Η Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων (FAS) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το τοπίο που διαμορφώνεται μετά τη λήξη της συνθήκης New START μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, επισημαίνοντας ότι για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες δεν υπάρχει κανένα νομικά δεσμευτικό πλαίσιο που να περιορίζει τα στρατηγικά πυρηνικά όπλα των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων.
Η FAS, που ιδρύθηκε το 1945 από επιστήμονες –μερικοί εκ των οποίων είχαν εμπλακεί στο Manhattan Project– υπενθυμίζει ότι από το 1972 και έπειτα υπήρχε πάντα κάποια συνθήκη που έθετε φρένο στον πυρηνικό ανταγωνισμό. Η New START, η τελευταία από αυτές, έπαψε πλέον να ισχύει, αφήνοντας ένα επικίνδυνο κενό.
Παρότι υπήρξαν πληροφορίες ότι ΗΠΑ και Ρωσία ενδέχεται να συνεχίσουν άτυπα να τηρούν βασικά όρια, χωρίς όμως μηχανισμούς επαλήθευσης, τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί επίσημα. Σύμφωνα με τη FAS, αν δεν υπάρξει συνεννόηση, ο κόσμος κινδυνεύει να εισέλθει σε μια περίοδο εντεινόμενου πυρηνικού ανταγωνισμού, με λιγότερη διαφάνεια, αυξημένη δυσπιστία και μεγαλύτερο ρίσκο παρερμηνειών ή κλιμάκωσης.
Η συνθήκη New START τέθηκε σε ισχύ το 2011, με διάρκεια δέκα ετών και δυνατότητα πενταετούς παράτασης, την οποία τελικά εξασφάλισε το 2021 η συμφωνία Μπάιντεν–Πούτιν. Ωστόσο, η έλλειψη μιας μακροπρόθεσμης λύσης για την επόμενη μέρα θεωρείται από τη FAS αποτέλεσμα χρόνιων αποτυχιών της διπλωματίας και των προσπαθειών ελέγχου των εξοπλισμών.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω το 2023, όταν η Ρωσία ανακοίνωσε ότι «αναστέλλει» τη συμμετοχή της στη συνθήκη, διακόπτοντας την ανταλλαγή δεδομένων και συνδέοντας την επιστροφή της με τον τερματισμό της δυτικής στήριξης προς την Ουκρανία. Οι ΗΠΑ απάντησαν με αντίστοιχα αντίμετρα, οδηγώντας σε ουσιαστικό πάγωμα των μηχανισμών διαφάνειας.
Παρότι αμερικανικές εκθέσεις σημείωναν ότι η Ρωσία δεν ξεπέρασε μαζικά τα όρια της συνθήκης, μεταγενέστερες εκτιμήσεις άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο να τα υπερέβη οριακά σε ορισμένες περιόδους του 2024. Το Κρεμλίνο δήλωσε αργότερα ότι θα μπορούσε να συνεχίσει να τηρεί τους βασικούς περιορισμούς για έναν ακόμη χρόνο, χωρίς όμως έλεγχο, πρόταση που δεν οδήγησε σε συμφωνία.
Η FAS υπογραμμίζει ότι η New START δεν ήταν απλώς μια τυπική συμφωνία, αλλά έθετε σαφή όρια: έως 1.550 ανεπτυγμένες πυρηνικές κεφαλές και 700 εκτοξευτές για κάθε πλευρά, με επιπλέον περιορισμούς ώστε να αποτρέπεται μια αιφνίδια και ανεξέλεγκτη επέκταση των οπλοστασίων.
Στη σημερινή συγκυρία, η Ομοσπονδία προειδοποιεί ότι ο παραδοσιακός διαχωρισμός του ελέγχου των όπλων από τα ευρύτερα γεωπολιτικά ζητήματα ίσως δεν είναι πλέον εφικτός. Η Ρωσία ζητά συνολική επανεκκίνηση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, ενώ στην Ουάσινγκτον αυξάνονται οι φωνές που θεωρούν ότι οι διμερείς περιορισμοί δεν λαμβάνουν υπόψη το αναπτυσσόμενο πυρηνικό οπλοστάσιο της Κίνας.
Κλείνοντας, η FAS τονίζει ότι το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο. Χωρίς αυτοσυγκράτηση και επανεπένδυση στη διπλωματία και τη μη διάδοση, ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας εξοπλισμών γίνεται ολοένα και πιο ορατός. Παρότι νέες τεχνολογίες και δημιουργικές λύσεις υπάρχουν, η πρόοδος θα εξαρτηθεί τελικά από την πολιτική βούληση και των δύο πλευρών.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
