Η Τετράδα «σκοντάφτει»: Πώς οι Φιλιππίνες αντικαθιστούν την Ινδία στο αντι-κινεζικό δόγμα των ΗΠΑ

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Σημαντικές γεωπολιτικές ανακατατάξεις φαίνεται να εξελίσσονται στον άξονα του Ινδο-Ειρηνικού, με τις Φιλιππίνες να αναβαθμίζονται σταδιακά σε βασικό εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στην αυξανόμενη επιρροή της Κίνας, την ώρα που η παραδοσιακή δομή της Quad εμφανίζει έντονα σημάδια κόπωσης.

Η λεγόμενη Τετράδα (Quad) — που αποτελείται από τις ΗΠΑ, την Ινδία, την Ιαπωνία και την Αυστραλία — είχε δημιουργηθεί με βασικό στόχο την ανάσχεση της κινεζικής ισχύος στην περιοχή. Ωστόσο, μετά την αποτυχία διεξαγωγής της συνόδου κορυφής των ηγετών στην Ινδία την περασμένη χρονιά, το σχήμα φαίνεται να υποβαθμίζεται πολιτικά και στρατηγικά.

Οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών της Quad αναμένεται πλέον να συναντηθούν στο πλαίσιο της επίσκεψης του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο από τις 23 έως τις 26 Μαΐου, ενώ η σύνοδος κορυφής που είχε σχεδιαστεί για αργότερα μέσα στο έτος στην Αυστραλία παραμένει αβέβαιη.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η βασική αιτία της σημερινής αδυναμίας της Quad είναι η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ινδίας, αλλά και οι εγγενείς αντιφάσεις πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η συμμαχία.

Παρότι η Quad ιδρύθηκε ουσιαστικά ως αντιστάθμισμα απέναντι στην άνοδο της Κίνας, απέφυγε διαχρονικά να κατονομάσει ευθέως το Πεκίνο στις κοινές ανακοινώσεις της. Οι αναφορές περιορίζονταν κυρίως σε έμμεσες αιχμές για «θαλάσσιο καταναγκασμό» και ζητήματα ασφάλειας στην περιοχή.

Η πιο επιφυλακτική χώρα της ομάδας υπήρξε η Ινδία, η οποία αποφεύγει να οδηγηθεί σε ανοιχτή αντιπαράθεση με την Κίνα, ιδιαίτερα μετά τις σοβαρές στρατιωτικές συγκρούσεις που σημειώθηκαν στα κοινά σύνορα το 2017 και το 2020.

Παράλληλα, η ίδια η ταυτότητα της Quad παραμένει ασαφής. Άλλοτε παρουσιάζεται ως συμμαχία ασφάλειας και άλλοτε ως μηχανισμός παροχής «δημοσίων αγαθών», όπως υγειονομική συνεργασία και τεχνολογικές πρωτοβουλίες.

Ωστόσο, αρκετές από τις μεγάλες εξαγγελίες της δεν υλοποιήθηκαν ποτέ πλήρως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δέσμευση για διανομή 1,2 δισεκατομμυρίων δόσεων εμβολίων κατά την περίοδο της πανδημίας, από τις οποίες τελικά παραδόθηκαν περίπου 800 εκατομμύρια και μάλιστα με μεγάλες καθυστερήσεις.

Αντίστοιχα, η πρωτοβουλία για εμβόλια κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μέσω του HPV, που ανακοινώθηκε το 2024, δεν έχει ακόμη παρουσιάσει σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.

Την ίδια στιγμή, οι Φιλιππίνες αποκτούν ολοένα και πιο κομβικό ρόλο στη στρατηγική της Ουάσινγκτον, κυρίως λόγω της άμεσης γεωγραφικής εμπλοκής τους στη Νότια Σινική Θάλασσα και στην αλυσίδα ανάσχεσης της κινεζικής επιρροής γύρω από την Ταϊβάν.

Για το Νέο Δελχί, αντίθετα, η Ταϊβάν και η Νότια Σινική Θάλασσα θεωρούνται θέατρα εκτός άμεσου στρατηγικού ενδιαφέροντος. Η Ινδία επικεντρώνεται κυρίως στην πίεση που δέχεται στα χερσαία της σύνορα από την Κίνα, αλλά και στη στενή συνεργασία του Πεκίνου με το Πακιστάν.

Υπό αυτές τις συνθήκες, αρκετοί αναλυτές αμφισβητούν πλέον κατά πόσο οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις της Quad μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικό μηχανισμό στρατιωτικής αποτροπής απέναντι στην Κίνα ή αν λειτουργούν κυρίως ως πολιτικό μήνυμα χωρίς ουσιαστική επιχειρησιακή συνοχή.