Φόβοι για «παράθυρο» ξεπλύματος χρήματος από νέο φορολογικό σχέδιο Ερντογάν

Σοβαρές ανησυχίες προκαλεί η νέα φορολογική πρόταση που παρουσίασε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς προβλέπει απαλλαγή 20 ετών από τη φορολόγηση εισοδημάτων που προέρχονται από το εξωτερικό για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Τουρκία.

Το σχέδιο παρουσιάζεται ως κίνητρο για την προσέλκυση κεφαλαίων και την επιστροφή Τούρκων του εξωτερικού. Ωστόσο, επικριτές προειδοποιούν ότι μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο θεσμικό «παράθυρο» για ξέπλυμα χρήματος, ειδικά σε μια χώρα που έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για αδύναμη εποπτεία στις χρηματοοικονομικές ροές.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, άτομα που δεν είχαν φορολογική κατοικία στην Τουρκία τα τελευταία τρία χρόνια θα μπορούν να μεταφέρουν περιουσιακά στοιχεία και εισοδήματα από το εξωτερικό με ελάχιστη φορολογική επιβάρυνση. Το πρόβλημα, όπως επισημαίνεται, είναι η απουσία αυστηρών ελέγχων για την πραγματική προέλευση των χρημάτων.

Οι φόβοι εντείνονται λόγω του προηγούμενου των τουρκικών νόμων περί αμνηστίας περιουσίας, γνωστών ως varlık barışı. Οι ρυθμίσεις αυτές επέτρεψαν στο παρελθόν την εισαγωγή κεφαλαίων στη χώρα χωρίς ουσιαστική διερεύνηση, γεγονός που φέρεται να αξιοποιήθηκε από πρόσωπα συνδεδεμένα με το οργανωμένο έγκλημα.

Υποθέσεις όπως αυτές του Ayhan Bora Kaplan, του Çetin Gören και του Κροάτη Νενάντ Πετράκ αναφέρονται ως παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο αμφιλεγόμενες περιουσίες μπορούσαν να εμφανιστούν ως νόμιμα κεφάλαια μέσω τραπεζών, ακινήτων ή επενδυτικών σχημάτων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πιθανότητα χρήσης υπεράκτιων εταιρειών, καταπιστευμάτων και εικονικών δομών ιδιοκτησίας, που θα μπορούσαν να κρύβουν τον πραγματικό δικαιούχο των χρημάτων. Παράλληλα, ο μειωμένος φόρος κληρονομιάς στο 1% θεωρείται πιθανό εργαλείο για τη μεταβίβαση μεγάλων περιουσιών με χαμηλό κόστος και περιορισμένο έλεγχο.

Η πρόταση ενδέχεται να προσελκύσει και την προσοχή της FATF, καθώς η Τουρκία είχε βρεθεί στη «γκρίζα λίστα» το 2021 για ελλείψεις στην καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Χωρίς ισχυρές διασφαλίσεις, το νέο καθεστώς κινδυνεύει να μετατρέψει τη χώρα σε ακόμη πιο ελκυστικό προορισμό για παράνομα κεφάλαια που αναζητούν νομιμοποίηση.