ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΜΙΜΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ-ΑΝΟΙΧΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΡΟΕΣ & ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026 εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων το νέο νομοσχέδιο για τη νόμιμη μετανάστευση, με τίτλο «Προώθηση Πολιτικών Νόμιμης Μετανάστευσης».

Όπως ειπώθηκε , ο στόχος του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου είναι να διαμορφωθεί ένα σύγχρονο πλαίσιο συνολικής διαχείρισης της μετανάστευσης, που να υπηρετεί την οικονομική ανάπτυξη, να ενισχύει την κοινωνική συνοχή, να προασπίζει τη νομιμότητα και να διασφαλίζει το κράτος δικαίου.

Πολιτικό πλαίσιο και αντιδράσεις

Κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας υπερψήφισε το κείμενο επί της αρχής στην αρμόδια Επιτροπή, ενώ κόμματα της αντιπολίτευσης διατύπωσαν επιφυλάξεις ή καταψήφισαν το σχέδιο για ιδεολογικούς λόγους.

Αυτή η πρώτη συζήτηση του νομοσχεδίου για τη νόμιμη μετανάστευση έφερε στην επιφάνεια σειρά σημαντικών ερωτημάτων και επιφυλάξεων σχετικά με το πώς θα λειτουργήσει στην πράξη η πολιτική αυτή, σε συνθήκες όπου οι εισροές μεταναστών παραμένουν υψηλές και οι έλεγχοι ανεπαρκείς., όπως :

Έλεγχος μεταναστευτικών ροών: Υπάρχει ανησυχία ότι οι προβλέψεις του νομοσχεδίου μπορεί να μειώνουν την ικανότητα του κράτους να ελέγχει τις ροές εισερχομένων, αντί να τις περιορίζουν αποτελεσματικά. Υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο όπου η παρανομία συγχέεται με τη νόμιμη διαδικασία.
Διαχωρισμός νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης
Δεν είναι σαφές αν το σχέδιο επαρκεί για να διαχωρίζει καθαρά τη νόμιμη μετανάστευση από την παράνομη, με αποτέλεσμα κάποιοι που εισέρχονται παράνομα να έχουν προσδοκίες νομιμοποίησης ή ευνοϊκής μεταχείρισης.
Προστασία εθνικών συμφερόντων και κοινωνικής συνοχής
Θέτεται το ερώτημα κατά πόσο οι διατάξεις προάγουν το εθνικό συμφέρον και την ασφάλεια των πολιτών, διασφαλίζοντας ότι η πολιτική μετανάστευσης δεν θα επιβαρύνει δημογραφικά, οικονομικά ή κοινωνικά την Ελλάδα.
Αποτελεσματικότητα αποτροπής
Υπάρχει αμφιβολία κατά πόσο τα μέτρα αποτροπής και οι κυρώσεις θα επαρκούν για να σταματήσουν τις παράνομες αφίξεις, ή αν απλώς θα αναδιαρθρωθούν οι υπάρχουσες και μελλοντικές ροές χωρίς ουσιαστική επίλυση του προβλήματος.
Οικονομικά κίνητρα και μεταναστευτικές ροές
Πρέπει να εξεταστεί αν οι προβλέψεις για την ένταξη στην αγορά εργασίας ή για τη διευκόλυνση των αδειών διαμονής δεν θα μετατραπούν σε κίνηση μαζικής μετανάστευσης, με ανεξέλεγκτες συνέπειες για την αγορά εργασίας και την κοινωνική συνοχή.

Συνολικά, η συζήτηση καταδεικνύει την ανάγκη για προσεκτικό σχεδιασμό, αυστηρούς ελέγχους και σαφή μέτρα αποτροπής, ώστε η πολιτική νόμιμης μετανάστευσης να υπηρετεί ταυτόχρονα την οικονομική ανάπτυξη, τη δημόσια τάξη και την εθνική ασφάλεια, χωρίς να δημιουργεί κενά που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν παραβατικές πρακτικές.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του νομοσχεδίου

Το νομοσχέδιο επεξεργάζεται κάθε στάδιο της διαδικασίας νόμιμης μετανάστευσης, από την αδειοδότηση μέχρι την παραμονή και εργασία των πολιτών τρίτων χωρών. Οι βασικές ρυθμίσεις περιλαμβάνουν:

Απλούστευση αδειών διαμονής και εργασίας:

Μείωση της γραφειοκρατίας και επιτάχυνση των διαδικασιών για την έκδοση και ανανέωση αδειών.
Θεσμοθέτηση αυτόματης ανανέωσης για συγκεκριμένες «ασφαλείς» κατηγορίες αδειών (π.χ. για εξαρτημένη εργασία), με μοναδική επιφύλαξη λόγους δημόσιας τάξης και ασφάλειας.
Κάθε άδεια διαμονής θα έχει ελάχιστη διάρκεια δύο (2) ετών.

Διευκόλυνση πρόσβασης στην αγορά εργασίας:

Προωθείται fast track διαδικασία για τη μετάκληση εργαζομένων σε μεγάλα δημόσια έργα και στρατηγικές επενδύσεις.
Εισάγεται ευελιξία στη μεταβολή εργοδότη, καθώς και δυνατότητα πρόσληψης μέσω Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης.
Αυξάνεται η διάρκεια της μπλε κάρτας της ΕΕ για τους υψηλά ειδικευμένους, ώστε να ενισχυθεί η προσέλκυση εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

Διακρατική συνεργασία:

Προωθούνται διμερείς συμφωνίες με χώρες προέλευσης για τη νόμιμη μετανάστευση, με έμφαση στη συνεργασία για την αποτελεσματική επιστροφή παράνομα διαμενόντων και στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης.

2. Κυρώσεις και μέτρα για την παράνομη μετανάστευση

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει αυστηρές ποινές για την παράνομη είσοδο, διαμονή και διακίνηση μεταναστών στη χώρα:

Τιμωρία της παράνομης διακίνησης μεταναστών σε όλα τα επίπεδα, με πρόβλεψη ακόμη και ισόβιας κάθειρξης για σοβαρές περιπτώσεις διακινητών.
Απώλεια καθεστώτος νομιμότητας για όσους συνδράμουν παράνομες μετακινήσεις, ακόμη και εάν είναι νόμιμοι μετανάστες.
Υφ’ όρων απόλυση και άμεση απέλαση για αλλοδαπούς που εκτίουν πλημμεληματικές ποινές και δεν διαθέτουν νομική βάση παραμονής.
Ασφαλιστικές «επιβαρυντικές περιστάσεις» σε περιπτώσεις διάπραξης ποινικών πράξεων από μέλη μη κυβερνητικών οργανώσεων ή άλλων φορέων, με στόχο την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης.

3. Δομές φιλοξενίας και προσωρινές εγκαταστάσεις

Παράλληλα με το νομοσχέδιο, κατατέθηκε τροπολογία για τη σύσταση δυο προσωρινών δομών μεταναστών στην Κρήτη (Ηράκλειο και Χανιά), υπό την αιγίδα του υπουργείου Μετανάστευσης:

Οι δομές θα λειτουργούν ως χώροι αρχικής φιλοξενίας και διαχωρισμού, όπου αποφασίζεται εάν το άτομο έχει προσφυγικό ή μη προσφυγικό προφίλ.
Τα άτομα με προσφυγικό προφίλ θα ακολουθούν τη διαδικασία ασύλου και, εφόσον εγκριθεί, θα προωθούνται σε ενταξιακά προγράμματα.
Όσοι δεν έχουν δικαίωμα ασύλου θα οδηγούνται σε χώρους κράτησης μέχρι την επιστροφή στη χώρα καταγωγής όταν απορριφθεί η αίτησή τους.
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η σύσταση τέτοιων δομών θα μπορεί να γίνεται με υπουργική απόφαση όταν υφίστανται καθυστερήσεις έκδοσης Προεδρικού Διατάγματος.

Τροπολογία για προσωρινές δομές φιλοξενίας μεταναστών στην Κρήτη

Κατατέθηκε παράλληλα μια τροπολογία που ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία προσωρινών δομών μεταναστών στην Κρήτη, υπό την εποπτεία του υπουργείου Μετανάστευσης. Όπως εξήγησε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, κατά τη χθεσινή συζήτηση στη Βουλή, η ίδρυση νέων δομών απαιτούσε μέχρι σήμερα Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο όμως καθυστερεί. Με τη νέα ρύθμιση, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η σύσταση δομών θα μπορεί να γίνεται με απόφαση υπουργού.

Σύμφωνα με τον υπουργό, οι δύο νέες προσωρινές δομές θα λειτουργήσουν στο Ηράκλειο και στα Χανιά. Στους χώρους αυτούς θα διενεργείται η αρχική φιλοξενία των ατόμων και ο διαχωρισμός τους: όσοι έχουν προσφυγικό προφίλ θα ακολουθούν τη διαδικασία ασύλου και τη μεταφορά τους σε κατάλληλες δομές, ενώ όσοι δεν πληρούν τα κριτήρια ασύλου, σύμφωνα με τον νέο νόμο που θα ισχύσει από τον Σεπτέμβριο, θα οδηγούνται σε χώρους κράτησης και, σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματός τους, θα ακολουθείται η διαδικασία επιστροφής στη χώρα καταγωγής.

Η τροπολογία προβλέπει επίσης ότι οι δομές δεν θα παρέχουν αντισταθμιστικά μόνο στους δήμους που επηρεάζονται άμεσα από το μεταναστευτικό, αλλά και στην περιφέρεια, ανάλογα με τις πιέσεις που δέχεται από τις μεταναστευτικές ροές.