν να διέπονται από «κοσμική διοικητική δομή».

Ακολούθησε ένας πραγματικός δικαστικός γολγοθάς ετών στο εσωτερικό της Τουρκίας. Ακόμη και όταν τα τουρκικά δικαστήρια έκριναν υπέρ των ιερέων, δήλωναν παραδόξως «αναρμόδια» να ακυρώσουν τις κρατικές αποφάσεις που τους πετούσαν εκτός των ΔΣ. Είναι χαρακτηριστικό πως, παρότι το ίδιο το Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας διέγνωσε παραβίαση δικαιωμάτων, αρνήθηκε να δώσει ουσιαστική λύση, αναγκάζοντας τους ιερείς να προσφύγουν στο Στρασβούργο.

Το Στρασβούργο υπήρξε καταπέλτης: Η τουρκική πλευρά δεν μπόρεσε να υποδείξει ούτε έναν νόμο που να απαγορεύει στους κληρικούς να εκλέγονται στα μειονοτικά ιδρύματα. Οι Ευρωπαίοι δικαστές στηλίτευσαν την «πλήρη απουσία οποιασδήποτε σαφούς, προσβάσιμης και προβλέψιμης νομικής βάσης ικανής να δικαιολογήσει την παρέμβαση».

Είναι σαφές ότι η ίδια η τουρκική νομοθεσία επιτρέπει στα μειονοτικά ιδρύματα να διαχειρίζονται εκκλησίες, σχολεία και νεκροταφεία. Η παρούσα απόφαση δημιουργεί ένα ακλόνητο νομικό προηγούμενο. Από εδώ και στο εξής, οποιαδήποτε αυθαίρετη παύση εκλεγμένου μέλους θρησκευτικής μειονότητας από το τουρκικό κράτος, θα συνεπάγεται αυτόματη καταδίκη της Τουρκίας στο ΕΔΔΑ.

Η Τουρκία διατάχθηκε να αποζημιώσει τους ιερείς

Η ετυμηγορία του Στρασβούργου υποχρεώνει το τουρκικό κράτος να καταβάλει 2.000 ευρώ σε κάθε ενάγοντα ως αποζημίωση για ηθική βλάβη. Όμως, η πραγματική ζημιά για την Τουρκία δεν είναι οικονομική, αλλά βαθιά πολιτική και διπλωματική.

Αποφάσεις σαν κι αυτή αποτελούν «μαύρες κηλίδες» στον φάκελο της Τουρκίας ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διεθνών οργανισμών. Καταγράφονται ως άμεσες επιθέσεις στη θρησκευτική ελευθερία και στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι. Τα περίφημα κριτήρια της Κοπεγχάγης παραμένουν αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για κάθε ευρωπαϊκή φιλοδοξία της Άγκυρας, και η κατάφωρη παραβίαση του Κράτους Δικαίου βάζει ταφόπλακα στα σχέδιά της.

Την ίδια στιγμή, το Συμβούλιο της Ευρώπης απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση στην Τουρκία, εγκαλώντας την για καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και απαιτώντας σεβασμό στη δικαστική ανεξαρτησία.

Όπως επισήμαναν με νόημα οι Ευρωπαίοι δικαστές, «Οι ενώσεις που ιδρύονται για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη διδασκαλία μιας θρησκείας, ή για την υπεράσπιση μιας μειονοτικής ταυτότητας, είναι ζωτικής σημασίας για μια δημοκρατική κοινωνία. Ο πραγματικός πλουραλισμός βασίζεται στον απόλυτο σεβασμό της θρησκευτικής και εθνοτικής πολυμορφίας, απαραίτητης για την κοινωνική συνοχή».

Τι αναφέρει το ΕΔΔΑ στο σκεπτικό της απόφασής του

Για την πλήρη ενημέρωση των πολιτών, το VoiceNews παραθέτει τα πιο κομβικά σημεία του νομικού σκεπτικού (μεταφρασμένα από τα γαλλικά), τα οποία κονιορτοποίησαν τα επιχειρήματα της Άγκυρας:

Το Δικαστήριο εστίασε στο αν η κρατική παρέμβαση «προβλεπόταν από τον νόμο». Εξέτασε δηλαδή αν υπήρχε νόμος που να απαγορεύει σε κληρικούς τη συμμετοχή σε διοικητικά όργανα, και αν η τουρκική Διεύθυνση Βακουφίων είχε τη δικαιοδοσία να διαγράψει έναν νόμιμα εκλεγμένο ιερέα.

Η τουρκική κυβέρνηση δεν μπόρεσε να επικαλεστεί καμία απολύτως διάταξη του εσωτερικού της δικαίου που να δικαιολογεί αυτή την εκδίωξη. Αντιθέτως, αποδείχθηκε ότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν προέβλεπε καμία τέτοια απαγόρευση.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 31 του τουρκικού κανονισμού περί ιδρυμάτων θέτει ως μόνες προϋποθέσεις: την τουρκική υπηκοότητα, τη συμπλήρωση του 18ου έτους, τη διαμονή στην εκλογική περιφέρεια, το πτυχίο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και το καθαρό ποινικό μητρώο. Οι Ελληνορθόδοξοι ιερείς πληρούσαν στο ακέραιο όλα τα παραπάνω κριτήρια.

Κατά την εκδίκαση στα εγχώρια δικαστήρια, η τουρκική Διεύθυνση επιχείρησε να αλλοιώσει το πνεύμα της Συνθήκης της Λωζάννης, προφασιζόμενη ότι η ιδιότητα του ιερέα είναι… “ασυμβίβαστη” με τη διοίκηση κοινοτικών ιδρυμάτων. Κανένα δικαστήριο, ωστόσο, δεν δέχτηκε αυτή την έωλη επιχειρηματολογία. Το 3ο Διοικητικό Δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης ξεκαθάρισε ότι ο αποκλεισμός λόγω ιερατικής ιδιότητας στερείται νομικής βάσης.

Το γεγονός ότι τα τουρκικά δικαστήρια εν τέλει δήλωσαν “αναρμόδια”, σε καμία περίπτωση δεν νομιμοποιεί την κρατική αυθαιρεσία. Απεναντίας, το ΕΔΔΑ διαπίστωσε την παντελή έλλειψη νομικού ερείσματος.

Η Διεύθυνση Βακουφίων της Τουρκίας ενήργησε καταχρηστικά, υπερβαίνοντας προκλητικά τις αρμοδιότητές της, αφού διέθετε αποκλειστικά και μόνο ελεγκτικό ρόλο και όχι δικαίωμα ακύρωσης εκλογών. Ακόμη και το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας παραδέχτηκε την υπέρβαση εξουσίας της Διεύθυνσης, ομολογώντας ότι, σε περίπτωση διαπίστωσης παρατυπίας, η μόνη νόμιμη οδός θα ήταν η προσφυγή στη δικαιοσύνη και όχι η πραξικοπηματική διαγραφή των ιερέων. Μια ομολογία που επιβεβαιώνει περίτρανα την πλήρη δικαίωση των Ελλήνων κληρικών στο Στρασβούργο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ ΕΔΩ